เจาะลึกทำไม แยกไฟฉายถึงทรุดตัวบ่อย?

เหตุการณ์ถนนทรุดตัวบริเวณหน้าโรงพยาบาลวิชัยเวช แยกไฟฉาย เมื่อเวลา 14.42 น. ที่ผ่านมา ไม่ใช่แค่เรื่องของอุบัติเหตุทางธรรมชาติหรือความซวยรายวันของคนใช้รถใช้ถนนจรัญสนิทวงศ์ แต่มันคือภาพสะท้อนของวิกฤตโครงสร้างพื้นฐานที่ถูกซุกไว้ใต้พรมมาอย่างยาวนาน การที่ถนนเส้นหลักซึ่งมีทั้งโครงการรถไฟฟ้าและระบบท่อระบายน้ำขนาดใหญ่ทรุดตัวลงกลางวันแสกๆ คือสัญญาณอันตรายที่บ่งบอกว่า "เสถียรภาพของดิน" ในพื้นที่นี้กำลังมีปัญหาอย่างหนัก และนี่ไม่ใช่ครั้งแรกที่ย่านนี้เจอวิกฤตดินสไลด์หรือถนนยุบ

ชำแหละปมดราม่า: ใครคือจำเลยสังคม และความรับผิดชอบที่โยนกันไปมา ความขัดแย้งที่เกิดขึ้นทันทีคือการตั้งคำถามว่า "ใครทำ?" ระหว่างโครงการก่อสร้างอุโมงค์แยกไฟฉายที่เพิ่งเสร็จไป, การประปาที่อาจมีท่อรั่วซึม หรือหน่วยงานโยธาของ กทม. ที่กำกับดูแล ฝั่งประชาชนมองว่านี่คือ "ความชุ่ย" ในการคืนผิวจราจรที่ไม่สมบูรณ์ ขณะที่หน่วยงานรัฐมักจะอ้างเหตุสุดวิสัยจากสภาพดินอ่อนและการกัดเซาะของน้ำใต้ดิน จุดที่เดือดที่สุดคือการเยียวยา เพราะมักจบลงแค่การเอาแอสฟัลต์มาเทปิดแผลแบบชั่วคราวแล้วรอวันยุบใหม่ ซึ่งมันคือการแก้ปัญหาแบบขายผ้าเอาหน้ารอดที่ประชาชนต้องรับกรรม

วิเคราะห์เชิงลึก: ทำไมถนนถึงทรุด? (Underground Insight) จากข้อมูลทางธรณีวิทยา กรุงเทพฯ ฝั่งธนบุรี โดยเฉพาะแถวจรัญสนิทวงศ์ เป็นชั้นดินเหนียวอ่อน (Soft Clay) ที่มีความหนามาก เมื่อมีการก่อสร้างขนาดใหญ่ใต้ดิน จะทำให้ความดันน้ำในดินเปลี่ยนไป หากการถมกลับ (Backfill) และการบดอัดดินไม่เป็นไปตามมาตรฐานวิศวกรรม หรือมีท่อประปาแตกรั่วซึมใต้ผิวถนนเพียงเล็กน้อย น้ำจะค่อยๆ พัดพาชั้นทรายใต้ดินออกไปจนเกิดเป็น "โพรงอากาศ" เมื่อรถบรรทุกหนักวิ่งผ่านบ่อยครั้ง ผิวถนนที่ดูแข็งแรงแต่ข้างในกลวงจึงพังทลายลงมาอย่างที่เห็น

เสียงสะท้อนจากคนพื้นที่: ประจานความห่วยหรือจะรอให้มีคนตาย? "ถ้าคุณเป็นคนที่ต้องใช้เส้นทางจรัญสนิทวงศ์ทุกวัน คุณรู้สึกมั่นใจในความปลอดภัยแค่ไหน?" นี่คือคำถามที่แทงใจคนฝั่งธนฯ เพราะความปลอดภัยขั้นพื้นฐานถูกแลกมาด้วยความเสี่ยงจากการขยายตัวของเมืองที่ไร้มาตรฐาน ประชาชนตั้งคำถามว่า "ใคร" ควรเป็นคนออกมาขอโทษคนแรก? ในเมื่อระบบการตรวจสอบ (Inspection) ของรัฐมีช่องโหว่ขนาดใหญ่จนปล่อยให้ระเบิดเวลาใต้ดินลูกนี้ทำงาน

ใครต้องรับผิดชอบ? กฎหมายว่ายังไง:

• ตามกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 420: หากการทรุดตัวเกิดจากการละเลยในการซ่อมบำรุงหรือความบกพร่องในการก่อสร้าง หน่วยงานเจ้าของโครงการหรือผู้รับเหมาต้องรับผิดชอบค่าเสียหายต่อทรัพย์สินและชีวิต
• ฟ้องศาลปกครอง: หากเป็นทางสาธารณะที่ กทม. ดูแล ประชาชนสามารถฟ้องในข้อหา "ละเลยต่อหน้าที่" หรือ "ปฏิบัติหน้าที่ล่าช้า" ได้ทันที

ทั้งนี้ ถนนจรัญฯ หน้า รพ.วิชัยเวช ทรุดตัว สาเหตุคาดว่าเกิดจากโพรงใต้ดินและการบดอัดดินไม่แน่นพอจากการก่อสร้างสาธารณูปโภค หน่วยงานที่เกี่ยวข้องต้องรับผิดชอบตามกฎหมายปกครองและแพ่ง หากประชาชนได้รับความเสียหาย

              ผมมองว่าเหตุการณ์นี้คือ "ความประมาทเลินเล่อที่ยอมรับไม่ได้" ครับ ในยุคที่เรามีเทคโนโลยี GPR (Ground Penetrating Radar) ที่สามารถสแกนหาโพรงใต้ดินได้ก่อนเกิดเหตุ แต่เรากลับรอให้ถนนยุบก่อนแล้วค่อยส่งคนไปซ่อม การเยียวยาที่ดีที่สุดไม่ใช่การปะถนน แต่คือการรื้อระบบตรวจสอบโครงการก่อสร้างใต้ดินทั้งหมดในพื้นที่ดินอ่อน ใครที่รถพังจากเหตุการณ์นี้ อย่าเงียบครับ รวมตัวกันฟ้องเรียกค่าเสียหายให้เป็นบทเรียนแก่หน่วยงานรัฐบ้าง เมืองไทยถึงจะพัฒนา

แหล่งที่มาและข้อมูลสอบทาน:

• สำนักการโยธา กรุงเทพมหานคร : หน่วยงานหลักผู้กำกับดูแลทางสาธารณะ
• พระราชบัญญัติทางหลวง พ.ศ. 2535 : หน้าที่และความรับผิดชอบของหน่วยงาน
• คณะวิศวกรรมศาสตร์ มธ./จุฬาฯ : งานวิจัยเรื่องดินอ่อนในกรุงเทพฯ ที่ส่งผลต่อการทรุดตัว
• ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 420