ทังสเตนสะเทือนญี่ปุ่น ทำไมโลหะจากจีนถึงกระทบโรงงานผลิตหลายอุตสาหกรรม

ทังสเตนไม่ใช่โลหะที่คนทั่วไปเห็นในชีวิตประจำวันบ่อยนัก แต่ในโรงงานผลิต มันคือวัตถุดิบสำคัญของดอกสว่าน เครื่องมือตัดโลหะ ชิ้นส่วนอุตสาหกรรม และงานที่ต้องทนความร้อนสูง

ประเด็นนี้กำลังถูกจับตาในญี่ปุ่น หลังข้อมูลศุลกากรจีนระบุว่า ช่วงเดือนกุมภาพันธ์ถึงเมษายน 2026 การส่งออกทังสเตนผงและทังสเตนคาร์ไบด์จากจีนไปญี่ปุ่นอยู่ที่ศูนย์ ขณะที่ผู้ผลิตญี่ปุ่นต้องเร่งหาแหล่งวัตถุดิบอื่น และเพิ่มการใช้วัตถุดิบรีไซเคิล

จุดที่ทำให้เรื่องนี้สำคัญ ไม่ใช่แค่จีนส่งออกลดลง แต่เป็นเพราะทังสเตนอยู่ลึกมากในห่วงโซ่การผลิต ตั้งแต่เครื่องมือที่ใช้ตัด เจาะ กลึงโลหะ ไปจนถึงงานอากาศยาน ยานยนต์ อุปกรณ์อุตสาหกรรม และบางส่วนในภาคกลาโหม

ทังสเตนมีจุดเด่นคือแข็งมาก ทนความร้อนสูง และสึกหรอยาก เมื่อนำไปทำเป็นทังสเตนคาร์ไบด์ จึงเหมาะกับเครื่องมือตัดที่ต้องรับแรงเสียดสีสูงในโรงงาน หากวัตถุดิบชนิดนี้ตึงตัว ต้นทุนของเครื่องมือและวัสดุที่เกี่ยวข้องก็ขยับตามได้

Reuters ระบุว่า ราคาวัตถุดิบกลางทางอย่าง APT ในตลาดรอตเทอร์ดามขึ้นไปเหนือ 3,000 ดอลลาร์ต่อเมตริกตัน และเพิ่มขึ้นมากกว่า 200% ตั้งแต่ต้นปี 2026 ท่ามกลางมาตรการควบคุมส่งออกของจีนและความต้องการจากภาคกลาโหมที่สูงขึ้น

ในฝั่งญี่ปุ่น บริษัท Sumitomo Electric Industries ซึ่งเกี่ยวข้องกับเครื่องมือสำหรับแปรรูปชิ้นส่วนรถยนต์และอากาศยาน ระบุว่าการจัดหาทังสเตนจากจีนทำได้ยากขึ้น ขณะที่ Mitsubishi Materials ซึ่งทำธุรกิจทังสเตนและวัสดุแข็งพิเศษ มีบทบาทในห่วงโซ่วัตถุดิบสำหรับเครื่องมือตัดและชิ้นส่วนอุตสาหกรรม

หน้าองค์กรของ Mitsubishi Materials ระบุว่า ธุรกิจทังสเตนของบริษัทครอบคลุมทังสเตนผงและคาร์ไบด์ ใช้ในงาน precision machining และ wear-resistant applications รวมถึงตั้งเป้าเพิ่มสัดส่วนวัตถุดิบรีไซเคิลให้ถึง 100% ในฐานการผลิตภายในปีงบประมาณที่สิ้นสุดเดือนมีนาคม 2031 เพื่อลดความเสี่ยงจากการพึ่งพาแหล่งวัตถุดิบเฉพาะภูมิภาค

ภาพใหญ่จึงไม่ใช่แค่การค้าระหว่างจีนกับญี่ปุ่น แต่เป็นสัญญาณว่าประเทศอุตสาหกรรมเริ่มต้องคิดเรื่อง “วัตถุดิบสำคัญ” จริงจังขึ้น โดยเฉพาะวัตถุดิบที่มีผู้ผลิตรายใหญ่กระจุกตัวอยู่ไม่กี่ประเทศ

จีนมีบทบาทสูงในตลาดทังสเตนโลก Reuters ระบุว่า จีนคุมตลาดทังสเตนอย่างมีนัยสำคัญ และในเดือนธันวาคม 2025 จีนประกาศว่าจะมีเพียง 15 บริษัทที่ได้รับอนุญาตให้ส่งออกทังสเตนในช่วงปี 2026–2027 ขณะที่มาตรการต่อสินค้าสองทางถูกใช้กับบางบริษัทญี่ปุ่นในเดือนกุมภาพันธ์ 2026

สำหรับญี่ปุ่น ทางออกระยะสั้นคือการใช้สต็อก หาแหล่งวัตถุดิบจากประเทศอื่น และเพิ่มการรีไซเคิลเศษวัสดุทังสเตนกลับมาใช้ใหม่ แต่ทางออกระยะยาวไม่ง่าย เพราะการสร้างแหล่งวัตถุดิบใหม่ การแปรรูป และระบบรีไซเคิลระดับอุตสาหกรรมต้องใช้เงินลงทุนและเวลา

เรื่องนี้ยังเชื่อมกับประเด็น rare earth และ critical minerals ที่ญี่ปุ่นเจอแรงกดดันจากจีนมาก่อน Reuters ระบุว่าในปี 2026 จีนได้จำกัดการส่งออกวัสดุสำคัญหลายชนิดไปญี่ปุ่นท่ามกลางความตึงเครียดทางการทูต และญี่ปุ่นต้องใช้ทั้งสต็อกเดิม การหาแหล่งผลิตใหม่ และการลดการพึ่งพาจีน

สิ่งที่คนทั่วไปควรรู้คือ ทังสเตนอาจไม่ได้อยู่หน้าร้านค้าแบบสินค้าอุปโภคบริโภค แต่ถ้าวัตถุดิบชนิดนี้ตึงตัวนานพอ ผลกระทบอาจค่อย ๆ ส่งผ่านไปยังต้นทุนเครื่องมืออุตสาหกรรม การผลิตชิ้นส่วน และสินค้าที่ต้องพึ่งกระบวนการผลิตความแม่นยำสูง

ประเด็นที่ต้องตามต่อจากนี้คือ การส่งออกทังสเตนจากจีนไปญี่ปุ่นจะกลับมาเมื่อใด ญี่ปุ่นจะเร่งรีไซเคิลได้เร็วแค่ไหน และผู้ผลิตนอกจีนจะเพิ่มกำลังผลิตพอช่วยลดแรงกดดันในตลาดโลกได้หรือไม่ เพราะในโลกอุตสาหกรรม โลหะชิ้นเล็ก ๆ บางชนิดอาจเป็นตัวแปรใหญ่กว่าที่คนทั่วไปคิด