จีนส่งยานไร้คนขับ สำรวจเรือจม 160 ปีใต้โคลนลึก

     ปลายปี ค.ศ. 2022 ซากเรือโบราณอายุ 160 ปีที่มีชื่อว่า "ฉาง เจียง โข่ว" หมายเลข 2 ซึ่งเป็นเรือไม้ขนาดใหญ่ที่สุดเท่าที่เคยค้นพบในวงการโบราณคดีใต้น้ำของจีน ได้รับการกู้ขึ้นมาทั้งลำสำเร็จ ด้วยการใช้เทคโนโลยีล้ำสมัยหลายแขนง ความสำเร็จครั้งนี้ถือเป็นก้าวสำคัญที่เปิดแนวทางใหม่ ให้กับการพัฒนาโบราณคดีใต้น้ำสมัยใหม่

     เรือลำนี้ตั้งอยู่บริเวณปากแม่น้ำแยงซีเกียง เขตซงหมิง นครเซี่ยงไฮ้ ในระดับความลึกของน้ำเพียง 8-10 เมตร โดยตัวเรือถูกฝังลึกลงไปในโคลนอีกประมาณ 5.5 เมตร

     จากการสำรวจทางโบราณคดีพบว่า "เรือมีความยาวประมาณ 38.5 เมตร กว้างที่สุด 7.8 เมตร แบ่งเป็น 31 ห้อง ภายในบรรจุวัตถุทางวัฒนธรรมจำนวนมาก โดยเฉพาะเครื่องเคลือบดินเผาคุณภาพสูง จากเมืองจิ่งเต๋อเจิ้น ซึ่งเป็นศูนย์กลางการผลิตเครื่องลายคราม ที่มีชื่อเสียงระดับโลกในมณฑลเจียงซี ทางตะวันออกของจีน

     เมื่อวันที่ 25 พฤศจิกายน 2022 เรือบรรทุก "เฟงลี่" ได้ลากจูงซากเรือเข้าสู่อู่หมายเลข 1 ณ พื้นที่อนุรักษ์โรงต่อเรือเซี่ยงไฮ้ หลังใช้เวลาเดินทางเกือบ 12 ชั่วโมง สถานที่แห่งนี้จะใช้สำหรับการอนุรักษ์และศึกษาระยะยาว จุดเด่นของการกู้เรือครั้งนี้คือการใช้เทคโนโลยี "คานโค้งยกย้ายวัตถุ แบบไม่สัมผัส" ซึ่งเป็นครั้งแรกของโลก ที่สามารถยกซากเรือทั้งลำโดยไม่ทำลายโครงสร้างไม้ที่เปราะบาง จากการจมอยู่ใต้น้ำมานานหลายร้อยปี

เทคโนโลยีสหสาขาสนับสนุนโบราณคดีใต้น้ำ
     กระบวนการค้นหาและกู้เรือโบราณ เผชิญกับสภาพแวดล้อมที่ยากลำบากอย่างยิ่ง น้ำบริเวณปากแม่น้ำมีความขุ่นสูงจนแทบไม่สามารถมองเห็นด้วยตาเปล่า ทำให้การบันทึกภาพวัตถุเป็นเรื่องท้าทาย

     ตั้งแต่ปี ค.ศ. 2014 ศูนย์วิจัยและอนุรักษ์โบราณวัตถุแห่งเซี่ยงไฮ้ ได้ร่วมมือกับสถาบันวิจัยเทคโนโลยียานไร้คนขับ มหาวิทยาลัยเซี่ยงไฮ้ พัฒนาระบบสำรวจเฉพาะทาง ตลอดระยะเวลา 8 ปี ทีมนักวิจัยกว่า 50 คน ภายใต้การนำของนักวิทยาศาสตร์เผิงเยี่ยน ได้พัฒนาเทคโนโลยีอย่างต่อเนื่อง จนเกิดระบบตรวจจับเรืออับปางอัตโนมัติ หุ่นยนต์โบราณคดีใต้น้ำ และ ยานไร้คนขับสำหรับเก็บตัวอย่างอัจฉริยะ

     ในระยะแรก ภาพจากก้นแม่น้ำมีเพียงเงามัว ไม่สามารถระบุลวดลายหรือสีสันของวัตถุได้ ต่อมาผู้เชี่ยวชาญได้พัฒนาเทคโนโลยีปรับปรุงภาพ ทำให้สามารถมองเห็นเครื่องเคลือบ และ วัตถุใต้น้ำได้ชัดเจนขึ้นอย่างมาก

     อีกหนึ่งความก้าวหน้า คือ การเก็บพลังงานคลื่นอ่อนมากจากใต้ทะเล เพื่อใช้จ่ายไฟให้ระบบตรวจสอบ โดยอาศัยปรากฏการณ์ "การกลายพันธุ์ทางแม่เหล็กไฟฟ้า" ทำให้สามารถเพิ่มความหนาแน่น ของพลังงานได้ถึง 47 เท่า อุปกรณ์จึงสามารถทำงานระยะยาว ได้ด้วยเครื่องชาร์จขนาดเล็ก ซึ่งเทียบเท่าที่ชาร์จโทรศัพท์มือถือ

     ยานสำรวจไร้คนขับ "จิ่งไห่-6" ซึ่งออกแบบเฉพาะสำหรับโครงการนี้ ก็มีบทบาทสำคัญ โดยติดตั้งเซ็นเซอร์ตรวจวัดสิ่งแวดล้อม และ อุปกรณ์เก็บตัวอย่างอัตโนมัติ โดยยานดังกล่าวมีอุปกรณ์เก็บตัวอย่างทรงกระบอก ขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 80 เซนติเมตร สามารถปล่อยลงสู่จุดเรืออับปางเพื่อเก็บข้อมูลเกี่ยวกับตะกอน กระแสน้ำ และ สภาพแวดล้อมใต้ทะเล ข้อมูลเหล่านี้ช่วยให้นักวิทยาศาสตร์ประเมินสภาพการฝังตัวและการอนุรักษ์ของซากเรือ รวมถึงสร้างแบบจำลองโบราณคดีดิจิทัล นอกจากนี้ ยังใช้ติดตามและปกป้องมรดกใต้น้ำในระยะยาว ช่วยให้โบราณคดีแบบดั้งเดิม ก้าวสู่รูปแบบการวิจัยอัจฉริยะและอัตโนมัติ ที่ขับเคลื่อนด้วยปัญญาประดิษฐ์ [Ai]

ปัญญาประดิษฐ์ไขปริศนาเรืออับปาง
     ทีมวิจัยได้พัฒนาระบบ "แผนที่องค์ความรู้ด้วยปัญญาประดิษฐ์" สำหรับโบราณคดีใต้น้ำ ซึ่งผสานข้อมูลด้านประวัติศาสตร์ ภูมิศาสตร์ สมุทรศาสตร์ และมรดกวัฒนธรรม เพื่อให้ AI วิเคราะห์ภาพ ข้อความ และวิดีโอโดยอัตโนมัติ

     ในอนาคต AI อาจสามารถระบุพื้นที่ที่มีโอกาสพบเรืออับปาง ควบคุมกองยานไร้คนขับในการสำรวจ และใช้เทคโนโลยีเมตาเวิร์ส เพื่อจำลองกระบวนการขุดค้นให้ผู้ชม มีประสบการณ์เสมือนจริง ที่เรียกได่ว่าแทบจะ 100% โดยการค้นพบที่น่าสนใจอีกประการหนึ่ง มาจากวัสดุธรรมดาอย่างเปลือกแกลบ นักวิทยาศาสตร์จากมหาวิทยาลัยฟู่ตั้น ได้ใช้การหาอายุด้วย "คาร์บอน-14" และ วิเคราะห์ DNA โบราณ ซึ่งผลการศึกษาแสดงว่า "แกลบ" มีอายุเก่าเล็กน้อยกว่ายุคจักรพรรดิถงจื้อแห่งราชวงศ์ชิง ยืนยันว่า "เรือลำนี้ใช้งานในช่วงเวลาดังกล่าว และ คาดว่าแกลบถูกใช้เป็นวัสดุกันกระแทกสินค้า" นอกจากนี้ การวิเคราะห์พันธุกรรมพืช ยังช่วยระบุแหล่งกำเนิดสินค้า และ คาดการณ์เส้นทางเดินเรือ นับเป็นครั้งแรกที่จีน ใช้เทคโนโลยีพันธุกรรมระดับโมเลกุลในโบราณคดีใต้น้ำ...

การสร้างวงจรชีวิตของเรือโบราณ
     ผู้เชี่ยวชาญ กล่าวว่า "เป้าหมายสุดท้ายไม่ใช่เพียงศึกษาวัตถุ แต่คือการสร้างภาพวงจรชีวิตของเรือ  ตั้งแต่แหล่งต่อเรือ เส้นทางเดินเรือ ไปจนถึงสาเหตุการอับปาง โดยซากเรือเปรียบเสมือนสิ่งมีชีวิตที่เก็บข้อมูลสองระบบ ได้แก่ ร่องรอยที่มองเห็นได้ เช่น กระดูกสัตว์หรือมนุษย์ และ จุลชีพที่มองไม่เห็นในตะกอน"

     การวิเคราะห์ข้อมูลเหล่านี้ จะช่วยให้สามารถระบุสภาพแวดล้อมทางน้ำที่เรือเคยผ่าน และ นำไปสู่การประกอบเรื่องราวประวัติศาสตร์ของมัน ถึงแม้ว่าคนทั่วไปจะสนใจวัตถุมีค่าที่ถูกกู้ขึ้นมา แต่นักโบราณคดีเชิงเทคโนโลยี กลับให้ความสำคัญกับโคลนและตะกอน เพราะสิ่งเล็กน้อยเหล่านี้ต่างหาก ที่เป็นกุญแจไขปริศนาการเดินทางนับร้อยปี ของเรือโบราณใต้ลำน้ำแยงซีเกียง...

อ้างอิง : https://cafef.vn/trung-quoc-su-dung-tau-khong-nguoi-lai-de-ho-tro-giai-ma-bi-an-con-tau-160-tuoi-duoi-bun-sau-188260317143017725.chn