สงครามโลกครั้งที่ 3 หากเกิดขึ้น ใครได้ใครเสีย และทองคำจะกลับมาเด่น?

เมื่อครู่นี้ผู้เขียนได้อ่านข่าวหนึ่งเกี่ยวกับความตึงเครียดระหว่างมหาอำนาจโลก แล้วอดตั้งคำถามไม่ได้ว่า หากวันหนึ่งสถานการณ์ลุกลามบานปลายจนกลายเป็นสงครามขนาดใหญ่ระดับโลกจริง ๆ ใครกันแน่จะเป็นผู้ได้ประโยชน์ และใครจะเป็นฝ่ายแบกรับบาดแผลหนักที่สุด

ประวัติศาสตร์บอกเราว่า สงครามไม่เคยมีผู้ชนะอย่างแท้จริง แต่ในทุกความขัดแย้งย่อมมี “ผู้ได้ประโยชน์ทางเศรษฐกิจ” แฝงอยู่เสมอ กลุ่มแรกที่มักถูกพูดถึงคืออุตสาหกรรมการทหาร บริษัทผลิตอาวุธ เทคโนโลยีความมั่นคง พลังงาน และทรัพยากรธรรมชาติ เพราะเมื่อความขัดแย้งขยายตัว งบประมาณด้านกลาโหมจะเพิ่มสูงอย่างก้าวกระโดด เงินจำนวนมหาศาลไหลเข้าสู่ภาคการผลิตยุทโธปกรณ์อย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้

ในอีกด้านหนึ่ง ประเทศผู้ส่งออกพลังงานรายใหญ่ โดยเฉพาะสมาชิกของ OPEC ก็อาจได้อานิสงส์จากราคาน้ำมันที่พุ่งทะยานจากภาวะตื่นตระหนกของตลาดโลก ยิ่งเส้นทางขนส่งถูกกระทบ ความเสี่ยงสูง ราคายิ่งดีดตัวแรง แต่ภาพนี้เป็นเพียงระยะสั้น เพราะหากสงครามยืดเยื้อ เศรษฐกิจโลกชะลอตัว ความต้องการใช้น้ำมันก็อาจหดตัวตามมาเช่นกัน

ส่วนผู้ที่ได้รับผลกระทบหนักที่สุด คงหนีไม่พ้นประชาชนทั่วไป ประเทศกำลังพัฒนา และภาคธุรกิจขนาดกลางขนาดเล็ก เพราะต้นทุนพลังงานสูง เงินเฟ้อพุ่ง ห่วงโซ่อุปทานสะดุด ค่าเงินผันผวน ตลาดทุนแกว่งตัวรุนแรง ระบบการเงินโลกที่เชื่อมโยงกันแน่นหนาอาจเกิดแรงกระเพื่อมเป็นลูกโซ่ ไม่ต่างจากโดมิโนที่ล้มครืนทั้งกระดาน

คำถามที่หลายคนเริ่มพูดถึงมากขึ้นคือ หากเกิดวิกฤตขั้นรุนแรง ระบบการเงินโลกจะ “รีเซ็ต” หรือไม่ และในสถานการณ์เช่นนั้น ทองคำจะกลับมาเป็นพระเอกอีกครั้งหรือเปล่า

ตามกลไกตลาด เมื่อใดที่ความเสี่ยงทางภูมิรัฐศาสตร์สูง นักลงทุนทั่วโลกมักแห่เข้าหาสินทรัพย์ปลอดภัย ไม่ว่าจะเป็นพันธบัตรรัฐบาลประเทศมหาอำนาจ หรือทองคำ ซึ่งถูกมองว่าเป็นสินทรัพย์ที่ไม่ขึ้นกับรัฐบาลใดรัฐบาลหนึ่ง ในทุกวิกฤตที่ผ่านมา ราคาทองคำมักปรับตัวขึ้นแรงจากแรงซื้อเพื่อป้องกันความเสี่ยง หากเกิดสงครามใหญ่จริง ราคาทองคำมีแนวโน้มพุ่งสูงอย่างรวดเร็วจากแรงเก็งกำไรและแรงป้องกันความเสี่ยงพร้อมกัน

แต่คำถามสำคัญคือ ทองคำจะใช้แทนเงินตราได้หรือไม่ หากระบบการเงินสั่นคลอนหนักจนต้องปรับโครงสร้างใหม่

ในความเป็นจริง ระบบเศรษฐกิจยุคใหม่ขับเคลื่อนด้วยธุรกรรมดิจิทัล การโอนเงินระหว่างประเทศ การค้าระหว่างประเทศที่ซับซ้อน ทองคำแม้มีคุณค่าในตัวเอง แต่ไม่สะดวกต่อการใช้ชำระหนี้หรือทำธุรกรรมรายวันในวงกว้าง การกลับไปใช้มาตรฐานทองคำเต็มรูปแบบเหมือนในอดีตจึงแทบเป็นไปไม่ได้ในโครงสร้างเศรษฐกิจปัจจุบัน อย่างมากที่สุด ทองคำอาจเป็น “หลักประกันความเชื่อมั่น” หรือสินทรัพย์สำรองที่ประเทศต่าง ๆ ถือครองเพิ่มขึ้น ไม่ใช่เงินตราหมุนเวียนแท้จริง

หากจะมีการปรับระบบการเงินโลกครั้งใหญ่ ก็น่าจะเป็นการเพิ่มบทบาทเงินดิจิทัลของธนาคารกลาง หรือปรับสัดส่วนทุนสำรองระหว่างประเทศ มากกว่าการย้อนเวลากลับไปสู่ยุคถือทองคำแลกสินค้าโดยตรง

ท้ายที่สุดแล้ว ไม่ว่าสงครามจะเกิดหรือไม่ สิ่งที่เห็นชัดคือความไม่แน่นอนกำลังกลายเป็นความปกติใหม่ของโลกยุคนี้ สำหรับผู้สูงอายุที่ผ่านเหตุการณ์ใหญ่ระดับโลกมาแล้วหลายครั้ง ย่อมรู้ดีว่า ทุกวิกฤตมีทั้งคนได้และคนเสีย แต่สิ่งที่ควรยึดมั่นที่สุดคือสติ การกระจายความเสี่ยง และไม่ตื่นตระหนกไปกับกระแสข่าวจนเกินเหตุ

เพราะในโลกที่ผันผวนรุนแรงที่สุด บางครั้งผู้ที่อยู่รอด ไม่ใช่ผู้ที่วิ่งเร็วที่สุด แต่คือผู้ที่ตั้งหลักมั่นคงที่สุดต่างหาก.