ล้างไพ่ครั้งใหญ่! บัตรคนจนปี 69 ยอดฮวบเหลือ 8.45 ล้านคน คัดออกเกือบ 5 ล้านรายเพราะเกณฑ์ใหม่สุดโหด

กลายเป็นประเด็นทอล์กออฟเดอะทาวน์ที่ทำเอาคนหาเช้ากินค่ำนั่งไม่ติดเก้าอี้เลยครับ หลังจากที่ที่ประชุม ครม. เคาะไฟเขียวปัดฝุ่นโครงการ "บัตรสวัสดิการแห่งรัฐ ปี 2569" ซึ่งเป็นการเปิดลงทะเบียนและคัดกรองใหม่ครั้งแรกในรอบ 4 ปี แต่จุดที่น่าสะดุดตาที่สุดกลับไม่ใช่เรื่องวิธีลงทะเบียน แต่เป็น "ตัวเลข" ของคนที่ผ่านสิทธิเบื้องต้นที่ดิ่งฮวบลงอย่างน่าใจหาย

จากเดิมในรอบปี 2565 ที่เคยมีผู้ถือบัตรคนจนอยู่สูงถึงกว่า 13-14 ล้านราย ล่าสุดตัวเลขที่ยืนยันสิทธิสำเร็จกลับเหลืออยู่เพียง 8.45 ล้านรายเท่านั้น! เท่ากับว่ามีคนหลุดโผถูกคัดทิ้งไปเกือบ 5 ล้านคน

ตรงนี้แหละที่น่าจับตา... ทำไมกระทรวงการคลังถึงสั่งเดินหน้าล้างไพ่ครั้งใหญ่ขนาดนี้? คำตอบสั้น ๆ คือ รัฐบาลต้องการสกัด "คนจนไม่จริง" ที่แอบเนียนเข้ามาสวมสิทธิในรอบก่อน ๆ รอบนี้เขาเลยออกเกณฑ์คัดกรองใหม่ชนิดที่ว่า "โหดหิน" กว่าเดิมหลายเท่าตัว

จุดเปลี่ยนสำคัญที่ทำให้คนหลุดสิทธิกันระนาวในรอบนี้ มาจากการเชื่อมโยงข้อมูลกับเครดิตบูโรและกรมสรรพากรแบบเรียลไทม์ โดยหนึ่งในเกณฑ์ที่ทำคนตกม้าตายมากที่สุดคือเรื่อง "วงเงินสินเชื่อและหนี้สิน" ใครที่มีวงเงินกู้รวมทุกบัญชีเกิน 100,000 บาท รัฐจะมองทันทีว่าคุณมีเครดิตและสินทรัพย์พอที่จะเข้าถึงระบบธนาคารได้ จึงไม่เข้าข่ายคนจนกลุ่มเปราะบางที่สุด นอกจากนี้ยังมีการเพิ่ม "กลุ่มต้องห้าม" ใหม่ ๆ เข้ามาอุดรอยรั่วอีกเพียบ

ตารางเปรียบเทียบเกณฑ์คัดกรอง บัตรคนจน 2565 VS 2569:

บทสรุป:

เรื่องนี้ฟังดูเหมือนเป็นข่าวดีในแง่การบริหารงบประมาณของรัฐบาล เพราะสามารถประหยัดงบไปได้นับหมื่นล้านบาท และช่วยให้เงินภาษีไปถึงมือ "คนจนจริง ๆ" ที่ไม่มีใครดูแล แต่ในมุมของสังคมก็น่าคิดครับว่า คนอีกเกือบ 5 ล้านคนที่หลุดจากระบบไป พวกเขาจะไปอยู่ตรงไหน? แม้คลังจะแง้มว่ามีโครงการอย่าง "ไทยช่วยไทย พลัส" มารองรับกลุ่มนี้ แต่ความช่วยเหลือจะครอบคลุมและเยียวยาได้ทันท่วงทีกับค่าครองชีพที่สวนทางในตอนนี้หรือไม่ เป็นเรื่องที่ต้องจับตาดูกันยาว ๆ ครับ

สำหรับใครที่ตรวจสอบแล้ว "ไม่ผ่านสิทธิ" ในรอบแรกนี้ รัฐบาลยังเปิดโอกาสให้ยื่นอุทธรณ์ได้ตั้งแต่วันที่ 17 - 31 กรกฎาคม 2569 นี้ ผ่านช่องทางแอปเป๋าตัง ทางรัฐ หรือธนาคารของรัฐนะครับ รักษาสิทธิของตัวเองกันด้วย!

รอบนี้มีใครส่งชื่อไปยืนยันสิทธิแล้ว "ผ่าน" หรือ "ชวด" บ้างครับ? มองว่าเกณฑ์ห้ามมีหนี้เกินแสนหรือเกณฑ์ห้ามญาตินำชื่อไปลดหย่อนภาษีแบบนี้ ยุติธรรมดีแล้วเพื่อคัดคนจนปลอม หรือว่ามันตึงเกินไปจนทำให้คนจนจริง ๆ ต้องตกหล่น? มาแลกเปลี่ยนมุมมองกันหน่อยครับ!

(ข้อมูลอ้างอิงจากมติคณะรัฐมนตรี และแถลงการณ์กระทรวงการคลัง มิถุนายน 2569)

ที่มา: กระทรวงการคลัง / โครงการลงทะเบียนเพื่อสวัสดิการแห่งรัฐ ปี 2569

คุณสามารถศึกษาข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับเกณฑ์การคัดกรองรูปใหม่ที่มีความเข้มงวดและรายละเอียดเงื่อนไขทั้ง 8 ข้อผ่านวิดีโอนี้: เจาะลึกเกณฑ์ใหม่บัตรคนจน วิดีโอนี้รายงานเจาะลึกข้อมูลเศรษฐกิจเกี่ยวกับจำนวนผู้ได้รับสิทธิบัตรสวัสดิการแห่งรัฐที่ลดลงเหลือประมาณ 9 ล้านคน พร้อมสัมภาษณ์ข้อมูลการคัดทิ้งและเกณฑ์ตรวจสอบอย่างละเอียดเพื่อให้เห็นภาพการปรับเปลี่ยนนโยบายในรอบนี้ครับ