จังหวัดที่ครองอันดับพื้นที่ที่มีมลพิษทางอากาศ PM2.5 สูงที่สุด

สถานการณ์ฝุ่น PM2.5 ในประเทศไทย ณ วันที่ 31 มีนาคม 2569 ยังคงอยู่ในระดับวิกฤต โดยเฉพาะในพื้นที่ ภาคเหนือ ที่ค่าฝุ่นพุ่งสูงจนติดอันดับโลก ขณะที่กรุงเทพฯ และปริมณฑลอยู่ในระดับปานกลางถึงเริ่มมีผลกระทบต่อสุขภาพ

สถานการณ์ฝุ่น PM2.5 ในประเทศไทย ณ วันที่ 31 มีนาคม 2569 ถือว่าเข้าขั้นวิกฤต โดยเฉพาะในพื้นที่ภาคเหนือตอนบน ซึ่งได้รับผลกระทบจากไฟป่าและการเผาในที่โล่งอย่างหนัก

เปิดจังหวัดที่มีค่าฝุ่น PM2.5 สูงที่สุด...

ปัจจุบัน จังหวัดเชียงใหม่ และ จังหวัดแม่ฮ่องสอน สลับกัน โดยมีรายละเอียดดังนี้:

• พื้นที่วิกฤตที่สุด: ต.เมืองนะ อ.เชียงดาว จ.เชียงใหม่ วัดค่า PM2.5 ได้สูงถึง 330.2 ไมโครกรัมต่อลูกบาศก์เมตร (มคก./ลบ.ม.)

• พื้นที่รองลงมา: ต.เวียงใต้ อ.ปาย จ.แม่ฮ่องสอน วัดได้ 306.8 มคก./ลบ.ม. และมีรายงานบางช่วงเวลาที่ดัชนีคุณภาพอากาศ (AQI) พุ่งสูงจนทุบสถิติโลกในระดับอันตรายสูงสุด (สีม่วง/น้ำตาล)

• จังหวัดอื่นในกลุ่มเสี่ยง: เชียงราย (แม่สาย), ลำพูน, ลำปาง และพะเยา ซึ่งมีค่าฝุ่นเกินมาตรฐานในระดับสีแดงต่อเนื่องกันหลายวัน

ผลกระทบของฝุ่น PM2.5

เมื่อค่าฝุ่นพุ่งสูงเกิน 300 มคก./ลบ.ม. จะถูกจัดว่าเป็น "หายนะทางสิ่งแวดล้อม" ซึ่งส่งผลกระทบต่อร่างกายคือ..

1. ผลกระทบระยะสั้น (ทันที)

• ระบบทางเดินหายใจ: ระคายเคืองจมูก คอ และปอด ทำให้ไอ จาม หายใจลำบาก และอาจมีเลือดกำเดาไหลโดยเฉพาะในเด็ก

• อาการเฉียบพลัน: กระตุ้นให้โรคหอบหืดกำเริบ หรือเกิดหลอดลมอักเสบเฉียบพลัน

• ระบบหัวใจ: ฝุ่นขนาดเล็กสามารถซึมเข้ากระแสเลือดโดยตรง เพิ่มความเสี่ยงหัวใจเต้นผิดจังหวะ หรือภาวะหัวใจวายเฉียบพลัน

• ดวงตาและผิวหนัง: เกิดอาการตาแดง แสบตา เยื่อบุตาอักเสบ และผื่นคันตามร่างกาย

2. ผลกระทบระยะยาว

• โรคร้ายแรง: เพิ่มความเสี่ยงในการเป็นมะเร็งปอด โรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง (COPD) และโรคหลอดเลือดสมอง (Stroke)

• ผิวหนัง: ผิวเสื่อมสภาพเร็วขึ้น เกิดริ้วรอย จุดด่างดำ และทำให้ผิวแพ้ง่ายขึ้น

• พัฒนาการ: ส่งผลเสียต่อการพัฒนาปอดและระบบภูมิคุ้มกันในเด็ก รวมถึงอาจทำให้ทารกในครรภ์คลอดก่อนกำหนด

3. สาเหตุหลักของปัญหา สาเหตุของฝุ่น PM2.5 ในช่วงเดือนมีนาคมมีความแตกต่างกันตามสภาพพื้นที่

-การเผาในที่โล่งและไฟป่า: เป็นสาเหตุหลักในภาคเหนือและภาคอีสาน ทั้งการเผาเศษวัสดุทางการเกษตรและการลักลอบเผาป่า

พื้นที่ภาคเหนือ มักเกิดจากปัญหาไฟป่าและการลักลอบเผาในที่โล่ง เช่น การเผาเศษวัชพืช การเผาเศษวัสดุทางการเกษตรประกอบกับภูมิประเทศที่มีลักษณะเป็นแอ่งกระทะและมีภูเขาล้อมรอบ ซึ่งในช่วงหน้าแล้งอากาศแห้ง ความกดอากาศสูง ทำให้เกิดสภาวะอากาศปิด ความรุนแรงของปัญหาจึงเพิ่มขึ้น

-ยานพาหนะและการจราจร: สาเหตุสำคัญในกรุงเทพฯ และเมืองใหญ่ คิดเป็นสัดส่วน 40-70% ของแหล่งกำเนิดฝุ่นทั้งหมด นเมืองใหญ่ เช่น กรุงเทพมหานคร ปริมณฑล และเมืองหลักในภูมิภาคต่าง ๆ มีแหล่งกำเนิดหลักมาจากรถยนต์ที่วิ่งบนท้องถนน และเครื่องยนต์ที่เผาไหม้ไม่สมบูรณ์ รวมถึงการติดเครื่องยนต์ขณะจอดอยู่กับที่ โดยเฉพาะในช่วงที่การจราจรหนาแน่นและติดขัด ทำให้เกิดการสะสมตัวของมลพิษทางอากาศในปริมาณมาก

-ปัจจัยทางอุตุนิยมวิทยา: สภาพอากาศแห้งและลมนิ่งในช่วงหน้าแล้ง รวมถึงภูมิประเทศที่เป็น แอ่งกระทะ ในภาคเหนือ ทำให้ฝุ่นสะสมตัวได้ง่ายและไม่ระบายออกไป

ข้อแนะนำในการปฏิบัติตัว

ในพื้นที่สีแดงหรือม่วง ควรงดกิจกรรมกลางแจ้งทุกชนิด หากจำเป็นต้องออกนอกบ้านต้องสวมหน้ากาก N95 ตลอดเวลา และควรใช้เครื่องฟอกอากาศเมื่ออยู่ในอาคารเพื่อลดการสะสมของฝุ่นในปอด

-ตรวจสอบค่าฝุ่น: ติดตามสถานการณ์ผ่านแอปพลิเคชันอย่าง Air4Thai (กรมควบคุมมลพิษ) หรือ IQAir ก่อนออกจากบ้าน

-หน้ากาก N95: สวมหน้ากากที่สามารถกรองฝุ่นขนาดเล็กได้จริงเมื่อต้องทำกิจกรรมกลางแจ้ง

-เลี่ยงกิจกรรมกลางแจ้ง: หากค่า AQI เกิน 100 ควรลดเวลาหรือหลีกเลี่ยงการออกกำลังกายกลางแจ้ง

-ดูแลพื้นที่ปิด: ปิดหน้าต่างให้มิดชิดและใช้เครื่องฟอกอากาศที่มีแผ่นกรอง HEPA เพื่อลดปริมาณฝุ่นภายในอาคาร