“เขมร” วอนยูเนสโกถอด “สงกรานต์ไทย” พ้นมรดกโลก อ้างไม่มีหลักฐานบนกำแพงนครวัด

ดูเหมือนว่า “น้ำ” ในช่วงสงกรานต์ปีนี้จะไม่ได้มีไว้แค่สาดคลายร้อน แต่ยังถูกหยิบมาเป็นประเด็นร้อนระดับภูมิภาค เมื่อมีกระแสข่าวว่า ฝั่งกัมพูชาออกมาเรียกร้องให้ UNESCO พิจารณาถอด “สงกรานต์ไทย” ออกจากการขึ้นทะเบียนมรดกทางวัฒนธรรม ด้วยเหตุผลว่า “ไม่มีหลักฐานยืนยันบนกำแพงนครวัด”

ฟังดูแล้วก็ชวนให้สงสัยไม่น้อย ว่าจากเทศกาลสาดน้ำคลายร้อน อยู่ดีๆ ต้องไปจบที่ “กำแพงหินโบราณ” ได้อย่างไร หรือในยุคนี้ ใครไม่มีภาพสลักติดผนังไว้ก่อน ถือว่าสิทธิ์ไม่ผ่านกันแล้ว?

แน่นอนว่า “สงกรานต์” ไม่ใช่ของประเทศใดประเทศหนึ่งโดยเฉพาะ แต่เป็นวัฒนธรรมร่วมของหลายพื้นที่ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ที่มีรากมาจากประเพณีปีใหม่ตามคติอินเดียโบราณ ก่อนจะถูกปรับให้เข้ากับวิถีชีวิตของแต่ละประเทศ จนมีเอกลักษณ์ต่างกันไป ใครจะสาดน้ำแรง สาดเบา หรือเน้นรดน้ำขอพรผู้ใหญ่ ก็แล้วแต่สไตล์ท้องถิ่น

แต่ประเด็นที่ชวนขมวดคิ้วคือ การเอา “กำแพงนครวัด” มาเป็นตัวชี้ขาดว่าใครคือเจ้าของวัฒนธรรม มันก็ดูจะเป็นตรรกะที่แปลกไม่น้อย เพราะถ้าใช้เกณฑ์นี้จริง หลายประเทศอาจต้องรีบไปแกะสลักทุกอย่างลงผนังกันให้วุ่น ตั้งแต่ข้าวมันไก่ยันชานมไข่มุก เผื่อวันหนึ่งจะมีใครมาทักว่า “ของใครกันแน่”

ในความเป็นจริง การขึ้นทะเบียนมรดกทางวัฒนธรรมของยูเนสโก ไม่ได้ตัดสินว่า “ใครเป็นเจ้าของแต่เพียงผู้เดียว” แต่เน้นไปที่การอนุรักษ์ ส่งเสริม และยอมรับคุณค่าทางวัฒนธรรมที่มีอยู่ในสังคมนั้นๆ มากกว่า และหลายวัฒนธรรมก็มีการขึ้นทะเบียนในลักษณะ “ร่วมกัน” ได้ด้วยซ้ำ

ดังนั้น ดราม่าครั้งนี้จึงอาจไม่ได้เกี่ยวกับแค่เทศกาลสงกรานต์ แต่สะท้อนถึงการแข่งขันเชิงภาพลักษณ์และอัตลักษณ์ของแต่ละประเทศ ที่บางครั้งก็ “อิน” กันเกินเบอร์ไปหน่อย

สุดท้ายแล้ว ไม่ว่าสงกรานต์จะอยู่ในลิสต์ของใคร สิ่งที่คนทั่วไปสัมผัสได้จริงๆ ก็คือบรรยากาศของการเริ่มต้นปีใหม่ ความสนุก และการกลับมาใช้เวลากับครอบครัว มากกว่าจะมานั่งถกกันว่าหยดน้ำที่สาดออกไปนั้น “มีลิขสิทธิ์หรือไม่”

เพราะถ้าต้องพิสูจน์กันถึงขั้นบนกำแพงหินจริงๆ สงสัยปีหน้าคงได้เห็น “สาดน้ำไป เซลฟี่กับกำแพงไป” เพื่อเก็บหลักฐานกันไว้ตั้งแต่วันนี้เลยทีเดียว