6 ผลไม้และผักที่ถูกลืม...

ในโลกทุกวันนี้ เวลาเราพูดถึงผักและผลไม้ คนส่วนใหญ่ก็มักจะนึกถึงมะเขือเทศ กล้วย มันฝรั่ง หรือ หัวหอม เพราะเป็นพืชที่ปลูกกันทั่วโลกและหาซื้อได้ง่าย แต่ในอดีตโลกไม่ได้เป็นแบบนี้ ยังมีผักและผลไม้อีกหลายชนิดที่เคยได้รับความนิยมมาก มีคนปลูกและกินกันเป็นประจำ บางชนิดมีรสชาติอร่อยมาก บางชนิดใช้เป็นยา หรือใช้ทำของใช้ต่างๆ แต่เมื่อเวลาผ่านไป พืชชนิดใหม่ที่ปลูกง่ายกว่า ให้ผลผลิตมากกว่า หรือมีราคาถูกกว่าเข้ามาแทน ทำให้พืชเหล่านี้ค่อยๆถูกลืม บางชนิดหายากมากจนแทบไม่มีใครเคยเห็นอีกแล้ว และ บางชนิดก็สูญพันธุ์ไปจากโลกแล้ว...

หนึ่งในพืชที่ถูกลืม คือ "แอปเปิ้ลทาเลียเฟอร์โร" แอปเปิ้ลชนิดนี้เคยปลูกโดย "โทมัส เจฟเฟอร์สัน" หนึ่งในผู้ก่อตั้งประเทศอเมริกา เขาเป็นคนที่ชอบทำสวนมาก และ ปลูกต้นแอปเปิ้ลไว้เกือบร้อยต้นในที่ดินของตัวเอง เขาชอบแอปเปิ้ลพันธุ์นี้มากเพราะบอกว่า "เป็นแอปเปิ้ลที่ฉ่ำที่สุดเท่าที่เคยกินมา" ผลมีขนาดเล็ก สีขาวมีลายแดง และ ยังถูกนำไปทำเครื่องดื่มไซเดอร์อีกด้วย แต่เมื่อเวลาผ่านไป ต้นแอปเปิ้ลทั้งหมดในสวนก็หายไป ทำให้ไม่มีใครแน่ใจว่าแอปเปิ้ลพันธุ์นี้ยังเหลืออยู่หรือไม่? แม้จะมีบางคนอ้างว่า "พบแล้ว" แต่ก็ยังไม่มีหลักฐานยืนยัน จึงเชื่อกันว่าพันธุ์นี้อาจสูญหายไปจากโลกแล้ว...

อีกชนิดหนึ่ง คือ "เมดลาร์" ซึ่งเป็นผลไม้ที่ชาวกรีกและชาวโรมันโบราณชอบกินมาก ต้นของมันโตช้า มีใบสีเขียวเข้ม และ ออกผลในช่วงปลายปี ผลมีสีน้ำตาลและเมื่อสุกจะนิ่ม มีรสชาติหวานคล้ายซอสแอปเปิ้ลผสมเครื่องเทศ ในยุคที่น้ำตาลยังหายาก เมดลาร์ถือเป็นของหวานที่ได้รับความนิยม แต่รูปร่างของผลกลับดูแปลกจนหลายคนมองว่า "ไม่น่ากิน" นักเขียนชื่อดังอย่าง "วิลเลียม เชกสเปียร์" ยังเคยนำรูปร่างของมันไปล้อเลียนในบทละคร ส่วนชาวฝรั่งเศสก็ตั้งชื่อเล่นที่ไม่ค่อยไพเราะให้กับผลไม้ชนิดนี้ ปัจจุบันยังมีบางพื้นที่ในยุโรปที่นำเมดลาร์มาทำเยลลี่หรือเหล้า แต่คนส่วนใหญ่แทบไม่รู้จักมันแล้ว

"ถั่วดิน" ก็เป็นอีกพืชหนึ่งที่เคยมีความสำคัญมาก พืชชนิดนี้มีหัวอยู่ใต้ดินคล้ายมันฝรั่ง มีรสหวานคล้ายถั่ว และกินได้ทั้งดิบและสุก หัวของมันมีแป้งจำนวนมาก จึงถูกนำไปทำแป้งหรือใช้ทำซุปให้ข้นขึ้น ในอดีตชนพื้นเมืองบางกลุ่มและชาวยุโรป ใช้มันเป็นอาหารหลัก และ ในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 ก็ยังใช้แทนมันฝรั่งเมื่ออาหารขาดแคลน แต่เมื่อมันฝรั่งได้รับความนิยมมากขึ้น ผู้คนก็หันไปปลูกมันฝรั่งแทน เพราะมันฝรั่งโตเร็ว ให้ผลผลิตมากกว่า และ เก็บเกี่ยวได้ง่ายกว่า ถั่วดินจึงค่อยๆหายไปจากไร่นา และ กลายเป็นพืชที่คนส่วนใหญ่ลืมไปแล้ว

"ทากัว" เป็นพืชที่แตกต่างจากชนิดอื่น เพราะไม่ได้มีชื่อเสียงจากการเป็นอาหารเพียงอย่างเดียว แต่เมล็ดของมันแข็งมากจนถูกเรียกว่า "งาช้างจากพืช" ต้นทากัวเป็นปาล์มที่พบในทวีปอเมริกาใต้ และ มีอายุยืนยาวหลายร้อยปี เมล็ดของมันเมื่อแห้งจะแข็งคล้ายงาช้าง จึงถูกนำไปแกะสลักเป็นสร้อยคอ รูปปั้น หมากรุก และ ของตกแต่งต่างๆ ก่อนที่เมล็ดจะสุกเต็มที่จะมีของเหลวสีขาวหวานอยู่ภายใน ซึ่งสามารถดื่มหรือกินได้เหมือนของหวาน นักผจญภัยอย่าง "แบร์ กริลส์" ก็เคยนำเสนอว่า "พืชชนิดนี้สามารถใช้เป็นอาหารเอาชีวิตรอดในป่าฝนได้" แต่เมื่อพลาสติกเข้ามาแทนที่วัสดุธรรมชาติ โรงงานต่างๆก็เลิกใช้เมล็ดทากัวเพราะต้นทุนสูงกว่า ทำให้ความนิยมของมันลดลงอย่างมาก แม้ปัจจุบันจะยังมีคนใช้บ้าง แต่ก็เป็นเพียงกลุ่มเล็กๆที่ชื่นชอบงานฝีมือจากธรรมชาติ

"สกีร์เร็ต" เป็นผักรากที่เคยได้รับความนิยมในยุโรป ก่อนที่มันฝรั่งจะเข้ามา มีรูปร่างคล้ายแครอทและมีรสชาติอยู่ระหว่างแครอทกับพาร์สนิป มีความหวานเล็กน้อย จึงสามารถนำไปทำได้ทั้งอาหารคาวและของหวาน คนสมัยก่อนกินมันสด ใส่สลัด หรือ นำไปทอดและปรุงอาหารหลายชนิด นอกจากใช้เป็นอาหารแล้ว ยังเชื่อกันว่า "สามารถช่วยรักษาปัญหาเกี่ยวกับระบบย่อยอาหาร ระบบทางเดินปัสสาวะ" และ บางคนยังเชื่อว่า "ช่วยรักษาพิษงูได้ด้วย!!' แต่เมื่อมันฝรั่งเข้ามาและเริ่มปลูกกันอย่างแพร่หลาย สกีร์เร็ตก็ถูกแทนที่ เพราะมันฝรั่งให้ผลผลิตมากกว่า มีขนาดใหญ่กว่า และ เหมาะกับการปลูกในระดับอุตสาหกรรม ปัจจุบันสกีร์เร็ตยังคงมีคนปลูกอยู่บ้างในสวนของนักสะสมพันธุ์พืช แต่แทบไม่มีขายทั่วไปแล้ว...

พืชชนิดสุดท้าย คือ "ซิลเฟียม" ซึ่งถือเป็นหนึ่งในพืชที่มีชื่อเสียงที่สุดของโลกโบราณ ชาวโรมันใช้มันทั้งเป็นอาหาร ยา น้ำหอม และ ยังเชื่อว่า "ใช้เป็นยาคุมกำเนิดได้อีกด้วย" พวกเขาเชื่อว่าซิลเฟียมสามารถรักษาโรคได้หลายอย่าง เช่น ไข้ ปวดศีรษะ เจ็บคอ คลื่นไส้ และ อาการเจ็บป่วยอื่นๆ น้ำยางของพืชมีรสชาติดีจนถูกใช้เป็นเครื่องปรุงอาหาร ลำต้นสามารถนำมาย่างหรือต้ม ส่วนรากก็นำไปกินกับน้ำส้มสายชูได้ ความต้องการของซิลเฟียมมีมากจนผู้คนเก็บเกี่ยวมันอย่างต่อเนื่อง แต่ปัญหาคือพืชชนิดนี้ขึ้นได้เฉพาะในบางพื้นที่ที่มีสภาพดินและอากาศเหมาะสม จึงปลูกทดแทนได้ยาก เมื่อมีการเก็บเกี่ยวมากเกินไป ในที่สุดซิลเฟียมก็สูญพันธุ์ไปในช่วงปลายศตวรรษที่ 1 หลังคริสต์ศักราช และ ไม่สามารถนำกลับคืนมาได้อีก...