ค่าไฟถนนหลวงเกี่ยวอะไรกับบิลประชาชน ประเด็นที่ต้องแยกให้ชัด

กระทรวงพลังงานเสนอเปลี่ยนไฟถนนทางหลวงเป็น LED เพื่อลดต้นทุนระบบไฟฟ้า แต่คำว่า “รวมในบิลประชาชน” ไม่ได้หมายถึงมีรายการค่าไฟถนนแยกอยู่ในใบแจ้งหนี้

ประเด็นค่าไฟถนนหลวงกลับมาอยู่ในความสนใจ หลังนายเอกนัฏ พร้อมพันธุ์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงพลังงาน พูดถึงแนวทางลดต้นทุนค่าไฟ โดยยกเรื่องไฟถนนและไฟสาธารณะของภาครัฐขึ้นมาเป็นหนึ่งในต้นทุนที่ควรปรับให้มีประสิทธิภาพมากขึ้น

ใจความของเรื่องนี้อยู่ที่คำว่า “ต้นทุนระบบไฟฟ้า” ไม่ใช่การเก็บค่าไฟถนนเป็นรายการแยกในบิลค่าไฟบ้าน

จากข้อมูลที่มีการรายงาน กระทรวงพลังงานมองว่าไฟถนนทางหลวงและระบบไฟสาธารณะจำนวนมากยังเป็นภาระด้านพลังงานของประเทศ หากปรับเปลี่ยนเป็นหลอด LED ได้มากขึ้น อาจช่วยลดการใช้ไฟและกดต้นทุนรวมของระบบไฟฟ้าลงได้ โดยมีการประเมินว่าหากลดการใช้พลังงานในส่วนนี้ได้ราวหนึ่งในสาม อาจลดต้นทุนได้มากกว่า 10 สตางค์ต่อหน่วย

คำถามที่หลายคนสงสัยคือ ค่าไฟถนนถูกนำมา “บวกในบิลประชาชน” จริงหรือไม่

คำตอบที่ควรแยกคือ ประชาชนไม่ได้เห็นรายการชื่อ “ค่าไฟถนนหลวง” แยกออกมาในใบแจ้งค่าไฟโดยตรง แต่ค่าใช้จ่ายหลายประเภทในระบบไฟฟ้า รวมถึงต้นทุนที่เกี่ยวกับการจัดหาไฟฟ้าและค่าใช้จ่ายที่เกี่ยวข้องกับระบบ อาจสะท้อนกลับมาในโครงสร้างค่าไฟภาพรวม

ค่าไฟที่ผู้ใช้ไฟจ่ายจึงไม่ได้มีแค่ค่าไฟฐานอย่างเดียว แต่ยังมีองค์ประกอบอื่น เช่น ค่า Ft ซึ่งการไฟฟ้าส่วนภูมิภาคระบุว่า ค่า Ft ประจำเดือนพฤษภาคม–สิงหาคม 2569 อยู่ที่หน่วยละ 0.1623 บาท

เพราะเหตุนี้ ประเด็นไฟถนนจึงถูกพูดถึงในฐานะ “ต้นทุนที่อาจลดได้” มากกว่าจะเป็นข้อกล่าวหาว่าประชาชนถูกเรียกเก็บเงินแยกแบบไม่รู้ตัว

แนวทางที่กระทรวงพลังงานเสนอคือ การเปลี่ยนไฟถนนทางหลวงและไฟสาธารณะของภาครัฐให้เป็น LED มากขึ้น เนื่องจาก LED ใช้พลังงานต่ำกว่าไฟแบบเดิม และมีอายุการใช้งานยาวกว่าในหลายกรณี หากทำได้เป็นระบบ อาจลดภาระด้านพลังงานของรัฐและลดแรงกดดันต่อต้นทุนค่าไฟในระยะยาว

ถึงอย่างนั้น ตัวเลข “ลดได้มากกว่า 10 สตางค์ต่อหน่วย” ยังเป็นการประเมินตามแนวทางนโยบาย ไม่ใช่ตัวเลขที่เกิดขึ้นแล้วในบิลค่าไฟของทุกครัวเรือนทันที การลดค่าไฟจริงยังขึ้นกับหลายปัจจัย ทั้งงบประมาณในการเปลี่ยนระบบไฟ การบริหารสัญญา การจัดซื้ออุปกรณ์ ระยะเวลาดำเนินการ และโครงสร้างค่าไฟในแต่ละงวด

อีกจุดที่ต้องดูต่อคือ ความโปร่งใสของต้นทุนในระบบไฟฟ้า เพราะค่าไฟเป็นเรื่องที่กระทบครัวเรือนจำนวนมากโดยตรง หากรัฐต้องการให้ประชาชนเข้าใจและยอมรับแนวทางลดค่าไฟ การอธิบายว่าต้นทุนแต่ละส่วนมาจากไหน ลดได้จริงเท่าไร และจะส่งผลต่อบิลเมื่อใด เป็นข้อมูลที่ควรเปิดให้ชัดมากขึ้น

ขณะเดียวกัน กระทรวงพลังงานยังมีประเด็นอื่นที่เกี่ยวกับค่าไฟ เช่น การทบทวนโครงสร้างค่าไฟที่อยู่อาศัย การแก้สัญญาไฟฟ้าที่รัฐเห็นว่าไม่เป็นธรรม และแนวทางค่าไฟสำหรับ Data Center ซึ่ง Thai PBS รายงานว่าอยู่ในวาระที่กระทรวงกำลังดำเนินการในช่วงเดือนมิถุนายน 2569

สำหรับคนใช้ไฟตามบ้าน ประเด็นนี้จึงควรอ่านในสองชั้น ชั้นแรกคือค่าไฟถนนไม่ได้ปรากฏเป็นรายการแยกในบิลบ้าน ชั้นที่สองคือค่าใช้จ่ายของระบบไฟฟ้าภาครัฐบางส่วนอาจถูกนับรวมอยู่ในต้นทุนระบบไฟฟ้าภาพใหญ่ ซึ่งถ้าลดได้จริง ก็อาจช่วยให้ค่าไฟโดยรวมมีแรงกดดันน้อยลง

สิ่งที่ยังต้องติดตามคือ กระทรวงพลังงานจะเปิดรายละเอียดต้นทุนไฟถนนมากเพียงใด จะเริ่มเปลี่ยนเป็น LED ในพื้นที่ใดก่อน ใช้งบประมาณจากแหล่งไหน และผลประหยัดที่ประเมินไว้จะสะท้อนในค่าไฟประชาชนได้เมื่อไร

• ค่าไฟถนนหลวงไม่ได้เป็นรายการแยกในบิลค่าไฟบ้าน
• ประเด็นหลักคือไฟถนนและไฟสาธารณะอาจเป็นส่วนหนึ่งของต้นทุนระบบไฟฟ้าภาพรวม
• กระทรวงพลังงานเสนอเปลี่ยนไฟถนนเป็น LED เพื่อลดการใช้พลังงาน
• ตัวเลขลดต้นทุนมากกว่า 10 สตางค์ต่อหน่วยยังเป็นการประเมินตามแนวนโยบาย
• ยังต้องติดตามรายละเอียดเรื่องงบประมาณ ระยะเวลาดำเนินการ และผลต่อบิลค่าไฟจริง