อีกมุมมืด!! สหรัฐช่วงสงครามเย็น กับระเบิดนิวเคลียร์ ในหมู่เกาะมาร์แชลล์ กับมรดกจากสงคราม

ซึ่งการระเบิดนิวเคลียร์ที่เกี่ยวข้องกับ เกาะรูนิต (Runit Island) ในหมู่เกาะมาร์แชลล์ ไม่ได้เกิดจากการระเบิดเพียงครั้งเดียว แต่เป็นผลพวงจากการทดสอบอาวุธนิวเคลียร์หลายครั้งของสหรัฐอเมริกาในช่วงสงครามเย็น (ระหว่างปี ค.ศ. 1946–1958) 

1. การทดสอบนิวเคลียร์ในอดีต
เกาะรูนิตเป็นส่วนหนึ่งของ เอเนเวตัก อะทอลล์ (Enewetak Atoll) ซึ่งถูกใช้เป็นพื้นที่ทดสอบระเบิดนิวเคลียร์รวมทั้งหมด 43 ครั้ง ครั้งที่สำคัญที่สุดครั้งหนึ่งคือการทดสอบ "Cactus" ในปี ค.ศ. 1958 ซึ่งทิ้งหลุมระเบิดขนาดมหึมาไว้ที่ปลายด้านเหนือของเกาะ

2. ที่มาของ "โดมคอนกรีต" (The Dome)
สิ่งที่เป็นภาพจำของเกาะรูนิตในปัจจุบันคือ Runit Dome หรือที่เรียกกันว่า "โลงศพแคคตัส" (Cactus Dome) ซึ่งไม่ได้เกิดจากการระเบิดโดยตรง แต่เกิดจากการกำจัดกากกัมมันตภาพรังสีในภายหลัง

โดมบนเกาะรูนิต ติดกับมหาสมุทรแปซิฟิก

ในช่วงปลายทศวรรษ 1970 สหรัฐฯ พยายามฟื้นฟูพื้นที่โดยการขุดลอกดินและเศษซากที่ปนเปื้อนรังสีจากเกาะต่าง ๆ ในเอเนเวตัก อะทอลล์

กากเหล่านั้นถูกนำมาเทรวมกันใน หลุมระเบิดที่เกิดจากการทดสอบ Cactus จากนั้นจึงสร้างโดมคอนกรีตปิดทับไว้เพื่อกักเก็บสารพิษ

สถานการณ์ปัจจุบันที่น่ากังวล ในปัจจุบัน เกาะรูนิตกำลังเผชิญกับปัญหาใหญ่ 2 ประการ

-โครงสร้างเสื่อมสภาพ: ตัวโดมเริ่มมีรอยร้าวตามกาลเวลา

-ระดับน้ำทะเลสูงขึ้น: เนื่องจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ทำให้น้ำเค็มซึมเข้าไปใต้ฐานโดม (ซึ่งไม่ได้ปูพื้นด้วยคอนกรีตแต่เป็นเพียงดินปนทราย) ส่งผลให้สารกัมมันตภาพรังสี โดยเฉพาะ Plutonium-239 เสี่ยงต่อการรั่วไหลลงสู่มหาสมุทร

โรเบิร์ต เซเลสเชียล ถูกส่งไปประจำการที่หมู่เกาะมาร์แชลล์ในปี 1978 

ล่าสุดมีข่าวเรื่อง รอยร้าวปรากฏบนโดมรูนิต ท่ามกลางระดับน้ำทะเลที่สูงขึ้นในหมู่เกาะมาร์แชลล์"  รอยร้าวปรากฏบนโดมรูนิต (Runit Dome) ท่ามกลางวิกฤตระดับน้ำทะเลหนุนสูง

ข่าวรายงานถึงความกังวลที่เพิ่มขึ้นเกี่ยวกับความมั่นคงของ "โดมรูนิต" หรือที่คนท้องถิ่นเรียกว่า "The Tomb" (หลุมศพ) ซึ่งเป็นโครงสร้างคอนกรีตที่กักเก็บขยะนิวเคลียร์จำนวนมหาศาลจากการทดสอบระเบิดของสหรัฐฯ ในยุคสงครามเย็น เนื่องจากปัจจุบันพบรอยร้าวบนตัวโดมและน้ำทะเลเริ่มกัดเซาะจนเสี่ยงต่อการรั่วไหลของสารกัมมันตภาพรังสี

ทหารรวมตัวกันอยู่ภายในปล่องภูเขาไฟ ซึ่งต่อมาได้กลายเป็นโดมรูนิต

เมื่อ 80 ปีก่อน ชาวมาร์แชลล์กว่า 300 คนถูกบังคับให้ออกจากบ้านเกิดเพื่อให้สหรัฐฯ ใช้พื้นที่ทดสอบอาวุธนิวเคลียร์ หนึ่งในการทดสอบคือระเบิด "Cactus" ขนาด 18 กิโลตัน ซึ่งทำให้เกิดหลุมระเบิดขนาดใหญ่บนเกาะรูนิต

ในทศวรรษที่ 1970 สหรัฐฯ ได้พยายามทำความสะอาดพื้นที่ปนเปื้อน โดยการขุดดินและซากขยะกัมมันตภาพรังสีปริมาณกว่า 120,000 ตัน มาเทลงในหลุมระเบิด Cactus แล้วปิดทับด้วยฝาคอนกรีตหนา 18 นิ้ว

การระเบิดนิวเคลียร์บนเกาะรูนิต หมู่เกาะมาร์แชลล์

รอยร้าวและอันตรายจากระดับน้ำทะเล ปัจจุบัน (ปี 2026) โครงสร้างนี้มีอายุกว่า 50 ปีและเริ่มเสื่อมสภาพ พบ รอยร้าวปรากฏชัดเจนบนเปลือกนอกของโดม

สิ่งที่น่ากังวลที่สุดคือ น้ำทะเลที่สูงขึ้น ทำให้น้ำเค็มซึมเข้าสู่ฐานของโดมจากด้านล่าง (เนื่องจากฐานไม่ได้ปูคอนกรีต) และพัดพาสารพิษปนเปื้อนออกสู่ลากูนและมหาสมุทรโดยรอบ

โดมรูนิตเป็นสถานที่ทิ้งขยะสำหรับดินและเศษซากปนเปื้อนจากการทดสอบนิวเคลียร์กว่า 120,000 ตัน

รัฐบาลหมู่เกาะมาร์แชลล์เรียกร้องความรับผิดชอบจากสหรัฐฯ ในการซ่อมแซมและจัดการขยะเหล่านี้ ขณะที่ชาวบ้านในพื้นที่ต้องอยู่อย่างหวาดระแวงต่อสารกัมมันตภาพรังสี (โดยเฉพาะ Plutonium-239) ที่อาจส่งผลต่อห่วงโซ่อาหารและสุขภาพในระยะยาว

ทหารอเมริกันรวมตัวกันในพิธีปิดยอดโดมในปี 1980

จากบันทึกของสมาคมทหารผ่านศึกนิวเคลียร์แห่งชาติ พบว่ามีทหารเพียงไม่กี่ร้อยนายจากจำนวนทหารที่ถูกส่งไปประจำการที่เอเนเวตักในช่วงปฏิบัติการทำความสะอาดกัมมันตรังสีในทศวรรษ 1970 และ 1980 เท่านั้นที่ยังมีชีวิตอยู่

โดมรูนิตถูกสร้างขึ้นในช่วงปลายทศวรรษ 1970

ปัจจุบันมีผู้คนอาศัยอยู่บนเกาะปะการังเอเนเตวักประมาณ 600 คน

โดมรูนิตตั้งอยู่ทางตะวันออกเฉียงเหนือสุดของเอเนเวตัก อายอลล์ ห่างจากชุมชนที่ใช้ทะเลสาบเป็นแหล่งอาหารประมาณ 30 กิโลเมตร

ข่าวนี้นำเสนอภาพความขัดแย้งระหว่าง "มรดกจากสงคราม" และ "วิกฤตสภาพภูมิอากาศ" โดยชี้ให้เห็นว่าประเทศหมู่เกาะขนาดเล็กในมหาสมุทรแปซิฟิกต้องแบกรับภาระจากสิ่งที่ตนเองไม่ได้ก่อ ทั้งขยะนิวเคลียร์ของประเทศมหาอำนาจและปัญหาระดับน้ำทะเลหนุนสูงจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ