สมการชีวิตติดลบ ค่าแรงไล่ไม่ทันค่าครองชีพ คนทำงานไทยเผชิญอาหาร ค่าเดินทางแพง รายได้จริงถูกบีบ

เสียงบ่นเรื่อง “เงินไม่พอถึงสิ้นเดือน” ไม่ใช่เพียงความรู้สึกของครัวเรือนรายได้น้อยอีกต่อไป แต่กำลังสะท้อนโจทย์ใหญ่ของเศรษฐกิจไทย เมื่อค่าจ้างขยับช้ากว่ารายจ่ายจำเป็น ทั้งอาหาร ค่าเดินทาง ค่าเช่าบ้าน และภาระหนี้ที่ยังเกาะแน่นในชีวิตประจำวัน

สมการชีวิตติดลบ ค่าแรงไล่ไม่ทันค่าครองชีพ คนทำงานไทยฝ่าราคาอาหาร–เดินทางแพง

กรุงเทพฯ ในวันที่ค่าแรงขั้นต่ำบางพื้นที่แตะหลัก 400 บาทต่อวัน ตัวเลขบนกระดาษอาจดูเหมือนการขยับเข้าใกล้คำว่า “รายได้พออยู่ได้” มากขึ้น แต่ในชีวิตจริงของคนทำงานจำนวนไม่น้อย เงินก้อนเดิมกลับหายไปเร็วกว่าเดิม ตั้งแต่ออกจากบ้าน ซื้อข้าวมื้อแรก เติมน้ำมัน ขึ้นรถสาธารณะ ไปจนถึงจ่ายค่าเช่าห้องและค่างวดหนี้

นี่คือสิ่งที่หลายครัวเรือนเรียกว่า “สมการชีวิตติดลบ” รายได้เพิ่มไม่ทันรายจ่าย รายจ่ายจำเป็นสูงขึ้นก่อนเงินเดือน และเงินเก็บกลายเป็นเรื่องไกลตัวมากขึ้นทุกเดือน

ข้อมูลกระทรวงแรงงานระบุว่า ตั้งแต่วันที่ 1 กรกฎาคม 2568 อัตราค่าจ้างขั้นต่ำใหม่มีการปรับเป็น 400 บาทในบางกลุ่มพื้นที่และประเภทธุรกิจ เช่น กรุงเทพมหานครทุกประเภทธุรกิจ ธุรกิจโรงแรมบางประเภททั่วประเทศ และสถานบันเทิงตามกฎหมาย ขณะที่หลายจังหวัดยังมีอัตราต่ำกว่า 400 บาท เช่น 380, 372, 359 บาท ไปจนถึง 337 บาทในบางพื้นที่

แม้การขึ้นค่าแรงเป็นมาตรการที่ช่วยพยุงกำลังซื้อ แต่ปัญหาอยู่ที่ “ต้นทุนชีวิต” ขยับตามมาเร็วกว่า โดยเฉพาะค่าอาหารและการเดินทาง ซึ่งเป็นรายจ่ายที่หลีกเลี่ยงไม่ได้ของแรงงานเมืองและแรงงานรายวัน

รายงานดัชนีราคาผู้บริโภคเดือนเมษายน 2569 ของสำนักงานนโยบายและยุทธศาสตร์การค้า กระทรวงพาณิชย์ ระบุว่า เงินเฟ้อทั่วไปของไทยเพิ่มขึ้น 2.89% เมื่อเทียบกับปีก่อน โดยมีแรงกดดันสำคัญจากราคาน้ำมันเชื้อเพลิงในประเทศ ค่าโดยสารสาธารณะ อาหารสำเร็จรูปที่ปรับขึ้นตามต้นทุนของผู้ประกอบการ และผักสดที่ได้รับผลกระทบจากสภาพอากาศร้อนจัด

ตัวเลขเดียวกันยังชี้ว่า หมวดพาหนะ การขนส่ง และการสื่อสาร สูงขึ้นถึง 11.38% ขณะที่หมวดอาหารและเครื่องดื่มไม่มีแอลกอฮอล์เพิ่มขึ้น 0.98% โดยมีรายการที่ปรับขึ้น เช่น อาหารสำเร็จรูป ผักสด เครื่องดื่มบางประเภท และปลา–สัตว์น้ำบางชนิด

ความหมายของตัวเลขเหล่านี้ชัดเจนกว่าที่เห็นในตารางเศรษฐกิจ เพราะสำหรับครัวเรือนรายได้น้อย รายจ่ายส่วนใหญ่ถูกใช้ไปกับ “ของจำเป็น” ไม่ใช่ของฟุ่มเฟือย เมื่อข้าวแกง กล่องอาหาร ค่าเดินทาง และค่าเช่าห้องขยับขึ้นเพียงเล็กน้อย ผลสะเทือนจึงหนักกว่าครัวเรือนรายได้สูงหลายเท่า

ด้านข้อมูลตัวชี้วัดแรงงานของสำนักงานสถิติแห่งชาติปี 2568 สะท้อนความเหลื่อมล้ำของค่าจ้างอย่างชัดเจน โดยค่าจ้างเฉลี่ยต่อชั่วโมงของลูกจ้างรวมอยู่ที่ 89 บาท แต่กลุ่มผู้ประกอบอาชีพงานพื้นฐานมีค่าจ้างเฉลี่ยเพียง 51 บาทต่อชั่วโมง และกลุ่มผู้ปฏิบัติงานที่มีฝีมือด้านเกษตร ป่าไม้ และประมงอยู่ที่ 52 บาทต่อชั่วโมง ต่ำกว่ากลุ่มวิชาชีพที่ได้เฉลี่ย 178 บาทต่อชั่วโมงอย่างมาก

นั่นทำให้คำว่า “ค่าแรงขั้นต่ำ” ไม่ได้ตอบโจทย์ทั้งหมด เพราะคนทำงานจำนวนมากยังอยู่ในอาชีพรายได้ต่ำ ชั่วโมงทำงานไม่แน่นอน หรือไม่มีรายได้เสริมเพียงพอ เมื่อราคาสินค้าจำเป็นขยับขึ้น ภาระจึงไม่ได้หยุดอยู่แค่การกินอยู่ แต่ลามไปถึงความสามารถในการจ่ายหนี้

ธนาคารแห่งประเทศไทยเคยเตือนในรายงานภาคธนาคารไตรมาส 4 ปี 2568 ว่า ต้องติดตามความสามารถในการชำระหนี้ของครัวเรือนและเอสเอ็มอีอย่างใกล้ชิด ท่ามกลางเศรษฐกิจที่เติบโตต่ำกว่าศักยภาพและไม่ทั่วถึง โดยหนี้ครัวเรือนต่อจีดีพีในไตรมาส 3 ปี 2568 อยู่ที่ 86.8% ขณะที่ SCB EIC ประเมินว่า หนี้ครัวเรือนไทยปลายปี 2568 อยู่ที่ 86.7% ต่อจีดีพี และความเสี่ยงในการชำระหนี้อาจเพิ่มขึ้นจากตลาดแรงงานที่เปราะบางและค่าครองชีพที่สูงขึ้น

ภาพรวมจึงไม่ใช่แค่ “ของแพง” แต่คือวงจรบีบคั้น 3 ชั้น ได้แก่ รายได้โตช้า รายจ่ายจำเป็นโตเร็ว และหนี้ยังสูง เมื่อสามแรงกดดันนี้เกิดพร้อมกัน ครัวเรือนจำนวนมากจึงไม่มีพื้นที่ให้ผิดพลาด แม้เจ็บป่วยเพียงครั้งเดียว รายได้หายไปไม่กี่วัน หรือค่าใช้จ่ายฉุกเฉินไม่กี่พันบาท ก็อาจทำให้สมการทั้งเดือนติดลบทันที

โจทย์ใหญ่ของรัฐจึงไม่ใช่เพียงการประกาศขึ้นค่าแรงเป็นครั้งคราว แต่ต้องตอบให้ได้ว่า ค่าแรงที่เพิ่มขึ้นเพียงพอต่อ “ค่าครองชีพจริง” หรือไม่ มาตรการลดภาระค่าไฟ ค่าเดินทาง และราคาอาหารเข้าถึงคนรายได้น้อยได้มากแค่ไหน และระบบเศรษฐกิจจะสร้างงานที่มีรายได้มั่นคงกว่างานรายวัน–รายชั่วโมงได้อย่างไร

ในระยะสั้น มาตรการพยุงค่าครองชีพอาจช่วยประคองครัวเรือนให้ผ่านเดือนต่อเดือน แต่ในระยะยาว คำตอบของวิกฤตนี้ต้องมากกว่าการลดราคาชั่วคราว เพราะหากค่าแรงยังวิ่งตามหลังราคาอาหาร ค่าเดินทาง และภาระหนี้ต่อไป “สมการชีวิตติดลบ” จะไม่ใช่แค่คำบ่นหน้าแผงข้าวแกง แต่จะกลายเป็นภาพสะท้อนความเปราะบางของเศรษฐกิจฐานรากทั้งประเทศ