กรีซประกาศแบนโซเชียลเด็กต่ำกว่า 15 ปี เริ่มมกราคม 2027

นายกรัฐมนตรีกรีซ Kyriakos Mitsotakis ประกาศผ่านคลิป TikTok ว่ารัฐบาลจะบังคับใช้กฎหมายห้ามเด็กอายุต่ำกว่า 15 ปีใช้งานโซเชียลมีเดีย เริ่มเดือนมกราคม 2027 โดยอ้างเหตุผลด้านสุขภาพจิตของเยาวชน ทั้งความวิตกกังวลและปัญหาการนอนที่กำลังแพร่หลาย กรีซเดินตามรอยออสเตรเลียที่บังคับใช้กฎหมายลักษณะเดียวกันกับเด็กอายุต่ำกว่า 16 ปีก่อนหน้านี้

ความเคลื่อนไหวของกรีซเป็นภาพสะท้อนกระแสที่หลายรัฐบาลทั่วโลกหันมาใช้มาตรการใกล้เคียงกัน หลังออสเตรเลียจุดประเด็นไว้ก่อน

เหตุผลที่กรีซเลือกแบน ไม่ใช่แค่ "เล่นเยอะ"

Mitsotakis ระบุชัดในคลิปว่าเป้าหมายไม่ได้อยู่ที่การพาเยาวชนออกจากเทคโนโลยี แต่อยู่ที่การกันไม่ให้เสพติดจนกระทบชีวิต เขาบอกว่าได้คุยกับเยาวชนหลายคนที่เจอปัญหาในชีวิตจากการอ่านคอมเมนต์บนโซเชียล และแบกรับแรงกดดันมหาศาลจากแพลตฟอร์มเหล่านี้

ฝั่งผู้ปกครองก็ส่งเสียงคล้ายกัน หลายครอบครัวร้องเรียนว่าลูกหลานนอนไม่หลับและอยู่ในภาวะตื่นตระหนกตลอดเวลาที่ถือมือถือ จุดที่ Mitsotakis ย้ำชัดคือโซเชียลมีเดียถูกออกแบบมาให้ผู้ใช้เสพติด หรือที่เรียกว่า Addictive Design ไม่ใช่อุบัติเหตุของเทคโนโลยี

ในฐานะการตัดสินใจระดับประเทศ Mitsotakis ยอมรับว่ามาตรการนี้ "ยากแต่จำเป็น" คำว่ายากในที่นี้ไม่ใช่แค่ทางการเมือง แต่รวมถึงการบังคับใช้จริงในระดับเทคนิคด้วย

ดันต่อในระดับ EU ไม่หยุดที่ชายแดนกรีซ

Mitsotakis บอกชัดว่ากรีซจะไม่จัดการแค่ภายในประเทศ แต่จะผลักดันให้เกิด Common Framework ในระดับสหภาพยุโรป เพื่อปกป้องเยาวชนจากโซเชียลมีเดียทั่วทั้งภูมิภาค

ข้อเสนอที่กรีซจะผลักดันใน EU มีสามจุดหลัก แพลตฟอร์มทุกรายต้องตรวจสอบยืนยันอายุของผู้ใช้ที่อายุต่ำกว่า 15 ปี EU ต้องกำหนดกลุ่มอายุที่ห้ามใช้โซเชียลแบบครอบคลุมทั้งภูมิภาค และแพลตฟอร์มต้องตรวจสอบอายุซ้ำทุก 6 เดือน ไม่ใช่ตรวจครั้งเดียวตอนสมัคร

ข้อเสนอเรื่องตรวจอายุซ้ำทุก 6 เดือนเป็นจุดที่น่าจับตา เพราะแก้ปัญหาเด็กแอบใช้บัญชีของผู้ใหญ่ในบ้าน ซึ่งเป็นช่องว่างใหญ่ที่กฎหมายลักษณะนี้เจอในประเทศอื่น แต่ก็เปิดคำถามเรื่องการเก็บข้อมูลส่วนบุคคลของผู้ใหญ่ตามไปด้วย

ผู้ปกครองไทยควรตามเรื่องนี้ทำไม

ในไทยยังไม่มีกฎหมายลักษณะนี้บังคับใช้ แต่กระแสที่เริ่มจากออสเตรเลีย ลามถึงกรีซ และอาจขยายต่อใน EU เป็นสัญญาณว่ากรอบกติกาเรื่องเด็กกับโซเชียลมีเดียกำลังเปลี่ยน ถ้า EU เคาะมาตรฐานร่วมจริง แพลตฟอร์มอย่าง TikTok Instagram หรือ Facebook ก็จะปรับฟีเจอร์ตรวจอายุในเวอร์ชันที่คนไทยใช้ตามไปด้วย เพราะแพลตฟอร์มเดียวกันให้บริการข้ามประเทศ

ในทางปฏิบัติ ผู้ปกครองที่กังวลเรื่องเดียวกันกับครอบครัวที่กรีซ ก็ทำได้เลยโดยไม่ต้องรอกฎหมาย ทั้งการตั้งค่าจำกัดเวลาในระดับเครื่อง การปิดแจ้งเตือนตอนกลางคืน หรือการคุยกับลูกเรื่องคอมเมนต์ที่อ่านในแต่ละวัน คำถามที่ตอบยากกว่ากฎหมายคือเส้นแบ่งระหว่าง "ปกป้อง" กับ "ตัดขาด"

ข้อมูลในบทความเป็นแนวทางทั่วไปด้านนโยบายต่างประเทศ ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมายเฉพาะกรณี

ถ้ากฎกรีซได้ผลจริงในแง่ลดความวิตกกังวลและปัญหาการนอนของเยาวชน คำถามที่ไทยจะต้องตอบในไม่กี่ปีข้างหน้าคือเรายอมรับให้รัฐขีดเส้นอายุการใช้โซเชียลแทนพ่อแม่ได้แค่ไหน หรือให้บ้านแต่ละบ้านจัดการกันเอง