มะพร้าวทำได้มากกว่าที่คิด เปิด 5 บทบาทแปลกจากสงครามถึงการแพทย์

5 ข้อเท็จจริงเกี่ยวกับมะพร้าว ตั้งแต่น้ำเกลือฉุกเฉินถึงชุดเกราะนักรบ

“มะพร้าว” ไม่ได้เป็นแค่ผลไม้สำหรับกินเนื้อหรือดื่มน้ำเท่านั้น แต่ยังเป็นพืชสารพัดประโยชน์จนได้รับสมญาว่า “ต้นไม้แห่งชีวิต” เพราะแทบทุกส่วนสามารถนำมาใช้ได้ ตั้งแต่อาหาร เชื้อเพลิง เครื่องกรอง ไปจนถึงอุปกรณ์ป้องกันตัวของนักรบในอดีต

ต่อไปนี้คือ 5 ข้อเท็จจริงเกี่ยวกับมะพร้าวที่แสดงให้เห็นว่า พืชใกล้ตัวชนิดนี้เคยมีบทบาทต่อชีวิตผู้คนมากกว่าที่หลายคนคิด

1. น้ำมะพร้าวเคยถูกใช้เป็นสารน้ำทางหลอดเลือดดำในกรณีฉุกเฉิน

หนึ่งในเรื่องที่น่าทึ่งที่สุดคือ น้ำมะพร้าวเคยถูกนำมาใช้ช่วยผู้ป่วยในช่วงที่ขาดแคลนสารน้ำทางการแพทย์ โดยมีการศึกษาและทดลองเกี่ยวกับการใช้น้ำมะพร้าวลักษณะนี้มาตั้งแต่ช่วงทศวรรษ 1950

นอกจากนี้ยังมีรายงานกรณีจากหมู่เกาะโซโลมอน ซึ่งแพทย์ใช้น้ำมะพร้าวเป็นสารน้ำทางหลอดเลือดดำระยะสั้นให้แก่ผู้ป่วยที่ขาดน้ำอย่างรุนแรง เนื่องจากสถานพยาบาลในพื้นที่ห่างไกลมีสารน้ำมาตรฐานไม่เพียงพอ รายงานกรณีดังกล่าวเผยแพร่ใน American Journal of Emergency Medicine

อย่างไรก็ตาม เรื่องนี้ไม่ควรถูกตีความว่า “น้ำมะพร้าวใช้แทนน้ำเกลือได้ทั่วไป” เพราะองค์ประกอบของน้ำมะพร้าวไม่ได้เหมือนสารน้ำทางการแพทย์ทุกประการ และอาจไม่ปลอดเชื้อหลังเปิดผลแล้ว

การนำของเหลวใดๆ เข้าหลอดเลือดดำต้องอยู่ภายใต้การดูแลของบุคลากรทางการแพทย์เท่านั้น กรณีที่มีรายงานเป็นการแก้ปัญหาเฉพาะหน้าในภาวะฉุกเฉินร้ายแรง ไม่ใช่วิธีที่ควรทดลองทำเองอย่างเด็ดขาด

2. กะลามะพร้าวเคยเป็นส่วนหนึ่งของไส้กรองหน้ากากป้องกันแก๊ส

ในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 1 มีการใช้แก๊สพิษเป็นอาวุธ ทำให้หน้ากากป้องกันแก๊สกลายเป็นอุปกรณ์จำเป็นสำหรับทหาร

กะลาหรือส่วนเปลือกแข็งของมะพร้าวสามารถนำไปผลิตเป็นถ่านกัมมันต์ที่มีรูพรุนจำนวนมาก จึงดูดซับแก๊สและสารปนเปื้อนบางชนิดได้ดี ตัวอย่างหน้ากากในคอลเล็กชันของพิพิธภัณฑ์ Te Papa ระบุว่า ไส้กรองประกอบด้วยสำลีและถ่านกัมมันต์จากกะลามะพร้าวที่ผ่านการปรับสภาพ เพื่อช่วยดูดซับแก๊สพิษ Museum of New Zealand Te Papa Tongarewa

หลักการเดียวกันนี้ยังถูกนำมาใช้กับผลิตภัณฑ์ใกล้ตัวในปัจจุบัน เช่น เครื่องกรองน้ำ เครื่องฟอกอากาศ และระบบกำจัดสารปนเปื้อนบางประเภท แต่ความสามารถในการกรองย่อมขึ้นอยู่กับชนิดและคุณภาพของถ่านกัมมันต์ด้วย

3. น้ำมันมะพร้าวแปรรูปเป็นไบโอดีเซลได้

นอกจากเป็นอาหารแล้ว น้ำมันมะพร้าวยังสามารถผ่านกระบวนการแปรรูปให้เป็นไบโอดีเซลหรือเชื้อเพลิงประเภทเมทิลเอสเตอร์ได้

เชื้อเพลิงที่ได้สามารถนำไปผสมกับน้ำมันดีเซลทั่วไปหรือใช้ในสัดส่วนที่เหมาะสมกับเครื่องยนต์บางประเภท งานศึกษาหลายชิ้นจึงมองว่ามะพร้าวเป็นวัตถุดิบอีกทางเลือกหนึ่งสำหรับผลิตพลังงานหมุนเวียนและช่วยลดการพึ่งพาเชื้อเพลิงฟอสซิล

อย่างไรก็ตาม ไม่ควรนำน้ำมันมะพร้าวสำหรับประกอบอาหารไปเติมเครื่องยนต์โดยตรง เพราะน้ำมันพืชธรรมดากับไบโอดีเซลที่ผ่านกระบวนการแล้วมีคุณสมบัติต่างกัน การใช้เชื้อเพลิงที่ไม่ตรงกับข้อกำหนดของเครื่องยนต์อาจทำให้ระบบเชื้อเพลิงเสียหายได้

ส่วนข้อได้เปรียบด้านสิ่งแวดล้อมต้องพิจารณาตลอดกระบวนการผลิต ตั้งแต่การปลูก การขนส่ง การแปรรูป ไปจนถึงการเผาไหม้ ไม่ได้ขึ้นอยู่กับการเป็นเชื้อเพลิงจากพืชเพียงอย่างเดียว

4. “ลัมบาน็อก” เครื่องดื่มพื้นเมืองจากช่อดอกมะพร้าว

ที่ประเทศฟิลิปปินส์มีเครื่องดื่มแอลกอฮอล์พื้นเมืองชื่อว่า “ลัมบาน็อก” ผลิตจากน้ำหวานที่เก็บจากช่อดอกมะพร้าว ก่อนนำไปหมักและกลั่นจนกลายเป็นสุราที่มีแอลกอฮอล์ค่อนข้างสูง

ลัมบาน็อกเป็นภูมิปัญญาท้องถิ่นที่สืบทอดกันมาหลายร้อยปี ปัจจุบันมีทั้งการผลิตแบบดั้งเดิมและเชิงพาณิชย์ รวมถึงผลิตภัณฑ์แต่งรส เช่น มะม่วง บลูเบอร์รี่ และผลไม้อื่นๆ เพื่อเพิ่มทางเลือกให้ผู้บริโภค

สิ่งที่ควรระวังคือ สุรากลั่นที่ไม่ได้มาตรฐานอาจมีสารปนเปื้อนหรือเมทานอล จึงควรเลือกผลิตภัณฑ์ที่ผลิตอย่างถูกกฎหมาย มีฉลากชัดเจน และดื่มในปริมาณที่เหมาะสม

5. ชาวคิริบาสเคยใช้ใยมะพร้าวทำชุดเกราะนักรบ

อีกเรื่องที่หลายคนอาจไม่เคยรู้คือ ในอดีตชาวคิริบาส ประเทศหมู่เกาะในมหาสมุทรแปซิฟิก เคยนำเส้นใยมะพร้าวมาถักทอเป็นชุดเกราะสำหรับนักรบ

ชุดเกราะประกอบด้วยเสื้อคลุมหนา ส่วนป้องกันลำตัว แขน ขา และหมวก เส้นใยมะพร้าวที่ถักซ้อนกันช่วยลดแรงกระแทกและป้องกันร่างกายจากอาวุธ โดยเฉพาะอาวุธที่ติดฟันฉลามซึ่งใช้ในการต่อสู้ของชาวเกาะ

ชุดเกราะลักษณะนี้ปรากฏหลักฐานเด่นชัดในช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 19 และสะท้อนความคิดสร้างสรรค์ของชาวคิริบาส ซึ่งต้องใช้วัสดุธรรมชาติที่หาได้ในหมู่เกาะซึ่งมีทรัพยากรอย่างโลหะค่อนข้างจำกัด Museum of Archaeology and Anthropology, University of Cambridge

ตั้งแต่น้ำมะพร้าวในสถานการณ์ฉุกเฉิน ถ่านกัมมันต์ ไบโอดีเซล สุราพื้นเมือง ไปจนถึงชุดเกราะนักรบ ทั้ง 5 เรื่องแสดงให้เห็นว่า มะพร้าวไม่ได้มีคุณค่าเฉพาะบนโต๊ะอาหาร แต่ยังเชื่อมโยงกับการแพทย์ เทคโนโลยี พลังงาน สงคราม และวัฒนธรรมของผู้คนในหลายพื้นที่ทั่วโลก