บัตรสวัสดิการฯ 2569 ปมลูกลดหย่อนภาษีพ่อแม่ ทำไมต้องทบทวนเกณฑ์

บัตรสวัสดิการแห่งรัฐ ปี 2569 กลายเป็นประเด็นที่หลายครอบครัวต้องหันมาดูให้ชัดขึ้น หลังมีข้อถกเถียงเรื่องพ่อแม่ที่ถูกลูกนำชื่อไปใช้ลดหย่อนภาษี อาจถูกนำไปพิจารณาในเกณฑ์คัดกรองสิทธิ

ประเด็นนี้ไม่ได้กระทบแค่คนที่ถือบัตรสวัสดิการแห่งรัฐอยู่แล้ว แต่ยังกระทบลูกหลานที่เคยใช้สิทธิลดหย่อนค่าอุปการะเลี้ยงดูบิดามารดาในการยื่นภาษี เพราะหลายบ้านอาจมีสถานการณ์ไม่เหมือนกัน บางคนดูแลพ่อแม่จริง บางคนอาจใช้สิทธิลดหย่อน แต่ไม่ได้ส่งเสียดูแลเป็นหลักตามชีวิตจริงของครอบครัว

ในหน้าโครงการลงทะเบียนเพื่อสวัสดิการแห่งรัฐ ปี 2569 มีเงื่อนไขที่ระบุถึง “บิดามารดาของผู้มีเงินได้ ที่ผู้มีเงินได้ได้ใช้สิทธิหักลดหย่อนเงินได้พึงประเมินสำหรับค่าอุปการะเลี้ยงดูบิดามารดา” เป็นหนึ่งในประเด็นที่เกี่ยวข้องกับการพิจารณาคุณสมบัติ

ส่วนฝั่งภาษี กรมสรรพากรระบุหลักเกณฑ์การลดหย่อนค่าอุปการะเลี้ยงดูบิดามารดาว่า หักลดหย่อนได้คนละ 30,000 บาท โดยบิดามารดาต้องมีอายุ 60 ปีขึ้นไป อยู่ในความอุปการะเลี้ยงดูของผู้มีเงินได้ และมีเงินได้พึงประเมินไม่เกิน 30,000 บาท

จุดที่ทำให้เกิดเสียงวิจารณ์คือ การที่ลูกใช้สิทธิลดหย่อนภาษี ไม่ได้แปลเสมอไปว่าพ่อแม่มีรายได้เพียงพอหรือได้รับการดูแลเต็มที่ในชีวิตจริง บางครอบครัวลูกช่วยเป็นบางส่วน บางครอบครัวลูกหลายคนช่วยกันคนละนิด หรือบางกรณีอาจมีชื่อถูกนำไปใช้ลดหย่อน แต่พ่อแม่ยังต้องพึ่งพาสวัสดิการพื้นฐานอยู่

เมื่อสองระบบถูกโยงเข้าหากัน คนที่อยู่ตรงกลางจึงเป็นพ่อแม่ โดยเฉพาะผู้สูงอายุรายได้น้อยที่อาจไม่เข้าใจรายละเอียดภาษีของลูก แต่กลับต้องมาลุ้นว่าสิทธิของตัวเองจะถูกกระทบหรือไม่

แยกให้เห็นภาพง่าย ๆ เรื่องนี้มี 2 ส่วนที่ไม่เหมือนกัน

• สิทธิลดหย่อนภาษี เป็นสิทธิของลูกหรือผู้มีเงินได้ที่ยื่นภาษี
• บัตรสวัสดิการแห่งรัฐ เป็นสิทธิช่วยเหลือผู้มีรายได้น้อยตามเกณฑ์ของรัฐ
• เงินลดหย่อน 30,000 บาท ไม่ได้แปลว่าลูกได้รับเงินสดจากรัฐ 30,000 บาท
• การมีชื่อพ่อแม่ในเอกสารลดหย่อน ไม่ได้บอกครบว่าพ่อแม่ได้รับการดูแลจริงมากน้อยแค่ไหน

นี่จึงเป็นเหตุผลที่ประเด็นนี้ถูกเรียกร้องให้ทบทวน เพราะถ้าใช้ข้อมูลการลดหย่อนภาษีเป็นตัวชี้ขาดแบบแข็งเกินไป อาจทำให้ผู้สูงอายุบางกลุ่มที่ยังลำบากจริงได้รับผลกระทบ

สำหรับช่วงเวลาในปี 2569 กรมประชาสัมพันธ์ระบุว่า ผู้มีบัตรสวัสดิการแห่งรัฐในปัจจุบันต้องลงทะเบียนยืนยันสิทธิเข้าร่วมโครงการ โดยกำหนดช่วงวันที่ 4–21 มิถุนายน 2569 ผ่านช่องทางที่กำหนด รวมถึงช่องทางของโครงการและหน่วยรับลงทะเบียน

คนที่เกี่ยวข้องกับเรื่องนี้ควรดูเอกสารของตัวเองให้ตรงกัน โดยเฉพาะบ้านที่ลูกเคยใช้สิทธิลดหย่อนบิดามารดาในการยื่นภาษี และพ่อแม่ยังถือบัตรสวัสดิการแห่งรัฐ หรือกำลังจะยืนยันสิทธิรอบใหม่

สิ่งที่ควรรู้ก่อนยืนยันสิทธิ

• พ่อแม่เคยถูกลูกคนใดใช้สิทธิลดหย่อนภาษีหรือไม่
• ลูกที่ใช้สิทธิลดหย่อนเป็นผู้ดูแลจริงหรือไม่
• พ่อแม่ยังมีรายได้และทรัพย์สินเข้าเกณฑ์บัตรสวัสดิการฯ หรือไม่
• เอกสารส่วนตัว เช่น บัตรประชาชน และข้อมูลครอบครัว ตรงกับฐานข้อมูลรัฐหรือไม่
• หากมีข้อสงสัย ควรติดต่อหน่วยรับลงทะเบียนหรือช่องทางทางการของโครงการโดยตรง

ในช่วงที่มีการลงทะเบียนสิทธิรัฐ มักมีลิงก์ปลอมและเพจแอบอ้างปะปนเข้ามาได้ง่าย ข้อมูลส่วนตัวอย่างเลขบัตรประชาชน วันเกิด หรือรหัส OTP ไม่ควรกรอกผ่านลิงก์ที่ส่งต่อกันในแชต หากต้องทำรายการ ควรใช้เว็บไซต์ทางการของโครงการหรือหน่วยรับลงทะเบียนที่รัฐประกาศไว้เท่านั้น

เรื่องนี้จึงไม่ใช่แค่ข้อถกเถียงเรื่องภาษีกับสวัสดิการ แต่เป็นคำถามว่าระบบคัดกรองควรมองชีวิตจริงของครอบครัวมากแค่ไหน เพราะหลายบ้านไม่ได้อยู่ได้ด้วยเงินจากลูกทั้งหมด และก็ไม่ได้อยู่ได้ด้วยสวัสดิการรัฐเพียงอย่างเดียว หากเกณฑ์ถูกปรับให้ละเอียดขึ้น คนที่ลำบากจริงก็มีโอกาสถูกมองเห็นชัดขึ้นตามไปด้วย