ปิดด่านหวังต่อรอง แต่แรงสะเทือนย้อนกลับใส่เศรษฐกิจกัมพูชา

ปิดด่านหวังต่อรอง แต่แรงสะเทือนย้อนกลับใส่เศรษฐกิจกัมพูชา

นโยบายปิดด่านชายแดนและระงับการนำเข้าสินค้าจากไทยของกัมพูชา ซึ่งถูกมองว่าเป็นหมากทางการเมืองเพื่อเพิ่มอำนาจต่อรอง กลับกลายเป็นดาบสองคมที่ส่งแรงกระแทกกลับเข้าสู่เศรษฐกิจภายในประเทศอย่างรวดเร็ว

ความเชื่อมั่นนักลงทุนสั่นคลอน

ตลอดหลายปีที่ผ่านมา บริษัทข้ามชาติจำนวนไม่น้อยใช้โมเดลธุรกิจที่เรียกว่า “Thailand Plus One” คือ ตั้งฐานการผลิตหลักในไทยซึ่งมีระบบโลจิสติกส์ โครงสร้างพื้นฐาน และซัพพลายเชนที่พร้อมกว่า จากนั้นจึงกระจายบางส่วนของการผลิตไปยังกัมพูชาเพื่อใช้ประโยชน์จากต้นทุนแรงงานที่ต่ำกว่า

แต่เมื่อเกิดความตึงเครียดจนด่านชายแดนถูกปิด การเชื่อมต่อของห่วงโซ่อุปทานสะดุดทันที นักลงทุนเริ่มมองเห็นความเสี่ยงด้านเสถียรภาพ และบางส่วนตัดสินใจย้ายฐานการผลิตไปประเทศอื่นที่มีความแน่นอนมากกว่า ผลที่ตามมาคือโอกาสการจ้างงานและเม็ดเงินลงทุนใหม่ ๆ ชะลอตัวลงอย่างเห็นได้ชัด

ต้นทุนพุ่ง สินค้าแพง ธุรกิจรายย่อยสะเทือน

เดิมทีการขนส่งสินค้าระหว่างสองประเทศผ่านด่านชายแดนใช้เวลาเพียงวันเดียว แต่เมื่อด่านปิด ผู้ประกอบการต้องเปลี่ยนไปใช้เส้นทางเรือ ซึ่งกินเวลานานถึงเกือบสองสัปดาห์ ต้นทุนที่เพิ่มขึ้นสะท้อนทันทีในราคาสินค้าอุปโภคบริโภค

ธุรกิจขนาดกลางและขนาดย่อม (SME) ในกัมพูชาหลายแห่งที่พึ่งพาวัตถุดิบ บรรจุภัณฑ์ หรือชิ้นส่วนจากไทย เริ่มประสบปัญหาขาดแคลนสินค้า บางรายต้องลดกำลังการผลิต บางรายถึงขั้นเลิกจ้างพนักงานหรือปิดกิจการชั่วคราว ภาพรวมเศรษฐกิจระดับฐานรากจึงได้รับผลกระทบเป็นลูกโซ่

แรงงานนับแสนกลับบ้าน แต่ไม่มีงานรองรับ

อีกปัจจัยสำคัญคือแรงงานชาวกัมพูชาจำนวนมากที่เคยทำงานในไทย มีรายงานว่าตัวเลขอาจสูงถึงกว่า 900,000 คน เมื่อเดินทางกลับประเทศพร้อมกัน ระบบเศรษฐกิจภายในกลับไม่สามารถรองรับแรงงานจำนวนมหาศาลได้ทัน

รายได้ที่แรงงานเหล่านี้เคยส่งกลับไปยังครอบครัว ซึ่งมีมูลค่าหลายหมื่นล้านบาทต่อปี หายไปอย่างฉับพลัน ส่งผลกระทบโดยตรงต่อกำลังซื้อในระดับชุมชน ร้านค้าเล็ก ๆ และภาคบริการท้องถิ่นที่เคยพึ่งพาเงินโอนจากต่างประเทศ

เร่งหาทางออกบนเวทีโลก

ท่ามกลางแรงกดดันทางเศรษฐกิจ ผู้นำกัมพูชาต้องเร่งเดินทางไปเจรจากับนักลงทุนและภาคธุรกิจในสหรัฐอเมริกา หวังดึงความเชื่อมั่นและเม็ดเงินลงทุนกลับคืนมาให้เร็วที่สุด

ขณะที่ฝั่งไทย แม้จะได้รับผลกระทบบางส่วนจากการค้าชายแดนที่สะดุด แต่โครงสร้างเศรษฐกิจที่มีตลาดหลากหลายและพึ่งพาการส่งออกหลายประเทศ ทำให้ผู้ประกอบการสามารถปรับทิศทางไปยังตลาดอื่นได้รวดเร็วกว่า ผลกระทบจึงไม่รุนแรงเท่าที่หลายฝ่ายคาดการณ์

บทเรียนจากเกมต่อรอง

กรณีนี้สะท้อนให้เห็นว่า มาตรการทางเศรษฐกิจที่ตั้งเป้าเป็นเครื่องมือทางการเมือง อาจสร้างแรงสั่นสะเทือนเกินกว่าที่คาดไว้ โดยเฉพาะในยุคที่ห่วงโซ่อุปทานของภูมิภาคเชื่อมโยงกันแน่นหนา

เมื่อเศรษฐกิจสองประเทศผูกพันกันลึกซึ้ง การตัดขาดอย่างฉับพลันจึงไม่ใช่เรื่องที่กระทบเพียงฝ่ายเดียว หากแต่กลายเป็นแรงสะท้อนที่ย้อนกลับมาหาผู้ตัดสินใจเองอย่างรวดเร็วและรุนแรงกว่าที่คิด