ต้องถอดบทเรียนกันอีกสักกี่ครั้ง จากซานติก้าถึงโรงเบียร์ลาดพร้าว ไฟไหม้สถานบันเทิงไทย ทำไม “ทางออก” ถึงสำคัญกว่าทางเข้า

ทุกครั้งที่เกิดเหตุไฟไหม้สถานบันเทิงในประเทศไทย คำถามเดิมมักกลับมาอีกครั้ง…

 

“ทำไมคนถึงหนีออกมาไม่ได้?”

 

จากเหตุการณ์ซานติก้าผับในปี 2552 ที่คร่าชีวิตผู้คนจำนวนมาก มาจนถึงเหตุ Mountain B Pub และเหตุไฟไหม้สถานบันเทิงอีกหลายครั้ง สังคมไทยได้เห็นภาพเดิมซ้ำ ๆ คือ ไฟอาจลุกลามเพียงไม่กี่นาที แต่ความผิดพลาดด้านความปลอดภัยสามารถทำให้คนจำนวนมากไม่มีโอกาสรอด

ล่าสุด กรณีไฟไหม้โรงเบียร์ย่านลาดพร้าว กลายเป็นอีกเหตุการณ์ที่ทำให้เกิดคำถามเรื่องมาตรฐานความปลอดภัย หลังมีข้อกล่าวหาเกี่ยวกับการล็อกประตูทางออกบางส่วนเพื่อป้องกันลูกค้าหนีโดยไม่ชำระเงิน รวมถึงประเด็นว่าร้านอาจมีใบอนุญาตเป็นร้านอาหาร แต่มีลักษณะการใช้งานคล้ายสถานบันเทิง ซึ่งเป็นเรื่องที่หน่วยงานต้องตรวจสอบข้อเท็จจริงต่อไป

 

ประตูหนีไฟไม่ใช่สิ่งที่ล็อกได้เพื่อควบคุมลูกค้า

เจ้าของกิจการบางแห่งอาจมองว่าการจำกัดทางออกช่วยควบคุมปัญหาต่าง ๆ เช่น ลูกค้าหนีโดยไม่จ่ายเงิน หรือควบคุมการเข้าออกของคนในร้าน

แต่ในสถานการณ์ฉุกเฉิน ความคิดแบบนั้นอาจกลายเป็นอันตรายถึงชีวิต

เพราะไฟไหม้ไม่ได้เกิดขึ้นในเวลาที่ทุกคนตั้งตัวได้

 

เมื่อเกิดเหตุจริงจะมีทั้ง

- ควันหนาทึบจนมองไม่เห็นทาง

- เสียงคนกรีดร้อง

- ความตื่นตระหนก

- คนจำนวนมากพยายามออกพร้อมกัน

- พนักงานอาจไม่สามารถเข้าถึงจุดเปิดประตูได้

ประตูทางออกจึงไม่ใช่แค่ “ทางเดิน” แต่เป็นอุปกรณ์ช่วยชีวิต

 

ปัญหาใหญ่ของไทย คือ “ชื่อร้านหนึ่ง แต่การใช้งานอีกแบบหนึ่ง”

อีกประเด็นที่เกิดขึ้นซ้ำในหลายเหตุการณ์ คือสถานประกอบการบางแห่งขออนุญาตในรูปแบบหนึ่ง แต่มีการใช้งานจริงแตกต่างออกไป

เช่น

- ขอเป็นร้านอาหาร แต่มีเวทีแสดงดนตรี

- มีระบบแสง สี เสียงแบบผับ

- มีลูกค้าจำนวนมากในพื้นที่ปิด

- มีการจำหน่ายเครื่องดื่มแอลกอฮอล์จนมีลักษณะเป็นสถานบันเทิง

ปัญหาคือ เมื่อรูปแบบการใช้งานเปลี่ยน มาตรฐานความปลอดภัยก็ควรเปลี่ยนตาม

เพราะร้านอาหารกับสถานบันเทิงไม่ได้มีความเสี่ยงเท่ากัน

สถานบันเทิงต้องคำนึงถึงจำนวนคน ความหนาแน่น การอพยพ และการควบคุมเหตุฉุกเฉินมากกว่า

 

คนจำนวนมากไม่ได้เสียชีวิตเพราะไฟ แต่เสียชีวิตเพราะ “ออกไม่ได้”

บทเรียนจากเหตุไฟไหม้สถานบันเทิงหลายครั้งทั่วโลก แสดงให้เห็นว่า สิ่งที่อันตรายที่สุดไม่ใช่เปลวไฟเพียงอย่างเดียว

แต่คือ

ควันพิษและการติดอยู่ในพื้นที่ปิด

เมื่อวัสดุตกแต่งภายในติดไฟ ควันสามารถแพร่กระจายอย่างรวดเร็ว ทำให้คนหมดสติภายในเวลาไม่นาน

ดังนั้น สิ่งสำคัญที่สุดของสถานที่แบบนี้ไม่ใช่แค่มีถังดับเพลิง

แต่คือ…

“เมื่อเกิดเหตุ คนทุกคนต้องออกจากอาคารได้ทัน”

 

15 ปีผ่านไป ทำไมบทเรียนยังเกิดซ้ำ?

หลังเหตุซานติก้า ประเทศไทยมีการพูดถึงมาตรฐานความปลอดภัยมากขึ้น

มีการเน้นเรื่อง

- ทางหนีไฟ

- ระบบแจ้งเตือนไฟไหม้

- การตรวจสอบอาคาร

- การควบคุมจำนวนผู้ใช้บริการ

- การขออนุญาตให้ถูกประเภท

แต่ปัญหาสำคัญไม่ใช่การไม่มีข้อกำหนด

แต่คือ…

การบังคับใช้จริง

เพราะกฎหมายที่ดี หากไม่มีการตรวจสอบอย่างจริงจัง ก็อาจกลายเป็นเพียงเอกสารบนกระดาษ

แต่วัดจากว่า…

เมื่อเกิดเหตุร้าย คนเหล่านั้นสามารถกลับออกมาได้ครบทุกคนหรือไม่