ทำไมแมวถึงชอบกล่อง?

ทำไมแมวถึงชอบกล่อง?

     แมวเป็นสัตว์ที่มีความขัดแย้งอยู่ในตัวเองอย่างน่าประหลาด พวกมันสามารถเดินอย่างสง่างาม ราวกับนักล่าที่ไม่มีอะไรบนโลกทำให้หวาดหวั่นได้ แต่ในอีกไม่กี่วินาทีต่อมา แมวตัวเดียวกันนั้นอาจรีบมุดเข้าไปในกล่องกระดาษเก่าๆที่เพิ่งถูกวางทิ้งไว้กลางห้อง ราวกับพบสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ที่สุดในจักรวาล

     ภาพแมวที่นอนขดตัวอยู่ในกล่องพัสดุเล็กเกินขนาด กล่องรองเท้าเก่า หรือ แม้แต่ถุงกระดาษที่ดูไม่มีค่าอะไร กลายเป็นภาพที่ผู้คนทั่วโลกคุ้นเคย จนแทบเป็นวัฒนธรรมอินเทอร์เน็ตไปแล้ว หลายคนหัวเราะกับความน่ารักของมัน บางคนสงสัยว่าทำไมสัตว์ที่ดูเย่อหยิ่งและเลือกมากอย่างแมว จึงหลงใหลวัตถุธรรมดาอย่างกล่องได้ถึงขนาดนั้น แต่หากลองมองลึกลงไป พฤติกรรมนี้ไม่ใช่เรื่องตลกไร้สาระเลย มันคือหน้าต่างเล็กๆที่เปิดให้มนุษย์เห็นโลกภายในของแมว เห็นสัญชาตญาณดั้งเดิมที่ยังคงซ่อนอยู่ใต้ขนฟูๆ และ ดวงตาครึ่งปิดที่ดูเหมือนไม่สนใจโลก

     แมวไม่ได้มองกล่องแบบเดียวกับที่มนุษย์มอง มนุษย์เห็นเพียงวัตถุสี่เหลี่ยมทำจากกระดาษแข็ง แต่สำหรับแมว กล่องคือพื้นที่ๆแปลความหมายได้หลายอย่างในเวลาเดียวกัน มันอาจเป็นถ้ำ เป็นป้อมปราการ เป็นรัง เป็นจุดซุ่มโจมตี เป็นที่พักฟื้นทางอารมณ์ หรือ แม้แต่เป็นอาณาจักรเล็กๆที่ควบคุมได้ทั้งหมด ความจริงที่น่าสนใจคือ แมวเป็นสัตว์ที่ให้ความสำคัญกับ "การควบคุมสถานการณ์" มากกว่าสัตว์เลี้ยงหลายชนิด พวกมันไม่ชอบความวุ่นวาย ไม่ชอบสิ่งที่คาดเดาไม่ได้ และ ไม่ชอบพื้นที่เปิดโล่ง ที่ทำให้รู้สึกถูกมองเห็นตลอดเวลา หากลองสังเกตแมวตามบ้าน จะพบว่าพวกมันมักเลือกนอนใต้เตียง หลังตู้ บนชั้นสูง หรือ ในมุมที่คนเข้าไม่ถึงง่ายๆ ทั้งหมดนี้เกี่ยวข้องกับสัญชาตญาณการเอาตัวรอด ที่สืบทอดมาจากบรรพบุรุษนักล่าในธรรมชาติ

     ในโลกแห่งป่า... แม้แมวจะเป็นนักล่าที่เก่งกาจ แต่พวกมันก็ยังเป็นเหยื่อของสัตว์ที่ใหญ่กว่าเช่นกัน การอยู่ในพื้นที่เปิดหมายถึงความเสี่ยง การมีที่ซ่อนจึงเป็นเรื่องสำคัญอย่างยิ่ง ถ้ำเล็กๆ หรือ พื้นที่แคบที่มีทางเข้าออกจำกัดช่วยให้แมวลดความกังวล เพราะสามารถสังเกตโลกภายนอกได้ โดยไม่ถูกสังเกตกลับ นี่คือเหตุผลว่าทำไมกล่องจึงมีเสน่ห์ต่อแมวอย่างมหาศาล มันตอบสนองสัญชาตญาณดั้งเดิม ที่ฝังลึกอยู่ในสมองโดยแทบไม่ต้องสอน

     นักวิจัยด้านพฤติกรรมสัตว์หลายคน เคยศึกษาปรากฏการณ์นี้ โดยหนึ่งในงานวิจัยที่ถูกพูดถึงบ่อย เกิดขึ้นที่มหาวิทยาลัยอูเทรคต์ ในประเทศเนเธอร์แลนด์ ซึ่งพบว่า "แมวในศูนย์พักพิงที่ได้รับกล่องกระดาษ มีระดับความเครียดลดลงเร็ว กว่ากลุ่มที่ไม่มีกล่อง พวกมันปรับตัวเข้ากับสภาพแวดล้อมใหม่ได้ดีขึ้น กินอาหารเร็วขึ้น และ มีพฤติกรรมผ่อนคลายมากกว่าเดิม" ซึ่งงานวิจัยนี้ทำให้หลายคนเริ่มเข้าใจว่า "กล่องไม่ใช่แค่ของเล่น แต่มันคือ เครื่องมือเยียวยาทางจิตใจ" สำหรับแมวในแบบที่มนุษย์อาจคาดไม่ถึง การมีพื้นที่เล็กๆที่รู้สึกปลอดภัย สามารถเปลี่ยนสภาพอารมณ์ของแมวได้จริง

     เรื่องนี้ฟังดูคล้ายมนุษย์อย่างน่าประหลาด เพราะในวันที่เหนื่อยล้า มนุษย์เองก็มักมองหาพื้นที่ปลอดภัยเช่นกัน บางคนซ่อนตัวอยู่ใต้ผ้าห่ม บางคนชอบนั่งมุมเดิมในร้านกาแฟ บางคนเปิดเพลงเดิมซ้ำๆ เพื่อให้รู้สึกมั่นคง ความแตกต่างมีเพียงมนุษย์อธิบายมันด้วยภาษาได้ แต่แมวใช้การมุดเข้ากล่องแทนคำพูดทั้งหมด นอกจากเรื่องความปลอดภัย กล่องยังเกี่ยวข้องกับอุณหภูมิร่างกายอีกด้วย แมวเป็นสัตว์ที่รักความอบอุ่นมากกว่าที่คนส่วนใหญ่คิด อุณหภูมิที่แมวรู้สึกสบายมักสูงกว่ามนุษย์หลายองศา นั่นจึงเป็นเหตุผลว่าทำไมแมวชอบนอนกลางแดด ชอบซุกผ้าห่ม หรือ แอบนอนบนโน้ตบุ๊กที่กำลังร้อนๆ กล่องกระดาษมีคุณสมบัติเป็นฉนวนเก็บความร้อนอย่างดี พื้นที่แคบภายในช่วยกักอุณหภูมิจากร่างกายเอาไว้ ทำให้แมวรู้สึกอบอุ่นโดยไม่ต้องใช้พลังงานมาก ธรรมชาติของสัตว์ทุกชนิด ล้วนต้องการประหยัดพลังงาน เพราะในโลกดั้งเดิม พลังงานคือสิ่งที่มีค่า การเสียแรงโดยไม่จำเป็นอาจหมายถึง ความอดอยากหรือความตาย แมวในบ้านทุกวันนี้ แม้ไม่ต้องล่าเหยื่อแล้ว แต่สมองดั้งเดิมยังคงทำงาน ไม่ต่างจากบรรพบุรุษเมื่อหลายพันปีก่อน

     สิ่งที่น่าสนใจอีกอย่าง คือ "แมวไม่ได้เลือกกล่องเพราะความหรูหราเลย" ต่อให้เจ้าของซื้อเบาะนุ่มราคาแพง แต่ถ้ามีกล่องพัสดุวางอยู่ใกล้ๆ หลายครั้งแมวจะเลือกกล่องก่อนเสมอ นี่ทำให้มนุษย์จำนวนมากทั้งขำและงุนงง เพราะเราเป็นสิ่งมีชีวิตที่มักตีค่าความสบาย ด้วยราคาและรูปลักษณ์ แต่แมวไม่สนใจเรื่องเหล่านั้น พวกมันสนใจเพียงว่า "ที่ตรงนั้นตอบสนองต่อสัญชาตญาณหรือไม่?" กล่องอาจดูโทรมสำหรับคน แต่สำหรับแมว มันอาจสมบูรณ์แบบแล้ว โดยพฤติกรรมนี้ยังสะท้อนบุคลิกที่ซับซ้อนของแมว แมวเป็นสัตว์ที่อยู่กึ่งกลางระหว่างความเป็นสัตว์ป่าและสัตว์เลี้ยง ต่างจากสุนัขที่ถูกมนุษย์ปรับสายพันธุ์ ให้เข้ากับสังคมมนุษย์อย่างยาวนาน แมวยังคงรักษาความเป็นอิสระไว้มาก พวกมันเลือกเองว่าจะเข้าใกล้ใคร จะเล่นเมื่อไร จะหายไปมุมไหน และ จะไว้ใจอะไร การที่แมวเลือกกล่องด้วยตัวเอง จึงเป็นเหมือนการประกาศอาณาเขตเล็กๆที่ไม่มีใครควบคุมได้ และ ข้างในนั้นคือโลกของมัน...

เขียนโดย : ผู้แข็งแกร่งไร้เทียมทาน