หมอญี่ปุ่นเตือน ล้างจมูกผิดวิธี เสี่ยงหูชั้นกลางอักเสบ

แพทย์หู คอ จมูกชาวญี่ปุ่น คิมูระ ชิโนบุ เตือนว่าการล้างจมูกที่หลายคนคิดว่าปลอดภัย ถ้าทำผิดวิธี อาจทำให้น้ำที่มีเชื้อโรคไหลย้อนเข้าหูชั้นกลาง ทำลายภูมิคุ้มกันในจมูก หรือเกิดปอดอักเสบจากเชื้อราในอุปกรณ์ได้ ช่วงเปลี่ยนฤดูที่คนเป็นภูมิแพ้และหวัดมากขึ้น คำเตือนนี้สำคัญกับคนที่ล้างจมูกเป็นกิจวัตร

เยื่อบุภายในจมูกบอบบางและอักเสบง่ายกว่าที่คิด การสั่งน้ำมูกแรงเกินไปหรือล้างจมูกแบบไม่ระมัดระวัง ทำให้อาการเดิมแย่ลง และเปิดทางสู่โรคที่คาดไม่ถึง

โพรงหน้าจมูก จุดที่อักเสบง่ายที่สุด

บริเวณรอยต่อระหว่างขนจมูกกับเยื่อบุ เรียกว่า โพรงหน้าจมูก มีหน้าที่ดักจับสิ่งแปลกปลอมก่อนเข้าสู่ระบบทางเดินหายใจ จุดนี้ระคายเคืองง่ายเมื่อสั่งน้ำมูกบ่อย

เมื่ออักเสบจะเกิดสะเก็ดคล้ายขี้มูกแข็ง เรียกว่า ผื่นโพรงหน้าจมูก ถ้ารุนแรงขึ้นกลายเป็น การอักเสบของโพรงหน้าจมูก ที่ทำให้เจ็บข้างจมูกเวลาสัมผัส สะเก็ดอาจค้างนานกว่า 1 เดือน และเกิดซ้ำแม้แกะออกแล้ว

ข้อห้ามแรกที่หลายคนพลาดคือแกะสะเก็ดหรือขี้มูกแข็งออกแรงๆ การรักษาจริงต้องใช้ยาปฏิชีวนะชนิดขี้ผึ้ง ร่วมกับรักษาความชื้นในจมูกผ่านเครื่องเพิ่มความชื้นหรือใส่หน้ากากอนามัย

สั่งน้ำมูกถูกวิธี ทีละข้าง เบาๆ ไม่มีเสียงดัง

มารยาทคนญี่ปุ่นถือว่าควรสั่งน้ำมูกให้เรียบร้อยก่อนออกจากบ้าน เหมือนแปรงฟัน แต่คนภูมิแพ้ ไข้หวัด หรือจมูกอักเสบเรื้อรัง ต้องสั่งบ่อย แม้สั่งก่อนออกจากบ้านแล้ว ก็อาจต้องสั่งซ้ำในเวลาไม่นาน

สั่งทีละข้าง เบาๆ ไม่ดัง คือหลักที่ฟังดูธรรมดาแต่คนทำผิดเยอะที่สุด การสั่งแรงจนมีเสียงดังให้ความรู้สึกโล่ง แต่กระทบเยื่อบุจมูกและหูพร้อมกัน คนภูมิแพ้ที่เยื่อบุบางอยู่แล้ว สั่งแรงครั้งเดียวอาจมีเลือดออก กระดาษทิชชูชนิดนุ่มชุ่มชื้นช่วยลดการระคายเคืองได้ดีกว่าทิชชูแห้ง

สำหรับเด็กเล็กที่สั่งเองไม่เป็น ผู้ปกครองใช้เครื่องดูดน้ำมูกได้ ถ้าน้ำมูกเหนียวจนดูดยาก แพทย์อาจให้ยาละลายเสมหะช่วย อีกวิธีที่ใช้ได้จริงคือใช้ผ้าขนหนูอุณหภูมิประมาณ 43 องศาเซลเซียส ประคบที่จมูกแล้วหายใจเข้า ไอน้ำช่วยให้น้ำมูกนิ่มลงและไหลออกง่ายขึ้น

ล้างจมูก ทำไมหมอถึงไม่แนะนำให้ทำทุกวัน

การล้างจมูกชะล้างสารก่อภูมิแพ้และฝุ่นออกได้จริง บรรเทาอาการได้ในระยะสั้น แต่ความเสี่ยงที่หลายคนมองข้ามมีอยู่ 4 จุด

จุดแรกคือน้ำที่มีเชื้อโรคอาจไหลย้อนเข้าหู ทำให้เกิดหูชั้นกลางอักเสบหรือการได้ยินลดลง จุดที่สองคืออุปกรณ์ที่ไม่ได้ฆ่าเชื้อหรือไม่แห้งสนิทอาจมีเชื้อรา ทำให้เกิดการอักเสบหรือปอดอักเสบ จุดที่สามคือล้างบ่อยเกินไปทำลายภูมิคุ้มกันธรรมชาติในจมูก จุดสุดท้ายคือน้ำประปาทำลายเยื่อบุจมูก

ถ้ายังจำเป็นต้องล้าง มี 3 ข้อที่ต้องทำให้ครบ ฆ่าเชื้ออุปกรณ์ทุกวันและทำให้แห้งสนิท ใช้น้ำเกลือทางการแพทย์ห้ามใช้น้ำประปา และไม่ควรล้างทุกวัน ถ้าทำสามข้อนี้ไม่ครบ เลี่ยงเป็นวิธีอื่น เช่น สั่งน้ำมูกเบาๆ หรือใช้ยาตามแพทย์สั่ง

ขนจมูกกับห้องแอร์ จุดที่คนพลาดในชีวิตประจำวัน

ขนจมูกกรองฝุ่น เชื้อโรค และช่วยรักษาความชื้น การตัดสั้นเกินไปเหมือนเปิดประตูบ้านทิ้งไว้ ตัดแค่พอไม่โผล่ออกนอกรูจมูกเพียงพอแล้ว

ห้องแอร์เป็นอีกจุดที่กระทบจมูกมากกว่าที่คิด อากาศเย็นทำให้หลอดเลือดในเยื่อบุหดตัวแล้วขยายตัวภายหลัง เกิดอาการบวม ร่างกายเย็นเกินทำให้ระบบประสาทเสียสมดุล อากาศแห้งจากแอร์ทำให้เยื่อบุแห้งและบวม คนที่เผลอหลับในห้องแอร์มักหายใจทางปากเมื่อจมูกตัน ตื่นมาเจ็บคอเพราะคออักเสบ ตั้งอุณหภูมิไม่ต่ำเกินไปและมีน้ำดื่มข้างเตียงช่วยลดปัญหานี้ได้

หากมีอาการต่อเนื่องหรือมีโรคประจำตัว ควรปรึกษาแพทย์ ไม่ควรปรับยาเอง

ก่อนล้างจมูกครั้งต่อไป ลองถามตัวเองว่าอุปกรณ์ที่ใช้แห้งสนิทจริงไหม น้ำที่ใช้เป็นน้ำเกลือการแพทย์หรือน้ำต้มสุก และทำบ่อยขนาดไหนในรอบสัปดาห์ คำตอบสามข้อนี้บอกได้ทันทีว่าเรากำลังดูแลจมูก หรือกำลังเปิดทางให้เชื้อโรคโดยไม่รู้ตัว