นักวิจัยชี้ ไทยเสี่ยงอุณหภูมิพุ่งระดับทะเลทราย หากโลกร้อนต่อเนื่อง

นักวิจัยด้านสภาพภูมิอากาศเริ่มมีงานวิจัยหลายชิ้นชี้ไปในทิศทางเดียวกันว่า โลกกำลังเข้าใกล้จุดเปลี่ยนสำคัญ และประเทศไทยเองก็ไม่ได้อยู่นอกวงนี้ งานที่ตีพิมพ์ใน Nature Climate Change ระบุว่า ภายในปี ค.ศ. 2070 พื้นที่จำนวนมากของโลกอาจมีอุณหภูมิเฉลี่ยรายปีสูงเกิน 29 องศาเซลเซียส ซึ่งเป็นระดับเดียวกับพื้นที่ร้อนจัดอย่างทะเลทรายซาฮาราในแง่ “อุณหภูมิ” ไม่ใช่สภาพภูมิประเทศ

ตัวเลขนี้ไม่ใช่การคาดเดาลอย ๆ เพราะข้อมูลย้อนหลังหลายพันปีชี้ว่า มนุษย์ส่วนใหญ่อาศัยอยู่ในโซนอุณหภูมิเฉลี่ยประมาณ 11–15 องศาเซลเซียส ซึ่งเป็นช่วงที่ร่างกายปรับตัวได้ดีที่สุด พออุณหภูมิขยับเข้าใกล้ 29 องศาเซลเซียส มันเริ่มเข้าสู่ระดับที่ร่างกายรับมือยากขึ้น โดยเฉพาะในพื้นที่ชื้นแบบเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

เอาจริง ๆ นะ หลายคนเข้าใจคำว่า “ร้อนเหมือนซาฮารา” แบบผิดไปไกล มันไม่ได้แปลว่าไทยจะกลายเป็นทะเลทราย แต่คือระดับอุณหภูมิเฉลี่ยที่สูงจนใกล้เคียงพื้นที่ร้อนที่สุดของโลก ซึ่งสิ่งที่กระทบจริง ๆ คือสุขภาพ การทำงานกลางแจ้ง และความสามารถในการผลิตของแรงงาน มากกว่าภูมิประเทศที่เปลี่ยนไป

สำหรับประเทศไทย ปัจจุบันอุณหภูมิเฉลี่ยรายปีอยู่ประมาณ 26–28 องศาเซลเซียส ตามข้อมูลของกรมอุตุนิยมวิทยา ซึ่งถือว่าเข้าใกล้จุดเสี่ยงแล้ว และแบบจำลองของ IPCC ก็ประเมินว่า หากการปล่อยก๊าซเรือนกระจกยังอยู่ในระดับสูง อุณหภูมิเฉลี่ยของหลายพื้นที่อาจทะลุ 29 องศาเซลเซียสได้ในช่วงปลายศตวรรษนี้

ผมว่าเรื่องนี้ไม่ใช่เรื่องไกลตัวเลย เพราะสัญญาณมันเริ่มชัดขึ้นเรื่อย ๆ ทั้งคลื่นความร้อนที่ถี่ขึ้น อุณหภูมิแตะ 40 องศาเซลเซียสในหลายจังหวัด หรือค่า Heat Index ที่ขึ้นไปถึงระดับอันตรายในช่วงหน้าร้อนที่ผ่านมา โดยเฉพาะปี 2567 ที่จังหวัดตากเคยรายงานค่า Heat Index ทะลุ 52 องศาเซลเซียส มันไม่ใช่แค่ร้อนขึ้นนิดหน่อย แต่เป็นการขยับระดับของสภาพแวดล้อมที่เราต้องใช้ชีวิตอยู่จริง ๆ

อีกจุดที่หลายคนอาจยังไม่คิดคือ เมืองใหญ่อย่างกรุงเทพฯ ที่มีปัญหาเกาะความร้อน (Urban Heat Island) อยู่แล้ว มีแนวโน้มจะยิ่งร้อนกว่าพื้นที่รอบนอกเข้าไปอีก งานกลางแจ้ง เกษตรกรรม หรือแม้แต่ชีวิตประจำวันธรรมดา อาจเริ่มต้องปรับตัวมากขึ้นแบบหลีกเลี่ยงไม่ได้ คือแบบ ขับมอเตอร์ไซค์ตอนบ่ายสองในฤดูร้อนทุกวันนี้เหมือนโดนเป่าด้วยไดร์เป่าผมขนาดยักษ์

ที่หลายคนเข้าใจผิดคือ คิดว่าเรื่องโลกร้อนเป็นปัญหาของคนรุ่นหลังหรือประเทศอื่น แต่จริง ๆ แล้ว ข้อมูลจาก Germanwatch Global Climate Risk Index ระบุว่า ประเทศไทยเคยถูกจัดอยู่ในกลุ่มประเทศที่ได้รับผลกระทบจากเหตุการณ์สภาพภูมิอากาศสุดขั้วสูงในบางช่วงเวลา ไม่ว่าจะเป็นน้ำท่วมใหญ่ปี 2554 หรือภัยแล้งต่อเนื่องในภาคอีสาน

เรื่องนี้ยังไม่ใช่คำตัดสินสุดท้าย แต่เป็นเหมือนเส้นทางที่กำลังถูกวางไว้ตรงหน้า ถ้าลดการปล่อยก๊าซได้เร็ว ความเสี่ยงก็ลดลงตาม แต่ถ้ายังเดินแบบเดิม ระยะห่างระหว่าง “อยู่ได้” กับ “อยู่ลำบาก” ก็จะค่อย ๆ แคบลงเรื่อย ๆ แบบที่เราอาจไม่ทันสังเกต

คำถามมันไม่ได้อยู่ที่โลกจะร้อนขึ้นไหม แต่อยู่ที่เราจะปรับตัวทันแค่ไหนก่อนที่สภาพอากาศแบบเดิมจะกลายเป็นแค่ความทรงจำ?