ทรัมป์กดดันคิวบา ขู่แทรกแซงรัฐ ท่ามกลางวิกฤตพลังงาน

คิวบาวิกฤตหนักสุดในรอบหลายปี พลังงานพัง-เศรษฐกิจสั่น ขณะสหรัฐฯ ส่งสัญญาณกดดันเพิ่ม

สถานการณ์ใน คิวบา (Cuba) กำลังเข้าสู่ช่วงเปราะบางที่สุดในรอบหลายปี หลังวิกฤตพลังงานที่สะสมมานานเริ่มปะทุชัดเจน ทั้งไฟฟ้าดับเป็นวงกว้าง น้ำมันขาดแคลน และเศรษฐกิจที่อ่อนแรงอยู่แล้วถูกกดดันซ้ำเข้าไปอีก

หลายพื้นที่ของประเทศเริ่มเผชิญไฟดับยาวนาน ส่งผลกระทบตั้งแต่ชีวิตประจำวัน ไปจนถึงภาคการผลิตและบริการพื้นฐาน ขณะที่ความเชื่อมั่นทางเศรษฐกิจก็ยิ่งสั่นคลอน

ในจังหวะเดียวกัน สหรัฐฯ ภายใต้แนวทางการเมืองแบบ “กดดันสูงสุด” (maximum pressure) ก็เริ่มมีสัญญาณจะเพิ่มแรงกดดันต่อฮาวานาอีกครั้ง ซึ่งยิ่งทำให้สถานการณ์โดยรวมตึงเครียดมากขึ้น

วิกฤตพลังงาน: จุดเปราะบางที่กระทบทั้งประเทศ

ปัญหาใหญ่ที่สุดของคิวบาในเวลานี้คือ “พลังงาน” ซึ่งเป็นจุดอ่อนเชิงโครงสร้างมานานแล้ว

• ประเทศต้องพึ่งพาการนำเข้าน้ำมันจากต่างประเทศ

• โรงไฟฟ้าหลายแห่งมีอายุการใช้งานยาวนาน และขาดการบำรุงรักษา

• โครงสร้างพื้นฐานด้านพลังงานไม่ได้รับการลงทุนเพียงพอ

• รายได้จากการท่องเที่ยว (ซึ่งเป็นรายได้หลัก) ยังไม่ฟื้นเต็มที่หลังโควิด

เมื่อเชื้อเพลิงไม่พอ ระบบไฟฟ้าจึงล่มเป็นช่วง ๆ และส่งผลเป็นลูกโซ่ทันที ทั้งการผลิตอาหาร การขนส่ง และบริการพื้นฐานของประชาชน

พูดง่าย ๆ คือ “ไฟฟ้าดับ” ไม่ใช่แค่เรื่องความสะดวก แต่คือปัญหาเศรษฐกิจและเสถียรภาพของประเทศโดยตรง

สหรัฐฯ เดินเกมกดดันต่อเนื่อง

นโยบายของสหรัฐฯ ต่อคิวบาในช่วงหลายปีที่ผ่านมา โดยเฉพาะในยุคของ Donald Trump เน้นการใช้มาตรการกดดันทางเศรษฐกิจเป็นหลัก

เป้าหมายสำคัญมี 3 ด้าน

• ตัดรายได้ของรัฐคิวบา ผ่านการคว่ำบาตรและจำกัดธุรกรรม

• เพิ่มแรงกดดันภายในประเทศ ให้ประชาชนรู้สึกถึงผลกระทบโดยตรง

• ผลักดันการเปลี่ยนแปลงทางการเมือง ไม่ว่าจะเป็นนโยบายหรือผู้นำ

แม้แนวทางนี้ไม่ใช่เรื่องใหม่ แต่ในช่วงที่คิวบาอ่อนแอมากขึ้น ก็มีโอกาส “ได้ผลมากกว่าเดิม”

ความเสี่ยง: ยิ่งกด อาจยิ่งต้าน

อย่างไรก็ตาม การกดดันที่รุนแรงเกินไปก็มีความเสี่ยงเช่นกัน

• อาจกระตุ้นกระแสชาตินิยมในประเทศ

• ทำให้รัฐบาลรวมอำนาจแน่นขึ้น

• เปิดทางให้ประเทศพันธมิตร เช่น Russia หรือ China เข้ามามีบทบาทมากขึ้น

ในอดีต คิวบาเคยเผชิญแรงกดดันลักษณะนี้มาแล้ว และสามารถ “ประคองตัว” ได้ผ่านการปรับตัวและการพึ่งพาพันธมิตรภายนอก

3 ฉากทัศน์ที่อาจเกิดขึ้น

จากสถานการณ์ปัจจุบัน มีความเป็นไปได้หลัก ๆ อยู่ 3 ทาง

1. ปรับตัวแบบค่อยเป็นค่อยไป

รัฐบาลอาจผ่อนคลายนโยบายบางส่วน เพื่อบรรเทาแรงกดดันทางเศรษฐกิจ

2. เผชิญหน้าต่อเนื่อง

สหรัฐฯ และคิวบายังคงกดดันกันไป โดยไม่มีฝ่ายใดถอย

3. ความไม่มั่นคงภายใน

หากปัญหาไฟฟ้าและเศรษฐกิจรุนแรงขึ้น อาจนำไปสู่ความไม่พอใจในวงกว้าง

บทสรุป: เกมกดดันที่เดิมพันด้วยเสถียรภาพประเทศ

สิ่งที่เกิดขึ้นตอนนี้ ไม่ใช่แค่ความขัดแย้งระหว่างสองประเทศ แต่เป็น “เกมกดดันเชิงระบบ” ที่กระทบทั้งเศรษฐกิจ พลังงาน และเสถียรภาพภายใน

จังหวะนี้อาจเป็นช่วงที่คิวบาอ่อนแอที่สุดในรอบหลายปี
แต่ในโลกของภูมิรัฐศาสตร์ การกดดันให้ล้ม บางครั้งกลับทำให้ฝ่ายตรงข้าม “แข็งขึ้น” ได้เช่นกัน

คำถามสำคัญจึงไม่ใช่แค่
สถานการณ์จะรุนแรงแค่ไหน

แต่คือ…

คิวบาจะเปลี่ยน — หรือจะปรับตัวและอยู่รอดเหมือนที่ผ่านมาอีกครั้ง?