เด็กรุ่นใหม่ตั้งตัวยากจริงไหม? เปิดปัจจัยที่ทำให้สร้างฐานะไม่ง่ายเหมือนเดิม

หลายคนอาจเคยได้ยินประโยคที่ว่า “สมัยนี้เด็กรุ่นใหม่ตั้งตัวยาก” หรือ “ทำงานมาหลายปียังซื้อบ้านไม่ได้” ซึ่งกลายเป็นประเด็นที่ถูกพูดถึงอยู่บ่อยครั้งในสังคมไทย โดยเฉพาะในกลุ่มคนวัยเริ่มทำงาน Gen Z และ Millennials

คำถามคือ เด็กรุ่นใหม่ตั้งตัวยากขึ้นจริงหรือไม่ หรือเป็นเพราะรูปแบบเศรษฐกิจ การทำงาน และการใช้ชีวิตเปลี่ยนไปจากเดิม

คำตอบอาจไม่ใช่เรื่องใดเรื่องหนึ่งเพียงอย่างเดียว เพราะคนรุ่นใหม่ต้องเจอกับค่าครองชีพที่สูงขึ้น ราคาที่อยู่อาศัยที่ไกลตัวขึ้น และตลาดแรงงานที่แข่งขันมากกว่าเดิม ขณะเดียวกันก็มีโอกาสสร้างรายได้จากเทคโนโลยี อาชีพใหม่ และช่องทางออนไลน์มากกว่าคนรุ่นก่อนเช่นกัน

ค่าครองชีพเพิ่มขึ้นเร็วกว่ารายได้

หนึ่งในสาเหตุสำคัญที่ทำให้หลายคนรู้สึกว่าตั้งตัวยาก คือ ค่าครองชีพที่ปรับตัวสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง ไม่ว่าจะเป็นค่าใช้จ่ายในชีวิตประจำวัน เช่น

ค่าเช่าที่พัก
ค่าอาหาร
ค่าเดินทาง
ค่าสาธารณูปโภค
ค่ารักษาพยาบาล
ค่าเลี้ยงดูครอบครัว

ค่าใช้จ่ายเหล่านี้เป็นรายจ่ายที่หลีกเลี่ยงได้ยาก และมักเกิดขึ้นทุกเดือน ขณะที่รายได้ของแรงงานจำนวนมากอาจไม่ได้เติบโตในอัตราเดียวกัน

ผลที่ตามมาคือ หลายคนทำงานเต็มเวลา แต่เมื่อหักค่าใช้จ่ายจำเป็นแล้ว อาจเหลือเงินออมไม่มากพอสำหรับเป้าหมายใหญ่ เช่น ซื้อบ้าน ลงทุน หรือสร้างเงินสำรองฉุกเฉิน

ราคาบ้านและคอนโดสูงขึ้น

ในอดีต คนวัยเริ่มทำงานอาจใช้เวลาไม่นานก็สามารถซื้อบ้านหลังแรกได้ แต่ปัจจุบัน ราคาที่ดินและอสังหาริมทรัพย์ในหลายพื้นที่ โดยเฉพาะในเมืองใหญ่ ปรับตัวสูงขึ้นมาก

การเก็บเงินดาวน์จึงกลายเป็นเรื่องที่ใช้เวลานานขึ้น ขณะที่การขอสินเชื่อก็ไม่ง่ายสำหรับทุกคน เพราะสถาบันการเงินต้องพิจารณาความสามารถในการผ่อนชำระอย่างรอบคอบ

ผู้ที่มีภาระหนี้สูง รายได้ไม่แน่นอน หรือไม่มีหลักฐานรายได้ชัดเจน อาจเข้าถึงสินเชื่อได้ยากกว่าเดิม ทำให้ความฝันเรื่องบ้านหลังแรกกลายเป็นเป้าหมายที่ต้องวางแผนยาวขึ้น

เริ่มทำงานพร้อมภาระหนี้

คนรุ่นใหม่จำนวนไม่น้อยเริ่มต้นชีวิตการทำงานพร้อมภาระหนี้ เช่น

หนี้การศึกษา
หนี้บัตรเครดิต
หนี้สินเชื่อส่วนบุคคล
ค่าผ่อนรถยนต์
การผ่อนสินค้าแบบแบ่งชำระ

หนี้บางประเภทอาจเป็นการลงทุนเพื่ออนาคต เช่น หนี้การศึกษา หรือค่าใช้จ่ายที่ช่วยเพิ่มโอกาสในการทำงาน แต่หากมีภาระมากเกินไป ก็อาจกระทบต่อการออมและการสร้างความมั่นคงทางการเงิน

สิ่งที่ควรระวังคือหนี้ที่เกิดจากการใช้จ่ายเล็ก ๆ แต่สะสมต่อเนื่อง เช่น การผ่อนสินค้าเกินความจำเป็น หรือการใช้บัตรเครดิตโดยไม่ได้วางแผนชำระเต็มจำนวน เพราะอาจทำให้รายได้ในอนาคตถูกดึงไปจ่ายหนี้ก่อนจะได้เริ่มออม

ตลาดแรงงานเปลี่ยนไปจากเดิม

ปัจจุบันรูปแบบการทำงานมีความหลากหลายมากขึ้น ทั้งงานประจำ งานฟรีแลนซ์ งานออนไลน์ และการทำธุรกิจส่วนตัว

ด้านหนึ่ง สิ่งนี้เปิดโอกาสให้คนรุ่นใหม่สร้างรายได้หลายช่องทาง ไม่จำเป็นต้องพึ่งเงินเดือนทางเดียวเหมือนในอดีต แต่ในอีกด้านหนึ่ง ก็อาจแลกมาด้วยความไม่แน่นอน เช่น รายได้ที่ขึ้นลงตามปริมาณงาน ลูกค้าที่ไม่สม่ำเสมอ หรือการขาดสวัสดิการเหมือนพนักงานประจำ

คนรุ่นใหม่จึงต้องบริหารความเสี่ยงทางการเงินมากขึ้น ทั้งการกันเงินสำรอง การวางแผนภาษี การดูแลประกันสุขภาพ และการแยกเงินส่วนตัวออกจากเงินที่ใช้ทำงานหรือทำธุรกิจ

การแข่งขันสูงกว่าเดิม

ในยุคดิจิทัล การแข่งขันไม่ได้จำกัดอยู่แค่ในประเทศ หลายอาชีพต้องแข่งขันกับผู้เชี่ยวชาญจากต่างประเทศ แรงงานแพลตฟอร์ม หรือแม้แต่ระบบอัตโนมัติและเทคโนโลยีใหม่ ๆ

ทักษะที่เคยเพียงพอในอดีต อาจไม่พอสำหรับตลาดแรงงานในวันนี้ การพัฒนาทักษะใหม่จึงกลายเป็นเรื่องจำเป็น ไม่ว่าจะเป็นทักษะดิจิทัล ภาษา การสื่อสาร การวิเคราะห์ข้อมูล หรือความสามารถเฉพาะทางในสายอาชีพ

การเรียนรู้ตลอดชีวิตจึงไม่ใช่แค่คำสวย ๆ แต่เป็นเครื่องมือสำคัญที่ช่วยเพิ่มโอกาสในการเติบโตของรายได้ และลดความเสี่ยงจากการถูกแทนที่ด้วยเทคโนโลยี

ไลฟ์สไตล์ก็มีผลต่อเงินออม

นอกจากปัจจัยด้านเศรษฐกิจแล้ว รูปแบบการใช้ชีวิตก็มีส่วนเช่นกัน ปัจจุบันมีบริการและสินค้าใหม่ ๆ มากมาย เช่น

การสั่งอาหารผ่านแอปพลิเคชัน
บริการสตรีมมิง
การท่องเที่ยว
การซื้อสินค้าออนไลน์
อุปกรณ์เทคโนโลยีรุ่นใหม่

ค่าใช้จ่ายแต่ละรายการอาจดูไม่มาก แต่เมื่อรวมกันในระยะยาว ก็อาจกลายเป็นเงินก้อนใหญ่โดยไม่รู้ตัว

เรื่องนี้ไม่ได้หมายความว่าคนรุ่นใหม่ห้ามใช้เงินเพื่อความสุข แต่ควรแยกให้ออกระหว่าง “ค่าใช้จ่ายจำเป็น” “ค่าใช้จ่ายเพื่อคุณภาพชีวิต” และ “ค่าใช้จ่ายตามอารมณ์ชั่วคราว” เพราะจุดนี้มีผลโดยตรงต่อเงินออมในแต่ละเดือน

แต่คนรุ่นใหม่ก็มีโอกาสมากขึ้นเช่นกัน

แม้จะมีความท้าทายหลายด้าน แต่คนรุ่นใหม่ก็มีข้อได้เปรียบที่คนรุ่นก่อนอาจไม่มี เช่น

สามารถหารายได้เสริมผ่านอินเทอร์เน็ต
เรียนรู้ทักษะใหม่จากคอร์สออนไลน์
เริ่มต้นธุรกิจด้วยต้นทุนต่ำ
เข้าถึงตลาดลูกค้าทั่วโลกผ่านโซเชียลมีเดีย
ลงทุนในสินทรัพย์ได้ง่ายขึ้นผ่านแอปพลิเคชัน

โอกาสเหล่านี้ทำให้บางคนสามารถสร้างรายได้หลายทาง เติบโตเร็ว และมีอิสระในการเลือกเส้นทางชีวิตมากขึ้น

อย่างไรก็ตาม โอกาสที่มากขึ้นก็มาพร้อมความเสี่ยงที่มากขึ้นเช่นกัน โดยเฉพาะการลงทุนตามกระแส การกู้เงินมาทำธุรกิจโดยไม่มีแผน หรือการเชื่อคำโฆษณาที่ชวนให้รวยเร็วเกินจริง จึงควรศึกษาข้อมูลให้รอบด้านก่อนตัดสินใจ

วิธีสร้างฐานะในยุคที่ไม่ง่ายเหมือนเดิม

แม้สภาพเศรษฐกิจจะมีความท้าทาย แต่ก็ยังมีแนวทางที่ช่วยเพิ่มโอกาสในการสร้างความมั่นคงทางการเงินได้ เช่น

จดบันทึกรายรับและรายจ่ายอย่างสม่ำเสมอ
สร้างเงินออมฉุกเฉินอย่างน้อย 3–6 เดือนของค่าใช้จ่าย
หลีกเลี่ยงหนี้ที่ไม่จำเป็น
พัฒนาทักษะใหม่เพื่อเพิ่มรายได้
มองหารายได้เสริมที่เหมาะกับความสามารถของตน
เริ่มลงทุนตามระดับความเสี่ยงที่รับได้
ตั้งเป้าหมายทางการเงินทั้งระยะสั้นและระยะยาว

สิ่งสำคัญคือไม่จำเป็นต้องเริ่มจากเงินก้อนใหญ่เสมอไป การออมทีละน้อยแต่ทำอย่างสม่ำเสมอ อาจช่วยสร้างวินัยและทำให้เห็นภาพการเงินของตัวเองชัดขึ้น

สำหรับคนที่เพิ่งเริ่มทำงาน อาจเริ่มจากการรู้ก่อนว่าแต่ละเดือนเงินหายไปกับอะไร จากนั้นค่อยลดรายจ่ายที่ไม่จำเป็น และกันเงินออมออกมาก่อนใช้จ่าย ไม่ใช่รอให้เหลือแล้วค่อยออม

ความสำเร็จของแต่ละคนไม่เหมือนกัน

ในยุคโซเชียลมีเดีย หลายคนอาจรู้สึกกดดันเมื่อเห็นคนอื่นประสบความสำเร็จเร็ว มีบ้าน มีรถ หรือมีธุรกิจตั้งแต่อายุยังน้อย

อย่างไรก็ตาม ความสำเร็จของแต่ละคนมีเงื่อนไขที่แตกต่างกัน ทั้งโอกาส ฐานะครอบครัว การศึกษา ภาระชีวิต และประสบการณ์ที่ผ่านมา

การเปรียบเทียบตนเองกับผู้อื่นมากเกินไป อาจทำให้เกิดความเครียดและมองข้ามความก้าวหน้าของตนเอง บางคนอาจเริ่มต้นเร็วกว่า บางคนอาจใช้เวลานานกว่า แต่ไม่ได้หมายความว่าความมั่นคงทางการเงินจะเป็นไปไม่ได้

คำว่า “เด็กรุ่นใหม่ตั้งตัวยาก” มีส่วนที่สะท้อนความจริง เพราะคนรุ่นใหม่ต้องเผชิญกับค่าครองชีพที่สูงขึ้น ราคาที่อยู่อาศัยที่เพิ่มขึ้น การแข่งขันในตลาดแรงงาน และความไม่แน่นอนของเศรษฐกิจ

แต่ในอีกด้านหนึ่ง คนรุ่นใหม่ก็มีโอกาสเข้าถึงเทคโนโลยี ความรู้ และช่องทางสร้างรายได้ที่หลากหลายกว่าที่เคย

การสร้างฐานะในวันนี้อาจใช้เวลาและการวางแผนมากขึ้น แต่ไม่ใช่เรื่องที่เป็นไปไม่ได้ หากมีวินัยทางการเงิน พัฒนาทักษะอย่างต่อเนื่อง ระวังหนี้ที่ไม่จำเป็น และใช้โอกาสจากโลกดิจิทัลอย่างรอบคอบ ความมั่นคงอาจไม่ได้เกิดขึ้นเร็วเหมือนภาพที่เห็นในโซเชียล แต่สามารถค่อย ๆ สร้างได้ทีละก้าวอย่างยั่งยืน