ทำไมค่าลิขสิทธิ์ฟุตบอลโลก 2026 แต่ละประเทศถึงไม่เท่ากัน

พอพูดถึงฟุตบอลโลก หลายคนอาจคิดว่าประเทศใหญ่ คนเยอะ ก็น่าจะต้องจ่ายค่าลิขสิทธิ์แพงกว่าเสมอ แต่พอถึงฟุตบอลโลก 2026 เรื่องนี้กลับไม่ได้ง่ายขนาดนั้น

ค่าลิขสิทธิ์ถ่ายทอดสดฟุตบอลโลกไม่ได้ตั้งจากจำนวนประชากรอย่างเดียว แต่ดูจากหลายอย่างรวมกัน ทั้งกำลังซื้อของประเทศนั้น ความนิยมฟุตบอล เวลาการแข่งขัน รายได้โฆษณา และโอกาสที่สถานีโทรทัศน์หรือแพลตฟอร์มจะทำเงินคืนได้มากแค่ไหน

ฟุตบอลโลก 2026 จัดที่สหรัฐอเมริกา แคนาดา และเม็กซิโก แข่งขันระหว่างวันที่ 11 มิถุนายน ถึง 19 กรกฎาคม 2569 เป็นครั้งแรกที่มี 48 ทีม และเพิ่มเป็น 104 แมตช์ ทำให้แพ็กเกจลิขสิทธิ์ใหญ่กว่าเดิมมาก

จุดที่ทำให้ราคาต่างกันมาก คือ “เวลาออกอากาศ”

สำหรับประเทศเจ้าภาพหรือประเทศที่เวลาใกล้เคียงกัน การถ่ายทอดสดสามารถอยู่ในช่วงที่คนดูได้ง่ายกว่า โอกาสขายโฆษณาก็มากกว่า แต่สำหรับบางประเทศในเอเชีย หลายแมตช์อาจตรงกับช่วงดึกหรือเช้ามืด คนดูสดน้อยลง มูลค่าทางธุรกิจก็เปลี่ยนตาม

กรณีอินเดียเป็นตัวอย่างที่เห็นภาพชัด Reuters รายงานว่า FIFA เคยตั้งราคาสิทธิ์แพ็กเกจอินเดียไว้ราว 100 ล้านดอลลาร์ ก่อนลดลงมาเหลือ 60 ล้านดอลลาร์ ขณะที่ข้อเสนอจากฝั่งผู้ถ่ายทอดรายหนึ่งอยู่ที่ราว 20 ล้านดอลลาร์ และถูกปฏิเสธ สาเหตุหนึ่งคือฟุตบอลยังเป็นรองคริกเก็ตอย่างมากในอินเดีย และเวลาแข่งในอเมริกาเหนือไม่เอื้อต่อคนดูอินเดียเท่าฟุตบอลโลก 2022 ที่กาตาร์

จีนก็มีภาพคล้ายกันในแง่การต่อรอง Reuters รายงานว่า China Media Group ได้สิทธิ์ถ่ายทอดฟุตบอลโลก 2026 และรายการ FIFA อื่นในรอบหลายปี โดยตัวเลขทางการไม่ได้เปิดเผยทั้งหมด แต่สื่อจีน The Paper รายงานว่าค่าลิขสิทธิ์เฉพาะฟุตบอลโลก 2026 อยู่ที่ราว 60 ล้านดอลลาร์

ส่วนในเอเชีย FIFA ยืนยันแล้วว่ามีดีลกับหลายตลาด เช่น กัมพูชา ไต้หวัน มาเก๊า มองโกเลีย เกาหลีใต้ ญี่ปุ่น ฮ่องกง อินโดนีเซีย สิงคโปร์ ฟิลิปปินส์ มัลดีฟส์ ติมอร์-เลสเต และเนปาล ขณะที่บางตลาดยังอยู่ระหว่างการเจรจาหรือเคยยังไม่ปิดดีลในช่วงก่อนหน้า

สำหรับไทย ประเด็นที่ถูกพูดถึงมากคือราคาที่สูงถึงระดับพันล้านบาท รายงานของสำนักข่าวอิศราระบุว่า การเจรจาของกรมประชาสัมพันธ์กับ FIFA ไม่สำเร็จ เพราะราคาลิขสิทธิ์รวมถูกระบุว่าสูงถึงราว 1,700 ล้านบาท และมีเงื่อนไขเรื่องการถ่ายทอดสดแบบ Full Match 48 แมตช์

อีกกระแสหนึ่งระบุว่าตัวแทนผู้ถือลิขสิทธิ์คาดหวังราคาไม่ต่ำกว่า 40 ล้านดอลลาร์ หรือประมาณ 1,300 ล้านบาท ซึ่งสูงกว่ากรอบที่ฝ่ายไทยเคยใช้เทียบกับฟุตบอลโลกครั้งก่อนมาก

เรื่องนี้จึงไม่ได้แปลว่า FIFA ตั้งราคาจากความอยากขายแพงอย่างเดียว แต่เป็นเกมต่อรองระหว่าง “มูลค่าที่เจ้าของสิทธิ์เชื่อว่าขายได้” กับ “รายได้ที่ผู้ซื้อในประเทศนั้นคิดว่าจะหาเงินคืนได้”

ประเทศที่ฟุตบอลเป็นกีฬาหลัก มีคนดูสดจำนวนมาก มีสปอนเซอร์และโฆษณาพร้อมจ่าย ราคาก็มีโอกาสสูงกว่า ประเทศที่ฟุตบอลเป็นกีฬารอง หรือเวลาแข่งไม่เหมาะกับผู้ชมจำนวนมาก ราคาก็อาจถูกกดลงมาในการเจรจา

อีกเรื่องที่ทำให้ไทยซับซ้อน คือประสบการณ์จากกฎ Must Have และ Must Carry ในอดีต เพราะฟุตบอลโลกเคยถูกมองเป็นรายการใหญ่ที่ประชาชนควรเข้าถึงได้ผ่านฟรีทีวี แต่การใช้เงินรัฐหรือเงินกองทุนมาซื้อลิขสิทธิ์ก็กลายเป็นประเด็นถกเถียงเรื่องความคุ้มค่า

พอมาถึงฟุตบอลโลก 2026 ราคาสูงขึ้น จำนวนแมตช์เพิ่มขึ้น และแพลตฟอร์มถ่ายทอดสดเปลี่ยนไปมากกว่าเดิม คำถามจึงไม่ใช่แค่ว่า “คนไทยจะได้ดูไหม” แต่ยังรวมถึงว่า “ใครควรจ่าย” และ “ราคานี้คุ้มกับผลตอบแทนหรือไม่”

ถ้าดูแบบง่าย ๆ ค่าลิขสิทธิ์ฟุตบอลโลกจึงเหมือนราคาสินค้าระดับโลกที่ไม่ได้ติดป้ายเดียวกันทุกประเทศ ตลาดไหนขายต่อได้มาก FIFA ก็มีเหตุผลที่จะเรียกสูง ตลาดไหนขายต่อยาก ก็ต้องต่อรองกันหนักกว่า

ฟุตบอลโลก 2026 เลยไม่ได้เป็นแค่เรื่องกีฬา แต่เป็นเรื่องธุรกิจสื่อเต็มตัว ยิ่งรายการใหญ่ขึ้น คนดูมากขึ้น และสิทธิ์ถ่ายทอดกระจายหลายแพลตฟอร์มมากขึ้น ราคาที่แต่ละประเทศต้องจ่ายก็ยิ่งไม่เท่ากัน