เส้นทางน้ำมันโลกสะดุด 5 ชาติเอเชียเสี่ยงอัมพาตพลังงาน

เมื่อครู่นี้ ผู้เขียนได้อ่านข่าวหนึ่งแล้วถึงกับต้องวางโทรศัพท์นิ่งไปครู่ใหญ่ เพราะสิ่งที่กำลังเกิดขึ้นนั้น ไม่ใช่เพียงความขัดแย้งไกลตัวในตะวันออกกลางอีกต่อไป แต่กำลังลุกลามเป็นแรงสั่นสะเทือนที่อาจกระทบชีวิตผู้คนทั้งโลก โดยเฉพาะในภูมิภาคเอเชียที่พึ่งพาพลังงานนำเข้าอย่างหนัก

ต้นตอของวิกฤตครั้งนี้เริ่มจากสถานการณ์ตึงเครียดระหว่างสหรัฐอเมริกาและอิหร่านที่ทวีความรุนแรงขึ้นอย่างรวดเร็ว จนกลายเป็นการเผชิญหน้าทางทหารเต็มรูปแบบ ส่งผลให้เส้นทางเดินเรือสำคัญอย่างช่องแคบฮอร์มุซ ซึ่งเปรียบเสมือน “เส้นเลือดใหญ่ของน้ำมันโลก” ถูกจำกัดการใช้งานอย่างฉับพลัน

ผลกระทบที่ตามมานั้นรวดเร็วและรุนแรงกว่าที่หลายฝ่ายคาดคิด ประเทศในเอเชียจำนวนไม่น้อยที่ต้องพึ่งพาน้ำมันจากเส้นทางนี้ ต่างเริ่มเผชิญความเสี่ยงด้านพลังงานอย่างน่ากังวล และที่น่าตกใจคือ มีถึง 5 ประเทศที่ถูกจัดอยู่ในกลุ่มเสี่ยง “ขาดแคลนน้ำมันขั้นวิกฤต” ภายในเวลาอันสั้น

ประเทศแรกคือเมียนมา ซึ่งพึ่งพาการนำเข้าน้ำมันผ่านช่องแคบฮอร์มุซสูงถึงร้อยละ 80 ขณะที่น้ำมันสำรองในประเทศมีเพียงพอสำหรับใช้งานได้ราว 1 เดือนเท่านั้น หากสถานการณ์ยืดเยื้อก็อาจเข้าสู่ภาวะขาดแคลนอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้

เวียดนามเองก็อยู่ในสถานการณ์ไม่ต่างกันมาก ด้วยสัดส่วนการนำเข้าน้ำมันผ่านเส้นทางเดียวกันในระดับสูงเช่นกัน และมีแนวโน้มว่าน้ำมันสำรองอาจร่อยหรอลงอย่างรวดเร็ว หากเส้นทางขนส่งยังไม่กลับมาเป็นปกติ

ฟิลิปปินส์ ซึ่งต้องพึ่งพาน้ำมันนำเข้ากว่า 3 ใน 4 ของการใช้งานทั้งหมด ก็เริ่มถูกจับตามองอย่างใกล้ชิด เพราะหากเกิดการสะดุดของอุปทานเพียงเล็กน้อย ก็อาจส่งผลกระทบเป็นวงกว้างต่อเศรษฐกิจภายในประเทศ

สิงคโปร์ แม้จะเป็นศูนย์กลางการกลั่นและค้าพลังงานระดับภูมิภาค แต่ก็มีน้ำมันสำรองสำหรับใช้งานเพียงประมาณ 40 วันเท่านั้น และอาจต้องหันไปพึ่งพาแหล่งพลังงานที่มีต้นทุนสูงขึ้นอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้

ขณะที่ประเทศไทย แม้จะอยู่ในสถานการณ์ที่ดูดีกว่าเล็กน้อย แต่ก็ยังมีน้ำมันสำรองเหลือใช้ราว 50 วันเท่านั้น ภายใต้ภาวะปกติที่ต้องนำเข้าน้ำมันผ่านช่องแคบฮอร์มุซในปริมาณมหาศาลต่อวัน ความเสี่ยงจึงยังคงอยู่ และไม่อาจวางใจได้

สถานการณ์นี้ยังส่งแรงกระเพื่อมไปยังประเทศอื่นๆ ในเอเชีย ไม่ว่าจะเป็นไต้หวัน เกาหลีใต้ จีน อินเดีย อินโดนีเซีย และญี่ปุ่น ที่ต่างก็มีความเปราะบางด้านพลังงานในระดับหนึ่งเช่นกัน

ในอีกด้านหนึ่ง มาตรการของ Donald Trump ประธานาธิบดีสหรัฐฯ ก็เริ่มถูกนำมาใช้เพื่อพยุงสถานการณ์ โดยมีทั้งการผ่อนคลายข้อจำกัดด้านการขนส่งพลังงาน การระบายน้ำมันสำรองจำนวนมหาศาล และการปรับนโยบายบางส่วนเพื่อเพิ่มอุปทานในตลาดโลก หวังลดแรงกดดันจากราคาน้ำมันที่พุ่งสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง

อย่างไรก็ตาม แม้จะมีความพยายามแก้ไขจากหลายฝ่าย แต่ความไม่แน่นอนยังคงปกคลุมอยู่ หากเส้นทางเดินเรือในช่องแคบฮอร์มุซยังไม่สามารถกลับมาใช้งานได้ตามปกติ วิกฤตพลังงานครั้งนี้อาจไม่ใช่เพียงเรื่องของราคาน้ำมันที่แพงขึ้น แต่มีโอกาสลุกลามเป็นวิกฤตเศรษฐกิจในหลายประเทศ

เรื่องนี้อาจดูเหมือนไกลตัว แต่ในความเป็นจริงแล้ว ทุกคนล้วนได้รับผลกระทบไม่ทางตรงก็ทางอ้อม ไม่ว่าจะเป็นค่าครองชีพที่สูงขึ้น ค่าขนส่งที่เพิ่มขึ้น หรือความไม่แน่นอนในชีวิตประจำวัน

ผู้เขียนจึงอยากฝากไว้ว่า ในโลกยุคปัจจุบัน เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นห่างออกไปหลายพันกิโลเมตร อาจส่งผลสะเทือนมาถึงชีวิตเราได้อย่างคาดไม่ถึง และสิ่งที่ควรทำในเวลานี้ คือการติดตามสถานการณ์อย่างใกล้ชิด พร้อมเตรียมรับมืออย่างมีสติ

เพราะบางครั้ง “วิกฤต” ไม่ได้มาในรูปแบบที่เราคาดคิดเสมอไป

แหล่งอ้างอิง:

1. UNILAD

2. Forbes

3. Yahoo! Finance

4. BBC