ดื่มแอลกอฮอล์วันละแก้ว เสี่ยงมะเร็งแค่ไหน ข้อมูลใหม่ชี้ไม่มีระดับที่ปลอดภัย

ประเด็นเรื่อง “ดื่มวันละแก้ว” กลับมาอยู่ในความสนใจ หลังมีรายงานอ้างงานศึกษาจำนวนมากเกี่ยวกับความเชื่อมโยงระหว่างแอลกอฮอล์กับมะเร็ง หลายองค์กรสุขภาพระบุไปในทิศทางเดียวกันว่า สำหรับความเสี่ยงมะเร็ง ยังไม่พบระดับการดื่มที่ถือว่าปลอดภัย

เครื่องดื่มแอลกอฮอล์มักถูกพูดถึงในหลายมุม ทั้งเรื่องสังคม การพักผ่อน และความเชื่อว่า “ดื่มนิดหน่อยอาจดีต่อสุขภาพ” โดยเฉพาะไวน์หลังอาหารเย็น

แต่ข้อมูลด้านสุขภาพในช่วงหลังทำให้ประเด็นนี้ถูกมองอย่างระมัดระวังมากขึ้น เพราะแอลกอฮอล์ไม่ว่าจะเป็นเบียร์ ไวน์ หรือสุรา ต่างมีเอทานอลเป็นส่วนประกอบหลัก และเมื่อร่างกายย่อยสลายเอทานอล จะเกิดสารที่เกี่ยวข้องกับความเสียหายต่อเซลล์

รายงานจาก Cafef ที่นำมาอ้างในต้นฉบับ ระบุถึงการรวบรวมงานศึกษาจำนวนมาก และเชื่อมโยงการดื่มแอลกอฮอล์กับความเสี่ยงมะเร็งหลายชนิด โดยเฉพาะเมื่อดื่มต่อเนื่องเป็นเวลานาน ข้อมูลนี้สอดคล้องกับท่าทีของหลายองค์กรสุขภาพที่ย้ำว่า ความเสี่ยงจากแอลกอฮอล์ไม่ได้จำกัดเฉพาะคนที่ดื่มหนักเท่านั้น

แอลกอฮอล์เกี่ยวข้องกับมะเร็งอย่างไร

องค์การอนามัยโลกฝั่งยุโรประบุว่า หลักฐานที่มีอยู่ยังไม่สามารถชี้ว่ามี “ระดับปลอดภัย” ที่ความเสี่ยงจากแอลกอฮอล์ต่อสุขภาพจะไม่เกิดขึ้น โดยเฉพาะในมิติของมะเร็ง ความเสี่ยงมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นตามปริมาณที่ดื่ม และยิ่งดื่มน้อยลงก็ยิ่งลดความเสี่ยงลงได้

IARC หรือองค์การวิจัยมะเร็งนานาชาติ ระบุว่า มีความเชื่อมโยงเชิงสาเหตุระหว่างการดื่มแอลกอฮอล์กับมะเร็งหลายตำแหน่ง เช่น ช่องปาก คอหอย กล่องเสียง หลอดอาหาร ตับ ลำไส้ใหญ่ ไส้ตรง และมะเร็งเต้านมในผู้หญิง ส่วนมะเร็งตับอ่อนและปอดยังอยู่ในกลุ่มที่มีหลักฐานเชื่อมโยงแต่ยังต้องแยกปัจจัยร่วมอื่น ๆ ด้วยความระมัดระวัง

จุดที่ควรสื่อสารให้ชัดคือ ตัวเลข “10 ชนิด” ในต้นฉบับควรใช้ด้วยความระมัดระวัง เพราะแหล่งอ้างอิงสากลบางแห่งระบุจำนวนชนิดมะเร็งที่มีหลักฐานหนักแน่นต่างกัน เช่น World Cancer Research Fund ระบุว่าแอลกอฮอล์เพิ่มความเสี่ยงมะเร็ง 7 ชนิด และย้ำว่าไม่พบระดับการดื่มที่ปลอดภัยสำหรับความเสี่ยงมะเร็ง

ทำไมแค่ดื่มน้อยก็ยังถูกพูดถึง

เวลาร่างกายจัดการกับแอลกอฮอล์ เอทานอลจะถูกเปลี่ยนเป็นอะซีตัลดีไฮด์ ซึ่งเป็นสารที่เกี่ยวข้องกับการทำลาย DNA และกลไกนี้เป็นหนึ่งในคำอธิบายสำคัญว่าทำไมแอลกอฮอล์จึงเชื่อมโยงกับความเสี่ยงมะเร็ง

National Cancer Institute ระบุว่า แอลกอฮอล์ถูกจัดเป็นสารก่อมะเร็งในมนุษย์ และการศึกษาทางระบาดวิทยาพบว่า คนที่ดื่มแอลกอฮอล์มีความเสี่ยงมะเร็งบางชนิดสูงกว่าคนที่ไม่ดื่ม โดยความเสี่ยงเพิ่มตามปริมาณการดื่ม แม้การดื่มระดับเบาก็ยังสัมพันธ์กับความเสี่ยงที่เพิ่มขึ้นในมะเร็งบางชนิด เช่น มะเร็งเต้านม

ประเด็นนี้ไม่ได้หมายความว่าดื่มหนึ่งแก้วแล้วจะเป็นมะเร็งทันที แต่เป็นเรื่องของ “ความเสี่ยงสะสม” เมื่อร่างกายได้รับแอลกอฮอล์ซ้ำ ๆ เป็นเวลานาน ความเสี่ยงดังกล่าวยังขึ้นอยู่กับหลายปัจจัยร่วม เช่น พันธุกรรม เพศ อายุ น้ำหนักตัว การสูบบุหรี่ โรคประจำตัว และปริมาณที่ดื่มจริงในแต่ละสัปดาห์

หน้าแดงหลังดื่มเกี่ยวข้องกับอะไร

หลายคนในเอเชียอาจเคยมีอาการหน้าแดง ตัวแดง ใจสั่น หรือคลื่นไส้หลังดื่มแอลกอฮอล์ แม้ดื่มไม่มาก อาการนี้มักเกี่ยวข้องกับความแตกต่างของเอนไซม์ที่ใช้ย่อยสลายแอลกอฮอล์ โดยเฉพาะการจัดการกับอะซีตัลดีไฮด์

National Cancer Institute อธิบายว่า คนเชื้อสายเอเชียตะวันออกบางส่วนมีความแปรผันของเอนไซม์ ALDH2 ทำให้สารอะซีตัลดีไฮด์สะสมหลังดื่ม ส่งผลให้เกิดอาการหน้าแดงและใจสั่นได้ ในกลุ่มที่ยังดื่มต่อเนื่อง แม้ดื่มระดับปานกลาง ก็พบความเสี่ยงสูงขึ้นในมะเร็งบางกลุ่ม เช่น หลอดอาหาร ศีรษะและลำคอ

สำหรับผู้อ่านไทย ประเด็นนี้อาจใกล้ตัวกว่าที่คิด เพราะอาการหน้าแดงหลังดื่มไม่ควรถูกตีความว่าเป็นเรื่อง “คออ่อน” หรือ “เลือดลมดี” แบบง่าย ๆ แต่เป็นสัญญาณว่าร่างกายกำลังตอบสนองต่อแอลกอฮอล์ในแบบที่ควรระวัง

ไวน์แดงยังถือว่าดีต่อหัวใจหรือไม่

ความเชื่อเรื่องไวน์แดงดีต่อสุขภาพเกิดขึ้นมานาน โดยมักโยงกับสารเรสเวอราทรอลในองุ่น แต่ประเด็นนี้ต้องแยกออกจากการดื่มแอลกอฮอล์โดยตรง

WHO ระบุว่า ข้ออ้างเรื่องประโยชน์ของการดื่มระดับเบาหรือปานกลางต่อโรคหัวใจและเบาหวาน ยังไม่เพียงพอที่จะกลบความเสี่ยงมะเร็งจากแอลกอฮอล์ในระดับเดียวกันได้ ขณะที่ National Cancer Institute ระบุว่า งานวิจัยไม่พบความเชื่อมโยงที่ชัดเจนว่าการดื่มไวน์แดงระดับปานกลางช่วยลดความเสี่ยงมะเร็งบางชนิด

พูดให้ตรงที่สุดคือ การดื่มไวน์ไม่ควรถูกใช้เป็นเหตุผลเพื่อเริ่มดื่มเพื่อสุขภาพ หากต้องการดูแลหัวใจหรือร่างกาย ยังมีทางเลือกอื่นที่ไม่เพิ่มความเสี่ยงจากแอลกอฮอล์ เช่น การออกกำลังกาย การนอนพอ การคุมอาหาร และการตรวจสุขภาพตามความเหมาะสม

ลดหรือเลิกดื่ม ช่วยลดความเสี่ยงได้แค่ไหน

ข้อมูลจากองค์กรสุขภาพส่วนใหญ่สอดคล้องกันว่า ยิ่งดื่มน้อยลง ความเสี่ยงจากแอลกอฮอล์ก็ลดลง โดยเฉพาะในกลุ่มโรคที่เกี่ยวข้องกับตับ ช่องปาก คอ หลอดอาหาร ลำไส้ใหญ่ และเต้านม

สำหรับคนที่ดื่มเป็นประจำ การลดปริมาณ ลดความถี่ หรือหยุดดื่ม อาจเป็นจุดเริ่มต้นที่เป็นรูปธรรมมากกว่าการพยายามหาว่า “ดื่มเท่าไรถึงจะปลอดภัย” เพราะในมุมความเสี่ยงมะเร็ง แหล่งข้อมูลสุขภาพหลายแห่งระบุว่า ยังไม่พบระดับที่ปลอดภัยอย่างแท้จริง

ผู้ที่มีโรคประจำตัว ใช้ยาอยู่ ตั้งครรภ์ วางแผนตั้งครรภ์ หรือเคยรักษามะเร็ง ควรปรึกษาแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญก่อนตัดสินใจเกี่ยวกับการดื่มแอลกอฮอล์ เพราะความเสี่ยงของแต่ละคนไม่เท่ากัน และบางกรณีอาจต้องหลีกเลี่ยงโดยเด็ดขาด

KEY TAKEAWAYS:

• แหล่งข้อมูลสุขภาพหลายแห่งระบุว่า สำหรับความเสี่ยงมะเร็ง ยังไม่พบระดับการดื่มแอลกอฮอล์ที่ถือว่าปลอดภัย
• IARC เชื่อมโยงแอลกอฮอล์กับมะเร็งหลายตำแหน่ง เช่น ช่องปาก คอหอย กล่องเสียง หลอดอาหาร ตับ ลำไส้ใหญ่ ไส้ตรง และเต้านมในผู้หญิง
• ตัวเลข “10 ชนิด” ในต้นฉบับควรใช้ด้วยความระมัดระวัง เพราะแหล่งสากลบางแห่งระบุจำนวนชนิดมะเร็งที่มีหลักฐานหนักแน่นต่างกัน
• อาการหน้าแดง ใจสั่น หรือคลื่นไส้หลังดื่ม อาจเกี่ยวข้องกับการสะสมของอะซีตัลดีไฮด์ในร่างกาย
• การไม่เริ่มดื่มเพื่อสุขภาพ และการลดปริมาณการดื่ม เป็นแนวทางที่ปลอดภัยกว่าในมุมลดความเสี่ยงมะเร็ง