ทำไมรัฐบาลปักกิ่งถึงค่อนข้างเงียบ? หลังสหรัฐฯ เพิ่งถอดผู้นำที่เป็นมิตรกับจีนออกถึงสองคน

ดิฉันสังเกตว่าช่วงสองเดือนที่ผ่านมา มีเหตุการณ์ทางการเมืองที่น่าสนใจเกิดขึ้นในเวทีโลก เมื่อผู้นำของบางประเทศที่ถูกมองว่าใกล้ชิดกับ จีน ต้องพ้นจากตำแหน่งหรือสูญเสียอำนาจทางการเมือง ขณะที่ สหรัฐอเมริกา ถูกมองว่ามีบทบาททางอ้อมในกระบวนการเปลี่ยนแปลงทางการเมืองเหล่านั้นอย่างไรก็ตาม สิ่งที่หลายฝ่ายตั้งคำถามคือ เหตุใดปักกิ่งจึงตอบสนองอย่างระมัดระวังและค่อนข้างเงียบ เมื่อเทียบกับความสำคัญของพันธมิตรเหล่านั้นต่อยุทธศาสตร์ระหว่างประเทศของจีน

เมื่อมองในเชิงยุทธศาสตร์ ดิฉันคิดว่ามีเหตุผลสำคัญอย่างน้อย 4 ประการ

1. จีนหลีกเลี่ยงการเผชิญหน้าโดยตรงกับสหรัฐ

แม้การแข่งขันระหว่าง จีน และ สหรัฐอเมริกา จะทวีความรุนแรงขึ้นในช่วงหลายปีที่ผ่านมา แต่จีนยังคงพยายามหลีกเลี่ยงการเผชิญหน้าแบบเปิดเผยในเวทีการเมืองระหว่างประเทศปักกิ่งมักใช้วิธี “การตอบโต้แบบเงียบ” มากกว่าการแสดงท่าทีแข็งกร้าวในทันที เพราะการโจมตีทางการเมืองอย่างเปิดเผยอาจทำให้สถานการณ์ยิ่งตึงเครียดและส่งผลกระทบต่อเศรษฐกิจโลก ซึ่งจีนเองก็ยังต้องพึ่งพาตลาดโลกอย่างมาก

2. จีนเน้นผลประโยชน์ระยะยาวมากกว่าตัวบุคคล

ดิฉันมองว่าจีนมีแนวคิดด้านการทูตที่ต่างจากหลายประเทศตะวันตก นั่นคือพวกเขามักไม่ผูกยุทธศาสตร์กับ “ผู้นำคนใดคนหนึ่ง”แม้ผู้นำที่เป็นมิตรกับจีนจะสูญเสียอำนาจ แต่ปักกิ่งมักพยายามรักษาความสัมพันธ์กับ โครงสร้างรัฐและระบบเศรษฐกิจของประเทศนั้น มากกว่าการยึดติดกับบุคคล

ดังนั้น ต่อให้ผู้นำเปลี่ยน รัฐบาลใหม่ก็ยังอาจต้องทำงานร่วมกับจีนในด้านการค้า การลงทุน หรือโครงสร้างพื้นฐาน

3. จีนกำลังใช้ “อิทธิพลทางเศรษฐกิจ” มากกว่าการเมือง

อีกเหตุผลที่สำคัญคือ จีนมักเลือกใช้อำนาจทางเศรษฐกิจแทนการแทรกแซงทางการเมือง

ผ่านโครงการขนาดใหญ่ เช่น Belt and Road Initiative จีนได้สร้างเครือข่ายการลงทุนและโครงสร้างพื้นฐานในหลายประเทศทั่วโลกการลงทุนเหล่านี้ทำให้แม้รัฐบาลจะเปลี่ยนแปลง แต่ผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจที่เชื่อมโยงกับจีนก็ยังคงอยู่

4. จีนอาจกำลัง “รอดูสถานการณ์”

ในมุมหนึ่ง ดิฉันคิดว่าปักกิ่งอาจกำลังเลือกใช้ยุทธศาสตร์ที่เรียกว่า การรอจังหวะ (strategic patience)การแสดงท่าทีรุนแรงเกินไปอาจทำให้ประเทศอื่น ๆ รู้สึกว่าจีนกำลังแทรกแซงการเมืองภายในของพวกเขา ซึ่งอาจย้อนกลับมาสร้างความเสียหายต่อภาพลักษณ์ของจีนในระยะยาวดังนั้น การตอบสนองที่ดูเงียบในตอนนี้อาจเป็นเพียงการรอดูว่า รัฐบาลใหม่ของประเทศเหล่านั้นจะมีท่าทีอย่างไรต่อจีน

ภาพใหญ่ของการแข่งขันมหาอำนาจ

ดิฉันมองว่าประเด็นนี้สะท้อนการแข่งขันเชิงอำนาจระหว่าง สหรัฐอเมริกา และ จีน ที่กำลังดำเนินอยู่ในหลายภูมิภาคทั่วโลก

การแข่งขันไม่ได้จำกัดอยู่แค่ด้านการทหาร แต่รวมถึง

• การเมือง
• การค้า
• เทคโนโลยี
• และอิทธิพลทางการทูต

สิ่งที่น่าสนใจคือ แม้การแข่งขันจะเข้มข้นขึ้น แต่ทั้งสองมหาอำนาจยังพยายามหลีกเลี่ยงการเผชิญหน้าโดยตรง เพราะต่างก็รู้ดีว่าความขัดแย้งเต็มรูปแบบจะส่งผลกระทบต่อระบบเศรษฐกิจโลกอย่างมหาศาล