สิทธิรับบัตรคนจนทำประชาชนท้อแท้/รัฐบาลจ่อนำเข้า ครม. เพื่อปรับหลักเกณฑ์

ผู้ถูกตัดสิทธิบัตรสวัสดิการแห่งรัฐ 2569 หลายรายสะท้อนความรู้สึกท้อแท้ หลังพบว่าข้อมูลที่นำมาใช้คัดกรองอาจไม่ตรงกับข้อเท็จจริง ทั้งเรื่องการถือครองรถยนต์ ทรัพย์สิน และสถานะการศึกษา ขณะที่ภาครัฐเตรียมนำปัญหาเข้าสู่การพิจารณา เพื่อทบทวนหลักเกณฑ์ให้เหมาะสมและเป็นธรรมมากขึ้น

ผลการตรวจสอบคุณสมบัติรอบนี้พบว่า มีผู้ผ่านเกณฑ์ประมาณ 9.51 ล้านราย จากผู้ลงทะเบียนกว่า 18.82 ล้านราย หมายความว่ามีผู้ไม่ผ่านเกณฑ์ประมาณ 9.31 ล้านราย หรือเกือบครึ่งหนึ่งของผู้ลงทะเบียนทั้งหมด

หลังประกาศผลเมื่อวันที่ 17 กรกฎาคม 2569 ประชาชนจำนวนมากจึงเร่งตรวจสอบสาเหตุและยื่นอุทธรณ์ โดยเฉพาะผู้ที่ระบุว่าข้อมูลในระบบไม่ตรงกับทรัพย์สินที่ตนถือครองจริง

ปัญหาที่ประชาชนพบหลังตรวจสอบสิทธิ

ระบบแสดงข้อมูลยานพาหนะไม่ตรงกับความเป็นจริง

ประชาชนบางรายมีเพียงรถจักรยานยนต์ แต่ข้อมูลที่ใช้ตรวจสอบกลับระบุว่ามีกรรมสิทธิ์ในรถยนต์ หรือมีรถเก่าที่เลิกใช้งานไปแล้วอยู่ในชื่อ ทำให้ไม่ผ่านหลักเกณฑ์ด้านการถือครองยานพาหนะ

ซากรถและรถที่ขายแบบโอนลอยยังคงมีชื่อครอบครอง

อีกปัญหาหนึ่งคือรถยนต์ที่ชำรุด สิ้นสภาพ สูญหาย หรือขายให้ผู้อื่นแบบโอนลอยไปนานแล้ว แต่ชื่อผู้ครอบครองในฐานข้อมูลยังไม่ได้รับการแก้ไข

ในทางข้อมูลราชการ หากยังปรากฏชื่อเป็นผู้ถือกรรมสิทธิ์ ระบบอาจนำรถคันดังกล่าวมารวมในการตรวจสอบคุณสมบัติ แม้เจ้าตัวจะไม่ได้ใช้งานหรือไม่ได้ครอบครองรถแล้วก็ตาม

ข้อมูลทรัพย์สินสูงกว่าความเป็นจริง

มีผู้มีรายได้น้อย ผู้สูงอายุ และครอบครัวที่ดูแลผู้ป่วยติดเตียงบางรายระบุว่า ถูกตัดสิทธิเนื่องจากระบบแจ้งว่ามีอสังหาริมทรัพย์หรือทรัพย์สินเกินเกณฑ์ ทั้งที่เจ้าตัวยืนยันว่าไม่มีทรัพย์สินดังกล่าว

กรณีนี้ควรตรวจสอบก่อนว่า ทรัพย์สินที่ปรากฏเป็นกรรมสิทธิ์โดยตรง กรรมสิทธิ์ร่วม มรดกที่ยังไม่ได้แบ่ง หรือเป็นข้อมูลที่ยังไม่ได้ปรับปรุงจากหน่วยงานต้นทาง

ถูกระบุสถานะเป็นนักเรียนหรือนักศึกษา

ยังพบกรณีผู้สูงอายุบางรายถูกระบุสถานะว่าเป็นนักศึกษา รวมถึงกลุ่มผู้เรียนในระบบการศึกษานอกระบบ ซึ่งหลายคนทำงานหาเลี้ยงชีพควบคู่กับการเรียน แต่ถูกตัดสิทธิจากเงื่อนไขด้านสถานะการศึกษา

กระทรวงศึกษาธิการระบุว่า ผู้เรียนของกรมส่งเสริมการเรียนรู้จำนวนหนึ่งได้รับผลกระทบ และอยู่ระหว่างรวบรวมข้อมูลเพื่อเสนอให้มีการพิจารณาฐานะและปัจจัยอื่นร่วมด้วย แทนการตัดสิทธิจากสถานะนักศึกษาเพียงอย่างเดียว

ประชาชนแห่ตรวจสอบข้อมูล รถ–ทรัพย์สิน

หลังประกาศผล ประชาชนเดินทางไปยังธนาคารและหน่วยงานราชการในหลายพื้นที่ เพื่อสอบถามสาเหตุที่ไม่ผ่านเกณฑ์และขอเอกสารประกอบการอุทธรณ์

สำนักงานขนส่งจังหวัดเป็นหนึ่งในหน่วยงานที่มีประชาชนติดต่อจำนวนมาก เนื่องจากผู้ไม่ผ่านเกณฑ์ด้านยานพาหนะจำเป็นต้องตรวจสอบว่า ตนยังมีชื่อถือกรรมสิทธิ์รถคันใดอยู่บ้าง

รัฐบาลแนะนำว่า ผู้ที่ไม่ผ่านเกณฑ์เพราะมีกรรมสิทธิ์รถเกินกว่าที่กำหนด สามารถขอตรวจสอบข้อมูลกรรมสิทธิ์ได้โดยไม่เสียค่าใช้จ่ายที่สำนักงานขนส่งทั่วประเทศ แล้วใช้เอกสารดังกล่าวประกอบการอุทธรณ์

ไม่ผ่านเกณฑ์ต้องดำเนินการอย่างไร?

กระทรวงการคลังเปิดให้ผู้ไม่ผ่านการตรวจสอบคุณสมบัติยื่นอุทธรณ์ได้ โดยควรดำเนินการตามลำดับดังนี้

1. ตรวจสอบเหตุผลที่ไม่ผ่านเกณฑ์

เข้าไปตรวจสอบสถานะผ่านช่องทางอย่างเป็นทางการของโครงการ เพื่อดูว่าไม่ผ่านจากเงื่อนไขใด เช่น รายได้ เงินฝาก ที่ดิน อสังหาริมทรัพย์ ยานพาหนะ หรือสถานะการศึกษา

ไม่ควรรีบเดินทางไปทุกหน่วยงานโดยยังไม่ทราบสาเหตุ เพราะหลักฐานที่ต้องใช้จะแตกต่างกันตามเกณฑ์ที่ไม่ผ่าน

2. ตรวจสอบและแก้ไขข้อมูลกับหน่วยงานต้นทาง

หากปัญหาเกี่ยวข้องกับรถยนต์หรือรถจักรยานยนต์ ให้ติดต่อสำนักงานขนส่งจังหวัดเพื่อตรวจสอบข้อมูลการถือครองรถ

ผู้ที่มีกรณีรถชำรุด รถสิ้นสภาพ รถสูญหาย ถูกแอบอ้างชื่อซื้อรถ หรือขายรถแบบโอนลอย ควรแจ้งข้อเท็จจริงต่อเจ้าหน้าที่ พร้อมนำเอกสารที่เกี่ยวข้องไปประกอบเท่าที่มี

เจ้าหน้าที่จะรับข้อมูลและทำบันทึกข้อเท็จจริงเพื่อใช้ประกอบกระบวนการอุทธรณ์ ส่วนกรณีมอบอำนาจควรตรวจสอบเอกสารและอากรแสตมป์ที่ต้องใช้กับสำนักงานขนส่งก่อนเดินทาง

3. ยื่นอุทธรณ์ภายในเวลาที่กำหนด

ผู้ไม่ผ่านเกณฑ์สามารถยื่นขอทบทวนสิทธิผ่านช่องทางที่โครงการกำหนด โดยข้อมูลจากภาครัฐระบุช่วงดำเนินการถึงวันที่ 31 กรกฎาคม 2569

ช่องทางของโครงการประกอบด้วยเว็บไซต์บัตรสวัสดิการแห่งรัฐ แอปพลิเคชันทางรัฐ แอปพลิเคชันเป๋าตัง และหน่วยรับลงทะเบียนที่กำหนด ทั้งนี้ ผู้ยื่นอุทธรณ์ควรตรวจสอบรายละเอียดล่าสุดจากเว็บไซต์ทางการอีกครั้งก่อนดำเนินการ

ข้อเสนอผ่อนปรนเกณฑ์การถือครองรถ

สิริพงศ์ อังคสกุลเกียรติ รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงคมนาคม เปิดเผยแนวทางที่จะเสนอให้พิจารณาปรับหลักเกณฑ์ หลังพบว่าประชาชนบางรายถูกตัดสิทธิจากรถที่มีอายุมาก ชำรุด หรือไม่ได้ใช้งานแล้ว

ข้อเสนอที่อยู่ระหว่างการพิจารณา ได้แก่

• รถยนต์ที่มีอายุเกิน 20 ปี อาจไม่นำมาใช้เป็นเหตุในการตัดสิทธิ

• รถจักรยานยนต์ที่มีอายุเกิน 15 ปี อาจไม่นำมาใช้เป็นเหตุในการตัดสิทธิ

• ผู้ถือครองรถจักรยานยนต์ขนาดไม่เกิน 300 ซีซี ไม่เกิน 2 คัน และยังอยู่ระหว่างผ่อนชำระ อาจได้รับการผ่อนปรน

• ทบทวนเกณฑ์ของนักเรียนและนักศึกษานอกระบบ โดยพิจารณาฐานะและปัจจัยอื่นร่วมด้วย

อย่างไรก็ตาม แนวทางดังกล่าวยังต้องผ่านขั้นตอนการพิจารณาของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง จึงไม่ควรตีความว่าเกณฑ์ได้รับการเปลี่ยนแปลงและมีผลใช้แล้ว ผู้ลงทะเบียนยังควรยื่นอุทธรณ์ภายในกำหนดเวลา ไม่ควรรอเพียงผลการปรับหลักเกณฑ์

สิ่งที่ควรเตรียมก่อนไปอุทธรณ์

ควรเตรียมบัตรประชาชน ผลการตรวจสอบที่ระบุสาเหตุไม่ผ่านเกณฑ์ และหลักฐานที่เกี่ยวข้องกับข้อมูลที่ต้องการแก้ไข เช่น เอกสารเกี่ยวกับรถ หนังสือแจ้งความกรณีรถหาย หลักฐานการขาย หรือเอกสารแสดงกรรมสิทธิ์ทรัพย์สิน

ควรถ่ายสำเนาหรือเก็บภาพเอกสารทุกฉบับ รวมถึงหลักฐานการยื่นอุทธรณ์ไว้จนกว่าจะทราบผล และควรติดตามข้อมูลจากเว็บไซต์หรือประกาศของหน่วยงานรัฐโดยตรง เพื่อหลีกเลี่ยงข้อมูลคลาดเคลื่อนจากข้อความที่ส่งต่อในสื่อสังคมออนไลน์

กรณีบัตรสวัสดิการแห่งรัฐ 2569 สะท้อนว่า ข้อมูลทะเบียนรถ ทรัพย์สิน และสถานะส่วนบุคคลที่ไม่ได้รับการปรับปรุง อาจกระทบต่อการพิจารณาสิทธิได้โดยตรง สิ่งสำคัญสำหรับผู้ไม่ผ่านเกณฑ์คือ ตรวจสอบเหตุผล แก้ไขข้อมูลกับหน่วยงานต้นทาง และยื่นอุทธรณ์ให้ทันวันที่กำหนด แม้ภาครัฐจะอยู่ระหว่างพิจารณาผ่อนปรนหลักเกณฑ์บางส่วนก็ตาม