จีนเดินหน้าปฏิรูปการศึกษา ยุบและลดรับหลักสูตรที่ไม่ตอบโจทย์ตลาดแรงงาน

ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา จีน ได้ดำเนินนโยบายปฏิรูปการศึกษาระดับอุดมศึกษาครั้งใหญ่ โดยสั่งให้มหาวิทยาลัยทั่วประเทศยกเลิก ปรับปรุง หรือควบรวมหลักสูตรที่มีผู้สมัครน้อย ผลิตบัณฑิตล้นตลาด หรือไม่สอดคล้องกับความต้องการของเศรษฐกิจยุคใหม่

นโยบายดังกล่าวเกิดขึ้นท่ามกลางปัญหาบัณฑิตจบใหม่หลายล้านคนแข่งขันกันหางาน ขณะที่ภาคอุตสาหกรรมกลับขาดแคลนบุคลากรด้านเทคโนโลยี วิศวกรรม ปัญญาประดิษฐ์ (AI) และอุตสาหกรรมขั้นสูง

หลักสูตรที่ถูกยกเลิกจำนวนมาก

กระทรวงศึกษาธิการจีนเปิดเผยว่า ในแต่ละปีมีการยกเลิกหรือพักการรับนักศึกษาในหลายร้อยหลักสูตรทั่วประเทศ โดยส่วนใหญ่เป็นสาขาที่มีอัตราการมีงานทำต่ำ หรือมีผู้เรียนลดลงต่อเนื่อง

ตัวอย่างสาขาที่ได้รับผลกระทบ ได้แก่

การจัดการข้อมูลและงานเอกสารแบบดั้งเดิม

สาขาที่เกี่ยวข้องกับการพิมพ์และสื่อสิ่งพิมพ์บางประเภท

สาขาธุรกิจที่มีผู้เรียนล้นตลาด

หลักสูตรที่ซ้ำซ้อนกันจำนวนมากในหลายมหาวิทยาลัย

อย่างไรก็ตาม จีนไม่ได้ยุบศาสตร์เหล่านี้ทั้งหมด แต่หลายแห่งเลือกควบรวมเข้ากับสาขาที่ทันสมัยกว่า เช่น เทคโนโลยีดิจิทัล การวิเคราะห์ข้อมูล หรือธุรกิจอิเล็กทรอนิกส์

สาขาที่ได้รับการสนับสนุนเพิ่ม

ในทางตรงกันข้าม รัฐบาลจีนกลับผลักดันให้มหาวิทยาลัยขยายการเรียนการสอนในสาขาที่ประเทศต้องการ เช่น

ปัญญาประดิษฐ์ (AI)

วิทยาการข้อมูล (Data Science)

หุ่นยนต์และระบบอัตโนมัติ

เซมิคอนดักเตอร์

พลังงานสะอาด

วิศวกรรมขั้นสูง

ความมั่นคงทางไซเบอร์

เป้าหมายคือสร้างกำลังคนรองรับการแข่งขันทางเทคโนโลยีกับมหาอำนาจโลกในอนาคต

เสียงสนับสนุนและเสียงคัดค้าน

ผู้สนับสนุนมองว่านี่คือการปรับการศึกษาให้สอดคล้องกับเศรษฐกิจจริง ลดปัญหาบัณฑิตตกงาน และใช้ทรัพยากรทางการศึกษาอย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น

ขณะที่ฝ่ายคัดค้านเตือนว่า หากเน้นเฉพาะความต้องการตลาดแรงงานระยะสั้นมากเกินไป อาจทำให้ศาสตร์ด้านมนุษยศาสตร์ ศิลปะ และสังคมศาสตร์ ซึ่งมีบทบาทสำคัญต่อการพัฒนาสังคม ถูกลดความสำคัญลง