กัมพูชาหวังแผนที่ฝรั่งเศสจะช่วยยืนยันข้อพิพาทกับไทย

     ก่อนหน้านี้กัมพูชาได้ร้องขอความช่วยเหลือจากฝรั่งเศส ซึ่งรวมถึงการเข้าถึงเอกสารเขตแดนทางประวัติศาสตร์และแผนที่ยุคอาณานิคม เพื่อหวังช่วยแก้ไขข้อพิพาทชายแดนที่กำลังดำเนินอยู่กับประเทศไทย

     โดย นายกรัฐมนตรีกัมพูชาอย่าง "ฮุน มาเนต" ได้เขียนจดหมายถึงประธานาธิบดีฝรั่งเศส "แอมานุแอล มาครง" โดยระบุว่า "ยินดีรับความเชี่ยวชาญและคำแนะนำ จากอดีตเจ้าอาณานิคมด้วย" และ "ผมมีความเชื่อมั่นอย่างยิ่งว่า การมีส่วนร่วมอย่างต่อเนื่องของฝรั่งเศส จะช่วยบรรลุเป้าหมายร่วมกัน ในการหาทางออกที่ยุติธรรมและยั่งยืน ทำให้ประชาชนกัมพูชาและไทย สามารถอยู่เคียงข้างกันอย่างสันติ มั่นคง เป็นเพื่อนบ้านที่ดี และ มีความเจริญรุ่งเรืองต่อไปในอนาคต"

     ฝรั่งเศสเคยปกครองกัมพูชา ในฐานะรัฐในอารักขาตั้งแต่ปี 1863 จนได้รับเอกราชในปี 1953 พรมแดนยาว 817 กิโลเมตรระหว่างกัมพูชากับประเทศไทยในปัจจุบัน ถูกทำแผนที่ครั้งแรกโดยเจ้าหน้าที่ฝรั่งเศสในปี 1907 โดยยึดหลัก "สันปันน้ำ" ที่แบ่งลุ่มน้ำโขงและโตนเลสาบ

ปราสาทพระวิหารเป็นจุดปะทะสำคัญ
     อย่างไรก็ตาม เมื่อฝรั่งเศสถอนตัวออกจากภูมิภาค เส้นเขตแดนดังกล่าวกลับกลายเป็นประเด็นพิพาทรุนแรงและเกิดการปะทะเป็นระยะ ไทยและกัมพูชาปะทะกันหลายครั้ง โดยเฉพาะบริเวณรอบ "ปราสาทเขาพระวิหาร" ซึ่งทั้ง 2 ฝ่ายมองว่าเป็นสัญลักษณ์ชาตินิยมสำคัญ

     ไทยโต้แย้งมาโดยตลอดว่า "ตัวปราสาทตั้งอยู่ทางเหนือของเส้นสันปันน้ำตามสนธิสัญญา จึงควรอยู่ภายใต้การปกครองของไทย" ในขณะที่กัมพูชาอ้างอิงแผนที่ ที่ระบุว่า "พื้นที่ดังกล่าวอยู่ฝั่งตน"

     ในปี 1962 ศาลยุติธรรมระหว่างประเทศ มีคำพิพากษาให้ปราสาทเป็นของกัมพูชา และ ในปี 2013 ภายหลังการปะทะกันตามแนวชายแดนเมื่อ 5 ปีก่อน ศาลได้ยืนยันอธิปไตยของกัมพูชาอีกครั้ง ความตึงเครียดปะทุขึ้นอีกเมื่อปีที่แล้ว กลายเป็นการสู้รบเปิดเผยในเดือนกรกฎาคม ก่อนจะปะทุอีกต้นเดือนธันวาคม และ มีการประกาศหยุดยิงใหม่เมื่อ 27 ธันวาคม 2025 ซึ่งส่งผลทำให้มีผู้เสียชีวิตอย่างน้อย 149 ราย ส่วนใหญ่เป็นพลเรือน ประชาชนหลายแสนคนต้องพลัดถิ่น และ แรงงานกัมพูชาราว 800,000 คน ได้เดินทางออกจากไทย เพื่อกลับสู่ประเทศของตน

"ลัทธิล่าอาณานิคม" คือ "บาปแด่กำเนิด"
     คำร้องล่าสุดของ "ฮุน มาเนต" ต่อฝรั่งเศส ยังทำให้เกิดคำถามกว้างขึ้นว่า "เหตุขัดแย้งร่วมสมัยในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ยังคงถูกกำหนดโดยเส้นเขตแดนยุคอาณานิคมอยู่เหรอ?"

     "เบอร์นาร์ด เคโอ" นักวิชาการด้านประวัติศาสตร์และการเมืองระหว่างประเทศ กล่าวว่า "ลัทธิล่าอาณานิคม คือ บาปแด่กำเนิด ของความขัดแย้งหลายกรณี" เช่น สงครามกลางเมืองเมียนมา ข้อพิพาทไทย-กัมพูชา และข้อพิพาทอินโดนีเซีย-มาเลเซีย ในเกาะบอร์เนียว" และ "กระบวนการปลดปล่อยอาณานิคมหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 ที่กระจัดกระจาย ทำให้รัฐเอกราชใหม่ยังต้องเผชิญปัญหาค้างคา เรื่องพรมแดนมาจนถึงปัจจุบัน..."

ศาลระหว่างประเทศ ให้ความสำคัญกับแผนที่ยุคอาณานิคม
     กัมพูชา ซึ่งเป็นประเทศขนาดเล็กและมีกำลังทหารด้อยกว่าไทย พยายามวางกรอบข้อพิพาทให้อยู่ภายใต้กฎหมายระหว่างประเทศมากขึ้น ซึ่งนักวิชาการระบุว่า "การขอความช่วยเหลือจากฝรั่งเศส ด้านเอกสารประวัติศาสตร์และเทคนิค จะช่วยเสริมสถานะทางกฎหมายของกัมพูชา ในการยืนยันเขตแดน เนื่องจากแผนที่ยุคอาณานิคม ยังคงได้รับการยอมรับจากศาลยุติธรรมระหว่างประเทศและสหประชาชาติ จึงอาจทำให้กัมพูชามีจุดยืนที่แข็งแรงขึ้น"

     หลังทหารกัมพูชาถูกสังหาร ในเดือนพฤษภาคม 2025 "ฮุน มาเนต" ก็กล่าวว่า "เราจะยื่นเรื่องต่อศาลโลก" และในช่วงการปะทะต่อมา กัมพูชายังยื่นเรื่องต่อคณะมนตรีความมั่นคงแห่งสหประชาชาติ ในขณะที่ไทยปฏิเสธการไกล่เกลี่ยระหว่างประเทศ และ ย้ำว่า "เราต้องการแก้ไขแบบทวิภาคี"

     นักวิชาการยังยกตัวอย่างเส้นแบ่งแดน "แรดคลิฟฟ์" ปี 1947 ระหว่างอินเดีย-ปากีสถาน ซึ่งยังถูกใช้อยู่ รวมถึงคดีเกาะเปดราบรังกา ปี 2008 ระหว่างมาเลเซีย-สิงคโปร์ ที่ศาลใช้หลักฐานเอกสารยุคอาณานิคมจำนวนมาก

ฝรั่งเศสมีทางเลือกอย่างไร?
     จนถึงขณะนี้ ฝรั่งเศสยังไม่ประกาศว่าจะตอบรับคำขอของกัมพูชาหรือไม่? โดยฝรั่งเศสพยายามวางตัวเป็นกลาง ตั้งแต่การปะทะเริ่มขึ้นเมื่อกรกฎาคมปีที่แล้ว

     ในทางระมัดระวังที่สุด ฝรั่งเศสอาจเพียงช่วยค้นหา และ รับรองความถูกต้องของเอกสารจดหมายเหตุ โดยไม่สนับสนุนการตีความฝ่ายใด ซึ่งอาจช่วยลดความตึงเครียดได้ แต่หากถูกมองว่าสนับสนุนการตีความเขตแดนของฝ่ายหนึ่งฝ่ายใด ก็อาจทำให้สถานการณ์เลวร้ายลง เพราะไทยอาจมองว่าเป็นอคติจากภายนอก หรือ เป็นการฟื้นบทบาทอาณานิคม ในข้อพิพาทปัจจุบัน ทำให้จุดยืนแข็งกร้าวยิ่งขึ้น แทนที่จะนำไปสู่การประนีประนอม

อ้างอิง : https://www.dw.com/en/cambodia-hopes-french-maps-will-vindicate-it-in-thai-row/a-75991904