เจาะกลไก "น้ำมันไทย" 2569 เมื่อกองทุนฯ ถังแตก? และเบนซินกลายเป็น "ผู้แบก" ดีเซลจนตัวโก่ง

สังเกตไหมครับ? วันที่ 13 พฤษภาคมที่ผ่านมา ราคาน้ำมันดีดขึ้นรวดเดียว 90 สตางค์ หลายคนด่าปั๊ม แต่ความจริงคนที่ยิ้มกริ่มคือกรมสรรพสามิตครับ

เราถูกทำให้เชื่อว่าน้ำมันแพงเพราะสงครามในตะวันออกกลางอย่างเดียว แต่ในเนื้อน้ำมัน 1 ลิตรที่คุณจ่าย มีภาษีและเงินกองทุนรวมกันเกือบ 15 บาท!

วิเคราะห์เจาะลึกสรุปประเด็น สถานการณ์ราคาน้ำมันในช่วงปี 2567-2569 คือภาพสะท้อนของ "ระเบิดเวลา" ทางการเงินที่รัฐบาลพยายามซุกไว้ใต้พรมมานานครับ ในฐานะนักวิเคราะห์ ผมมองว่าประเด็นที่ Exclusive ที่สุดและสื่อหลักมักพูดไม่หมดคือการที่รัฐบาลเปลี่ยนจาก "กลไกตลาดเสรี" ไปสู่ "การควบคุมเบ็ดเสร็จ" โดยใช้เพดานราคาหน้าโรงกลั่นเป็นตัวประกัน การที่ กบง. บังคับลดราคาหน้าโรงกลั่นลง 3-5 บาทต่อลิตรในช่วงพฤษภาคม 2569 ไม่ใช่เรื่องของความใจดี แต่มันคือการ "รีดเลือดกับปู" จากฝั่งโรงกลั่นเพื่อชดเชยความล้มเหลวในการบริหารกองทุนน้ำมันที่ติดลบทะลุ 6.2 หมื่นล้านบาทไปแล้ว

Insight ที่น่าตกใจคือ แม้เราจะเห็นราคาน้ำมันโลกผันผวน แต่โครงสร้างราคาไทยถูกบิดเบือนด้วยเงินส่งเข้ากองทุนฯ ที่สูงถึง 7.18 บาทต่อลิตร (สำหรับเบนซิน 95) เงินจำนวนนี้ไม่ได้หายไปไหน แต่มันถูกโยกไปอุ้มน้ำมันดีเซลที่ใช้ในภาคขนส่งให้ต่ำกว่าความเป็นจริงมาตลอด จนสุดท้ายดีเซลก็อั้นไม่อยู่ทะลุ 40.75 บาทต่อลิตรในวันที่ 13 พฤษภาคม 2569 นี่คือสัญญาณว่า "ถังเงิน" ของรัฐบาลเกลี้ยงแล้ว และประชาชนกลุ่มเบนซินคือผู้รับภาระหนักที่สุดในห่วงโซ่นี้

กางตัวเลขให้ดูชัดๆ กองทุนน้ำมันติดลบกว่า 6.2 หมื่นล้านบาท และต้องควักเนื้อชดเชยดีเซลวันละ 155 ล้านบาท รัฐบาลเลยต้องมาบีบเบนซินและบีบโรงกลั่นให้ลดราคาหน้าโรงกลั่นลง 3-5 บาท เพื่อเอามาพยุงไม่ให้เศรษฐกิจพัง

สิ่งที่น่าตกใจคือ ต่อให้น้ำมันโลกเหลือ 0 บาท น้ำมันไทยก็ยังต้องขายลิตรละ 10-20 บาท เพราะโครงสร้างภาษีและหนี้กองทุนที่ต้องใช้คืนจนถึงปี 2574

 ชำแหละมุมดราม่าและชนวนเหตุ

• ความขัดแย้งที่รุนแรงที่สุดคือฝั่ง Logic (ตัวเลขสถิติ) vs Emotion (ความรู้สึกชาวบ้าน) ครับ

• ฝั่งประชาชน (Emotion): มักจะดราม่าเรื่อง "น้ำมันไทยแพงกว่าเพื่อนบ้าน" หรือ "ทำไมสิงคโปร์ลงแต่ไทยไม่ลง" ความรู้สึกนี้เกิดจากการที่รัฐไม่เคยอธิบายให้ชัดว่า ภาษีสรรพสามิต 6.50 บาท และภาษีเทศบาลอีก 0.65 บาทต่อลิตรนั้น คือตัวเลขที่ "ล็อก" ตายตัว ไม่ว่าน้ำมันโลกจะลดแค่ไหน รัฐก็ยังเก็บเท่าเดิม

• ฝั่งรัฐบาล/ผู้เชี่ยวชาญ (Logic): อ้างอิงตลาดสิงคโปร์ (MOPS) เพราะเป็น Trading Hub ที่โปร่งใสที่สุดในเอเชีย หากเราตั้งราคาต่ำกว่าสิงคโปร์มากเกินไป "ภัยความมั่นคง" จะเกิดทันที เพราะน้ำมันจะถูกลักลอบส่งออกไปขายเพื่อนบ้านจนคนไทยไม่มีน้ำมันใช้ (Shortage)

   

จุดที่น่าจิกกัดคือเรื่อง "ค่าการตลาด" ที่มักถูกหยิบมาเป็นจำเลยสังคมว่าปั๊มฟันกำไร 5 บาทต่อลิตร แต่ความจริงคือค่าเฉลี่ยสะสมทั้งปีของดีเซลอยู่ที่ 1.63 บาทต่อลิตรเท่านั้น ซึ่งต่ำกว่าเกณฑ์ที่รัฐกำหนดเสียด้วยซ้ำ การดราม่าผิดจุดทำให้เรามองไม่เห็นปัญหาที่แท้จริงคือ "ภาษีซ้อนภาษี" ที่รัฐเก็บ VAT 7% สองเด้ง ทั้งจากราคาส่งและค่าการตลาด

สรุป  น้ำมันไทยแพงเพราะโครงสร้างภาษีและภาระหนี้กองทุนน้ำมันที่ติดลบกว่า 6.2 หมื่นล้านบาท โดยรัฐใช้เงินจากเบนซินไปอุดหนุนดีเซลเพื่อคุมค่าครองชีพ

 ข้อมูลอ้างอิงและสอบทาน

• สำนักงานนโยบายและแผนพลังงาน (สนพ. - eppo.go.th): สำหรับดูโครงสร้างราคาน้ำมันรายวันและค่าการตลาดสะสม

   

• สำนักงานกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง (สกนช. - offo.or.th): ตรวจสอบสถานะหนี้สินกองทุนฯ ที่ปัจจุบันติดลบมหาศาลและมีการกู้เงินเพิ่ม 2 หมื่นล้านบาท

   

• รายงานจาก Energy Information Administration (EIA): สำหรับการคาดการณ์ราคาน้ำมันดิบ Brent ที่อาจพุ่งสูงถึง 106 ดอลลาร์ต่อบาร์เรลจากวิกฤตภูมิรัฐศาสตร์

เลิกถามว่าเมื่อไหร่น้ำมันจะลด ให้ถามว่าเมื่อไหร่รัฐจะกล้าปรับโครงสร้างภาษีน้ำมันให้เป็นธรรมจริงๆ ตราบใดที่ยังเก็บ VAT ซ้ำซ้อนและโยกเงินเบนซินไปโปะดีเซลแบบไม่จบสิ้น เราก็แค่วงจรอุบาทว์ที่คนกลุ่มหนึ่งต้องแบกภาระแทนคนทั้งประเทศไปเรื่อยๆ ครับ

 "คุณคิดว่ายุติธรรมไหม? ที่คนเติมเบนซินต้องจ่ายเงินเข้ากองทุนลิตรละ 7 บาท เพื่อไปอุ้มราคาน้ำมันดีเซล หรือควรปล่อยลอยตัวตามจริงไปเลย ใครไหวไปก่อน? คอมเมนต์คุยกันหน่อยครับ!"