คนญี่ปุ่นรวมตัวประท้วงกฎหมายคุ้มครองธงชาติญี่ปุ่น

เมื่อวันที่ 16 กรกฎาคม 2026 ได้มีการชุมนุมประท้วงในย่านชิบูย่า กรุงโตเกียว ประเทศญี่ปุ่ย และ บริเวณรอบอาคารรัฐสภาญี่ปุ่น เพื่อคัดค้านรัฐบาลของนายกรัฐมนตรี "ซานาเอะ ทาคาอิจิ" ซึ่งสาเหตุหลักมาจากร่างกฎหมายใหม่ ที่มีเป้าหมายทำให้ "การทำลายธงชาติญี่ปุ่นเป็นความผิดทางอาญา" โดยผู้ประท้วงจำนวนมากมองว่า "กฎหมายฉบับนี้อาจทำให้ประชาชน ไม่กล้าแสดงความเห็นหรือวิพากษ์วิจารณ์รัฐบาล เพราะกลัวว่าจะถูกดำเนินคดี" ซึ่งส่งผลให้เกิดการเซ็นเซอร์ตัวเอง ถึงแม้ว่าจะไม่ได้มีเจตนาทำผิดกฎหมายก็ตาม...

ในวันเดียวกัน คณะกรรมาธิการคณะรัฐมนตรีของวุฒิสภา ได้อนุมัติร่างกฎหมายดังกล่าว ซึ่งเป็นอีกขั้นตอนหนึ่งก่อนที่จะกลายเป็นกฎหมายจริง หากผ่านการพิจารณาครบทุกขั้นตอน ร่างกฎหมายนี้จะกำหนดโทษสำหรับผู้ที่ทำลาย ฉีก เผา หรือ ทำให้ธงชาติญี่ปุ่นเสียหายในที่สาธารณะ หากการกระทำนั้นมีลักษณะที่ทำให้คนทั่วไป เกิดความรู้สึกไม่พอใจหรือรังเกียจอย่างรุนแรง ผู้กระทำผิดอาจถูกจำคุกไม่เกิน 2 ปี หรือ ปรับไม่เกิน 200,000 เยน

เพื่อให้เข้าใจว่าทำไมเรื่องนี้จึงเป็นประเด็นสำคัญ ต้องย้อนกลับไปดูความหมายของธงชาติญี่ปุ่นก่อน ธงชาติญี่ปุ่นมีชื่ออย่างเป็นทางการว่า "นิชชกิ" แต่คนส่วนใหญ่มักเรียกว่า "ฮิโนมารุ" ซึ่งหมายถึง "วงกลมพระอาทิตย์สีแดงบนพื้นสีขาว" รูปแบบนี้มีที่มาจากความเชื่อโบราณที่ว่าญี่ปุ่นเป็น "ดินแดนแห่งอาทิตย์อุทัย" และ ยังเกี่ยวข้องกับ "เทพีแห่งดวงอาทิตย์ อามาเทราสึ" ซึ่งอยู่ในตำนานของญี่ปุ่น ซึ่งสัญลักษณ์ดวงอาทิตย์ถูกใช้มาตั้งแต่ยุคซามูไร ปรากฏบนธงทหาร พัด และ เรือที่เดินทางไปต่างประเทศ ต่อมาในสมัยปฏิรูปเมจิช่วงปลายศตวรรษที่ 19 ญี่ปุ่นเริ่มสร้างประเทศสมัยใหม่ และ ติดต่อกับโลกมากขึ้น ธงฮิโนมารุจึงกลายเป็นสัญลักษณ์ประจำชาติ ที่ใช้กับหน่วยงานของรัฐ โรงเรียน กองทัพ และ งานพิธีต่างๆ

อย่างไรก็ตาม ความหมายของธงชาติไม่ได้มีแต่ด้านที่ดี ในช่วงที่ญี่ปุ่นขยายอำนาจทางทหารและทำสงครามในเอเชีย โดยเฉพาะช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 ธงฮิโนมารุจึงกลายเป็นสัญลักษณ์ของกองทัพและการขยายอาณานิคม ทหารญี่ปุ่นจำนวนมากพกธงที่ญาติและเพื่อน ที่ร่วมกันเขียนข้อความให้กำลังใจติดตัวไปในสนามรบ ขณะที่ประชาชนในหลายประเทศที่เคยถูกญี่ปุ่นยึดครอง เช่น จีน เกาหลี และ ประเทศอื่นๆในเอเชีย ซึ่งมองว่าธงนี้เป็นเครื่องเตือนใจถึงสงครามและการปกครองแบบจักรวรรดินิยม หลังสงครามสิ้นสุดในปี 1945 ธงฮิโนมารุจึงมีความหมาย 2 ด้าน สำหรับคนญี่ปุ่นจำนวนมาก ธงนี้คือสัญลักษณ์ของประเทศและความเป็นชาติ แต่สำหรับบางคน ทั้งในญี่ปุ่นและต่างประเทศ ธงนี้ยังเชื่อมโยงกับอดีตอันเจ็บปวดจากสงคราม

ถึงแม้ว่าญี่ปุ่นจะใช้ธงฮิโนมารุต่อเนื่องหลังสงคราม แต่สถานะทางกฎหมายของธงกลับไม่ชัดเจนอยู่หลายสิบปี จนกระทั่งปี 1999 ญี่ปุ่นออกพระราชบัญญัติธงชาติและเพลงชาติ กำหนดให้ฮิโนมารุเป็นธงชาติอย่างเป็นทางการ และ กำหนดให้เพลง "คิมิงาโยะ" เป็นเพลงชาติ ซึ่งกฎหมายฉบับนั้นระบุลักษณะของธงอย่างชัดเจน แต่ไม่ได้กำหนดโทษสำหรับผู้ที่ทำลายธง เพราะรัฐบาลในขณะนั้นเห็นว่า 'การลงโทษเช่นนี้อาจกระทบต่อเสรีภาพ ในการแสดงความคิดเห็น..."

ถึงแม้จะไม่มีโทษสำหรับการทำลายธงชาติญี่ปุ่น แต่กฎหมายอาญาของญี่ปุ่นกลับมีบทบัญญัติ ที่ห้ามการดูหมิ่นธงหรือตราสัญลักษณ์ของประเทศอื่น หากมีเจตนาดูหมิ่นประเทศนั้น เหตุผลคือเพื่อรักษาความสัมพันธ์ทางการทูตกับต่างประเทศ เรื่องนี้ทำให้ฝ่ายที่สนับสนุนกฎหมายใหม่มองว่า "เป็นเรื่องแปลก" เพราะธงของต่างประเทศได้รับความคุ้มครองทางกฎหมาย แต่ธงของญี่ปุ่นเองกลับไม่ได้รับความคุ้มครองแบบเดียวกัน