อิหร่านสั่งเปิดอินเทอร์เน็ตสากล หลังชาวบ้านถูกตัดขาด 87 วัน

ประธานาธิบดีมาซูด เปเซชเกียน ของอิหร่าน สั่งให้กระทรวงสื่อสารเดินหน้าเปิดทางเข้าถึงอินเทอร์เน็ตสากลอีกครั้ง หลังประชาชนจำนวนมากถูกตัดขาดจากเว็บโลกนาน 87 วัน

สั้น ๆ คือ สั่งแล้ว แต่ยังไม่จบ

รายงานของ Reuters อ้างสื่อทางการอิหร่านว่า คำสั่งดังกล่าวมีเป้าหมายให้การเชื่อมต่อกลับไปใกล้เคียงสภาพก่อนเดือนมกราคม แต่ยังไม่ชัดว่าการเปิดระบบเต็มรูปแบบจะทำได้เมื่อใด และจะเปิดให้ประชาชนทั่วไปเข้าถึงได้กว้างแค่ไหน

ตัวเลข 87 วันมาจาก NetBlocks องค์กรติดตามเสรีภาพอินเทอร์เน็ต ซึ่งระบุว่า ชาวอิหร่านส่วนใหญ่ไม่สามารถเข้าเว็บทั่วโลกได้ตามปกติต่อเนื่องมานานเกือบ 3 เดือน เหลือเพียงคนบางกลุ่มที่พอจะหลบข้อจำกัดได้ผ่าน VPN ราคาแพงหรือเครื่องมือทางเทคนิคที่คนทั่วไปใช้งานยาก

การปิดอินเทอร์เน็ตระลอกนี้ไม่ได้เกิดขึ้นลอย ๆ ทางการอิหร่านเริ่มตัดการเข้าถึงตั้งแต่วันที่ 8 มกราคม หลังเกิดการประท้วงต่อต้านรัฐบาลทั่วประเทศ จากนั้นการเชื่อมต่อค่อย ๆ ดีขึ้นช่วงเดือนกุมภาพันธ์ ก่อนถูกจำกัดอีกครั้งหลังการโจมตีของสหรัฐฯ และอิสราเอลต่ออิหร่านเมื่อวันที่ 28 กุมภาพันธ์

The Guardian รายงานไว้ตั้งแต่ต้นเดือนเมษายนว่า การปิดกั้นรอบหลังกลายเป็นหนึ่งในเหตุการณ์ตัดอินเทอร์เน็ตระดับประเทศที่ยาวและรุนแรงที่สุดนับตั้งแต่ยุคอาหรับสปริง โดยตอนนั้นกินเวลามากกว่า 38 วันแล้ว และทำให้ประชาชนจำนวนมากต้องพึ่งข้อมูลจากสื่อรัฐหรือช่องทางภายในประเทศเป็นหลัก

ปัญหาใหญ่ไม่ใช่แค่เล่นโซเชียลไม่ได้

เมื่ออินเทอร์เน็ตสากลถูกปิด ธุรกิจ การเรียน การติดต่อครอบครัว ข่าวสารจากต่างประเทศ และบริการออนไลน์จำนวนมากสะดุดไปพร้อมกัน แม้อิหร่านจะมีเครือข่ายภายในประเทศที่เรียกว่า National Information Network หรือ NIN ใช้รองรับบริการบางส่วน เช่น แอปส่งข้อความ เสิร์ชเอนจินท้องถิ่น และแพลตฟอร์มภายในประเทศ แต่ระบบนี้ไม่ใช่อินเทอร์เน็ตเปิดแบบที่คนทั่วไปคุ้นเคย

ก่อนเกิดวิกฤตรอบนี้ อิหร่านก็เป็นประเทศที่จำกัดอินเทอร์เน็ตเข้มงวดอยู่แล้ว เว็บไซต์และแพลตฟอร์มต่างชาติหลายแห่งถูกบล็อกมานาน รัฐบาลผลักดันให้ประชาชนใช้บริการในประเทศมากขึ้นเรื่อย ๆ พอถึงช่วงสงครามและความไม่สงบ การจำกัดจึงหนักขึ้นจนกลายเป็นการตัดขาดจากเว็บโลกในวงกว้าง

ข้อมูลจาก Türkiye Today ระบุว่า รัฐมนตรีไอซีทีของอิหร่านยืนยันว่ากระบวนการฟื้นฟูเริ่มขึ้นแล้ว แต่กรอบเวลาและขั้นตอนจริงยังไม่แน่นอน ขณะเดียวกันยังมีแรงต้านจากฝ่ายความมั่นคงและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับการควบคุมไซเบอร์ในอิหร่าน

จุดนี้ทำให้คำสั่งของเปเซชเกียนน่าจับตา เพราะระหว่างหาเสียงในปี 2024 เขาเคยชูเรื่องลดการกรองอินเทอร์เน็ตและเพิ่มเสรีภาพการเข้าถึงเว็บโลก แต่ในระบบการเมืองอิหร่าน อำนาจเรื่องความมั่นคงและไซเบอร์ไม่ได้อยู่ที่ประธานาธิบดีเพียงคนเดียว

สำหรับชาวอิหร่าน การเปิดอินเทอร์เน็ตครั้งนี้จึงยังเป็นข่าวที่ต้องรอดูของจริง ไม่ใช่แค่ประกาศบนกระดาษ

ถ้าระบบกลับมาได้จริง สิ่งแรกที่หลายคนได้คืนอาจไม่ใช่แค่เว็บไซต์หรือแอปต่างชาติ แต่เป็นช่องทางติดต่อโลกภายนอก หลังเงียบหายไปนานถึง 87 วัน