สิ่งมีชีวิตประหลาดถูกพบใต้ทะเลลึก

"ปราสาทแก้ว ฉลามผี และ เดธบอล" สิ่งมีชีวิตทั้ง 3 ชนิดนี้ เป็นเพียงส่วนหนึ่งของสิ่งมีชีวิตสายพันธุ์ใหม่จำนวน 1,121 ชนิด ที่ถูกค้นพบในมหาสมุทรทั่วโลกตลอดช่วง 1 ปีที่ผ่านมา ตามการประกาศเมื่อวันที่ 19 พ.ค. 2026 ของโครงการสำรวจสิ่งมีชีวิตทางทะเลระดับโลก "โอเชียน เซนซัส" ซึ่งมีนักวิจัยมากกว่า 1,000 คนจาก 85 ประเทศเข้าร่วม

โดยโครงการ "โอเชียน เซนซัส" ก่อตั้งขึ้นเมื่อ 3 ปีก่อน โดยความร่วมมือระหว่างมูลนิธินิปปอนแห่งญี่ปุ่น  และ มูลนิธิเนกตันของสหราชอาณาจักร ซึ่งส่งเสริมการสำรวจมหาสมุทร ตัวเลขล่าสุดสะท้อนว่าจำนวนการระบุชนิดพันธุ์ใหม่เพิ่มขึ้นถึง 54% ต่อปี

ในมหาสมุทร โดยเฉพาะทะเลลึก ถือเป็นหนึ่งในระบบนิเวศที่มนุษย์รู้จักน้อยที่สุดบนโลก เดิมทีเคยเชื่อกันว่าสภาพแวดล้อมอันโหดร้ายของทะเลลึก ไม่น่าเอื้อต่อการดำรงชีวิต แต่ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา นักวิทยาศาสตร์กลับค้นพบระบบนิเวศที่เต็มไปด้วยสิ่งมีชีวิตหายากจำนวนมาก ซึ่งบางชนิดก็มีรูปร่างแปลกประหลาดอย่างยิ่ง

อย่างไรก็ตาม สิ่งมีชีวิตในทะเลกำลังเผชิญภัยคุกคามร้ายแรงจากกิจกรรมของมนุษย์ ไม่ว่าจะเป็นการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศที่ทำให้อุณหภูมิมหาสมุทรสูงขึ้น มลพิษจากอุตสาหกรรมและเกษตรกรรม รวมถึงแผนการทำเหมืองแร่ใต้ทะเล ที่เริ่มมีความเป็นไปได้มากขึ้น ซึ่งอาจก่อความเสี่ยงครั้งใหญ่เพิ่มเติม

"มิเชล เทย์เลอร์" ผู้อำนวยการฝ่ายวิทยาศาสตร์ของ "โอเชียน เซนซัส" กล่าวว่า "ในขณะที่สิ่งมีชีวิตจำนวนมากเสี่ยงสูญพันธุ์ก่อนจะถูกบันทึกเสียด้วยซ้ำ ความพยายามในการทำความเข้าใจและปกป้องชีวิตในมหาสมุทร จึงเป็นการแข่งขันกับเวลา" ตลอดหนึ่งปีที่ผ่านมา นักวิทยาศาสตร์ของโครงการได้ออกสำรวจ 13 ครั้ง ในพื้นที่ทางทะเลที่ยังแทบไม่เคยมีการศึกษา นอกชายฝั่งญี่ปุ่น ที่ระดับความลึกราว 790 เมตร นักวิทยาศาสตร์ค้นพบหนอนหลายปล้องชนิดใหม่ที่อาศัยอยู่ภายใน "ฟองน้ำแก้ว" ซึ่งเป็นฟองน้ำทะเลที่มีโครงสร้างโปร่งใสคล้ายตาข่าย ทำจากซิลิกา องค์ประกอบหลักของแก้ว จนถูกเรียกว่า "ปราสาทแก้ว" โดยฟองน้ำและหนอนชนิดนี้มีความสัมพันธ์แบบพึ่งพาอาศัยกัน โดยหนอนได้รับที่อยู่อาศัยที่มั่นคงและอุดมด้วยสารอาหาร ขณะที่มันช่วยกำจัดเศษซากที่อาจเป็นอันตราย ออกจากพื้นผิวของฟองน้ำ

ที่ออสเตรเลีย นักวิทยาศาสตร์ค้นพบปลากลุ่ม "ฉลามผี" ซึ่งเป็นปลากลุ่ม "คิเมรา" ที่ระดับความลึกประมาณ 820 เมตร โดยสัตว์ชนิดนี้เป็นญาติห่างๆของฉลามและปลากระเบน และ แยกสายวิวัฒนาการออกจากกันเมื่อประมาณ 400 ล้านปีก่อน

ส่วนที่ติมอร์-เลสเต นักวิทยาศาสตร์พบหนอนริบบิ้นชนิดใหม่ ความยาวประมาณ 2.5 เซนติเมตร มีลายสีส้มสดใส ซึ่งเป็นสัญลักษณ์ของกลไกป้องกันทางเคมีอันรุนแรง สารพิษที่หนอนชนิดนี้ผลิตขึ้นกำลังถูกศึกษา เพื่อใช้เป็นแนวทางรักษา "โรคอัลไซเมอร์และโรคจิตเภท" ในอนาคต

บริเวณร่องลึกนอร์ทเทรนช์ ใกล้หมู่เกาะเซาท์แซนด์วิชในมหาสมุทรแอตแลนติกตอนใต้ นักวิทยาศาสตร์ค้นพบฟองน้ำทะเลกินเนื้อ "เดธบอล" ที่ความลึกราว 3,700 เมตร โดยสิ่งมีชีวิตชนิดนี้มีปุ่มเล็กๆ คล้ายซิปปกคลุมทั่วตัว เมื่อสัตว์จำพวกครัสเตเชียนลอยมาตามกระแสน้ำ ปุ่มเหล่านี้จะจับเหยื่อไว้ ก่อนที่ฟองน้ำจะห่อหุ้มและย่อยกินเป็นอาหาร

อย่างไรก็ตาม ยังต้องใช้เวลาในการพิสูจน์ว่าสิ่งมีชีวิตทั้งหมดนี้เป็น "ชนิดพันธุ์ใหม่" สำหรับวงการวิทยาศาสตร์จริงหรือไม่!? เพราะตามข้อมูลของ "โอเชียน เซนซัส" โดยเฉลี่ยแล้ว การค้นพบจนถึงการตีพิมพ์รับรองอย่างเป็นทางการ ในวารสารวิชาการมักใช้เวลานานถึง 13 ปีครึ่ง

"แทมมี ฮอร์ตัน" นักวิจัยจากศูนย์สมุทรศาสตร์แห่งชาติ ของสหราชอาณาจักร กล่าวว่า "บางครั้งสิ่งมีชีวิตที่เคยคิดว่าเป็นสายพันธุ์ใหม่ เมื่อตรวจสอบอย่างละเอียดแล้วอาจไม่ใช่ แต่กรณีเช่นนั้นไม่ได้เกิดขึ้นบ่อยนัก" และ "สิ่งสำคัญคือ นักวิทยาศาสตร์ยังคงค้นพบสิ่งมีชีวิตที่ไม่เคยเป็นที่รู้จัก ของวงการวิทยาศาสตร์อย่างต่อเนื่องในทุกปี" และ "สิ่งมีชีวิตเหล่านี้ถูกพบในมหาสมุทรทั่วโลก ไม่ว่าจะลึกเพียงใดก็ตาม"

"โอเชียน เซนซัส" หวังว่า "การค้นพบเหล่านี้จะช่วยผลักดันมาตรการอนุรักษ์สิ่งมีชีวิตทางทะเล เพราะสิ่งมีชีวิตในทะเลมีคุณค่ามหาศาลทั้งในด้านนิเวศวิทยา วิทยาศาสตร์ และ เศรษฐกิจ พร้อมเรียกร้องให้มีการลงทุนเพิ่มเติม ในการสำรวจและค้นพบสายพันธุ์ใหม่ต่อไป"