ทำไม สว. ชอบแทงสวน ขุดกระบวนการคัดเลือก สว. หาต้นตอการทำงานสุดเฟียสในสภา

สรุปวิธีคัดเลือก “สมาชิกวุฒิสภา (สว.)” แบบเข้าใจง่าย ประเทศไทยในปัจจุบัน (ตามรัฐธรรมนูญปี 2560 และกฎหมายที่เกี่ยวข้อง) ไม่ใช่การเลือกตั้งโดยประชาชนโดยตรง แต่ใช้ระบบ “คัดเลือกกันเองในกลุ่มอาชีพ” 

 โครงสร้าง สว.

มีทั้งหมด 200 คน มาจาก 20 กลุ่มอาชีพ (เช่น เกษตร, การศึกษา, สาธารณสุข, ธุรกิจ ฯลฯ) แต่ละกลุ่มจะได้จำนวนใกล้เคียงกัน

ขั้นตอนการคัดเลือก

1. สมัครเข้ากลุ่มอาชีพ

ผู้สมัครต้องเลือก 1 กลุ่มอาชีพ ต้องมีคุณสมบัติตรงตามกลุ่มนั้นจริง (ไม่ใช่เลือกมั่วได้)

2. คัดเลือกระดับอำเภอ

ผู้สมัครในกลุ่มเดียวกันจะ “โหวตกันเอง”คัดให้เหลือจำนวนหนึ่ง เพื่อไปต่อระดับจังหวัด

3. คัดเลือกระดับจังหวัด

ผู้ที่ผ่านจากอำเภอ จะมาโหวตกันอีกครั้งคัดเลือกให้เหลือจำนวนที่น้อยลง เพื่อไประดับประเทศ

4. คัดเลือกระดับประเทศ

ผู้สมัครจากทั่วประเทศในกลุ่มเดียวกันมาโหวตไขว้กัน (บางรอบโหวตข้ามกลุ่มด้วย)จนได้ 200 คนสุดท้าย

จุดเด่นของระบบนี้

❌ ประชาชนทั่วไป “ไม่ได้เลือกโดยตรง”

✅ เน้นให้ “คนในสายอาชีพเดียวกันเลือกกันเอง”

✅ ลดการเมืองแบบพรรค (ในทางทฤษฎี)

ข้อวิจารณ์

ระบบซับซ้อน เข้าใจยาก เสี่ยงต่อการ “ฮั้ว” หรือจัดตั้งกันเป็นกลุ่ม คนทั่วไปไม่มีส่วนร่วมโดยตรง

หน้าที่ของ สว.

เลือกนายกรัฐมนตรี (ร่วมกับ ส.ส. — แต่บทบาทนี้ถูกยกเลิกไปแล้วในปี 2567)กลั่นกรองกฎหมาย

ตรวจสอบการทำงานของรัฐบาล

ให้ความเห็นชอบบุคคลในองค์กรอิสระ

จากที่เราสรุปมาข้างต้นเราจะสังเกตเห็นเลยว่าทุกขั้นตอนไม่ได้มีอำนาจยึดโยงกับประชาชน ทีนี้มันเป็นปัญหายังไง เมื่ออำนาจที่พวกเขาได้มาไม่ได้มีประชาชนเป็นผู้ผลักดัน เมื่อเข้าไปอยู่ในสภา ในการทำหน้าที่ของพวกเขาจึงไม่มีความจำเป็นที่จะต้องรักษาผลประโยชน์ของประชาชนก็ได้ เพราะคนที่ให้อำนาจพวกเขาไม่ใช่เรา

การเลือกตั้ง ส.ส. ในอดีตเคยมีนักวิชาการออกมาวิพากษ์วิจารณ์ว่าคือการเลือกโดยคนจน คนไร้การศึกษา จึงได้มาซึ่งคนเลวคนคตโกง ที่จะใช้เงินซื้อเสียงอย่างไรก็ได้

วันนี้เราจะมาดูจำลองเหตุการณ์ ความเป็นไปได้ที่จะเกิดการโกง หรือซื้อสิทธิ์ขายเสียง หรือการฮั้วกัน ในขบวนการคัดเลือก สว. 

1. เทคนิค “ฮั้ว” หรือจัดตั้ง (ที่คนพูดถึงกัน)

คำว่า “ฮั้ว” ในบริบทนี้ ไม่ใช่เรื่องลอย ๆ แต่เกิดจากโครงสร้างระบบเอง เช่น:

▪️ การนัดกันโหวต

ผู้สมัครบางกลุ่มจะ “รวมทีมกันมาก่อน”ตกลงกันว่า “จะโหวตให้ใคร”

พอถึงวันจริงก็โหวตตามโพย ผลคือ คนที่ “ไม่มีทีม” มักจะร่วงตั้งแต่รอบแรก

▪️ การส่งคนลงหลายกลุ่ม

บางเครือข่ายอาจส่งคนไปหลายอาชีพแล้วช่วยกันโหวตไขว้ในรอบประเทศ ทำให้คุมคะแนนได้กว้างขึ้น

▪️ การใช้เครือข่ายอิทธิพล

เช่น กลุ่มวิชาชีพใหญ่ ๆ / องค์กร / สมาคมหรือแม้แต่เครือข่ายการเมือง (แม้กฎหมายจะห้ามพรรคเกี่ยวข้อง) คนที่มี “คอนเนคชัน” จะได้เปรียบมาก

**สถานการณ์ข้างต้นเป็นเพียงการจำลองสถานการณ์ขึ้นมา เพื่อชวนคิดและตั้งคำถามกับระบบ ไม่มีเจตนาพาดพิงใครเป็นการส่วนตัว**