เดินหน้าปฏิรูปประกันสังคม เตรียมจ้างสถาบันภายนอกศึกษาระบบครั้งใหญ่

เมื่อวันที่ 20 กุมภาพันธ์ 2569 คณะทำงานศึกษาโครงสร้างการปฏิรูปสำนักงานประกันสังคม จัดการประชุมครั้งที่ 2 เพื่อกำหนดทิศทางอนาคตของระบบประกันสังคมไทย ท่ามกลางความคาดหวังของผู้ประกันตนหลายล้านคนทั่วประเทศ

หัวใจสำคัญของการประชุมครั้งนี้ คือการเตรียมจัดทำร่างขอบเขตการทำงาน (TOR) สำหรับว่าจ้างหน่วยงานหรือสถาบันภายนอกเข้ามาศึกษาโครงสร้างองค์กรอย่างละเอียด โดยตั้งคำถามหลักไว้ 4 ประเด็น ได้แก่

1. ประกันสังคมควรมีสถานะเป็นหน่วยงานรูปแบบใด เช่น ส่วนราชการ หรือองค์การกึ่งอิสระ

2. โครงสร้างองค์กรที่เหมาะสมควรเป็นอย่างไร

3. ระบบบริหารจัดการควรปรับรูปแบบใดเพื่อให้มีประสิทธิภาพมากขึ้น

4. ควรนำโมเดลประเทศต้นแบบอย่าง Sweden, Japan และ Canada มาเปรียบเทียบ เพื่อวิเคราะห์ข้อดี–ข้อเสียก่อนกำหนดแนวทางที่เหมาะสมกับบริบทไทย

คณะทำงานคาดว่าจะเห็นร่าง TOR ที่ชัดเจนภายในวันที่ 9 มีนาคมนี้ และหากทุกอย่างเป็นไปตามแผน อาจเริ่มเห็นการปรับปรุงโครงสร้างหรือการแก้ไขกฎหมายที่เกี่ยวข้องได้ภายในระยะเวลาประมาณ 1 ปี

ประเด็นที่สังคมตั้งคำถามไม่น้อย คือก่อนหน้านี้เคยมีการใช้งบประมาณว่าจ้างศึกษามูลค่ากว่า 10 ล้านบาท แต่ยังไม่เห็นความเปลี่ยนแปลงที่เป็นรูปธรรม พ.ต.ท.วรรณพงษ์ คชรักษ์ ปลัดกระทรวงแรงงาน ชี้แจงว่า อาจเกิดความเข้าใจคลาดเคลื่อน เพราะผลการศึกษาในอดีตได้ถูกนำมาปรับปรุงกฎหมายและสิทธิประโยชน์ต่าง ๆ อย่างต่อเนื่อง แม้อาจไม่ใช่การเปลี่ยนแปลงเชิงโครงสร้างครั้งใหญ่ก็ตาม

อีกหนึ่งประเด็นร้อน คือกระแสข่าวเรื่องการแต่งตั้ง “ที่ปรึกษา” ให้กับคณะทำงานฯ โดยก่อนหน้านี้มีการพูดถึงชื่อของ น.ส.รักชนก ศรีนอก และนายสหัสวัต คุ้มคง จากพรรคประชาชน อย่างไรก็ตาม ปลัดกระทรวงแรงงานยืนยันว่า ขณะนี้ไม่มีความจำเป็นต้องแต่งตั้งที่ปรึกษาเพิ่มเติม เนื่องจากกระบวนการกำลังเข้าสู่ขั้นตอนการศึกษาเชิงลึกที่ต้องใช้ผู้เชี่ยวชาญเฉพาะทางจากภายนอก และในการประชุมก็ไม่มีฝ่ายใดเสนอให้มีการแต่งตั้งตำแหน่งดังกล่าว

การปฏิรูปสำนักงานประกันสังคมครั้งนี้จึงถือเป็นอีกก้าวสำคัญ ที่อาจกำหนดทิศทางของระบบหลักประกันทางสังคมของไทยในระยะยาว โดยโจทย์สำคัญไม่ใช่เพียงการปรับโครงสร้างองค์กรเท่านั้น แต่คือการสร้างความเชื่อมั่นให้กับผู้ประกันตนว่าเงินสมทบของพวกเขาจะได้รับการบริหารจัดการอย่างโปร่งใส มีประสิทธิภาพ และตอบโจทย์ความมั่นคงในชีวิตอย่างแท้จริง