ค้นพบมดโบราณและปลวกทหารที่ถูกแช่แข็งระหว่างการต่อสู้ของสัตว์ทั้งสองตัวในอําพันที่ประเทศเมียนมาร์ อายุกว่า 99 ล้านปีเลยทีเดียว

เคยคิดไหมว่า “สงคราม” ไม่ได้เกิดขึ้นแค่ในโลกของมนุษย์ แต่จริง ๆ แล้วมันมีมานานกว่านั้นมาก นานจนย้อนกลับไปถึงยุคที่ไดโนเสาร์ยังเดินปะปนอยู่บนผืนโลก และท้องฟ้ายังเต็มไปด้วยสัตว์เลื้อยคลานมีปีก ขณะที่พื้นดินด้านล่างก็มีสงครามขนาดจิ๋วเกิดขึ้นทุกวัน โดยที่ไม่มีใครเห็น

นักวิทยาศาสตร์เพิ่งค้นพบหลักฐานที่น่าทึ่งมาก เป็นมดโบราณกับปลวกทหารที่ถูก “แช่แข็ง” อยู่ในท่าต่อสู้ภายในเรซินของต้นไม้ ซึ่งต่อมากลายเป็นอำพันจากพม่า หรือที่เรียกกันว่า “อำพันเมียนมาร์” ภาพที่เห็นไม่ใช่แค่แมลงติดอยู่ในก้อนอำพันธรรมดา แต่เป็นภาพของการปะทะกันจริง ๆ ราวกับถูกหยุดเวลาเอาไว้กลางสนามรบ

ลองจินตนาการดูนะ… เมื่อประมาณ 99–100 ล้านปีก่อน ในยุคครีเทเชียสตอนปลาย ตอนที่ไดโนเสาร์ยังเป็นเจ้าของโลก ผืนป่าในแถบที่ปัจจุบันคือเมียนมาร์ เต็มไปด้วยต้นไม้ยักษ์ เรซินเหนียว ๆ ไหลออกมาจากลำต้นเหมือนน้ำตาของต้นไม้ แล้ววันหนึ่ง กลางสมรภูมิเล็ก ๆ ระหว่างมดกับปลวกทหาร เรซินนั้นก็ไหลมาคลุมพวกมันพอดี

ทั้งสองฝ่ายอาจกำลังเข้าปะทะกันอยู่ เขี้ยว กรรไกร และขาคู่เล็ก ๆ กำลังทำหน้าที่เหมือนอาวุธสงคราม แต่ก่อนที่ใครจะชนะ ใครจะแพ้ พวกมันก็ถูกเรซินห่อหุ้มในเสี้ยววินาที จากสิ่งมีชีวิตที่เคลื่อนไหว กลายเป็นรูปปั้นแห่งกาลเวลา และคงสภาพอยู่อย่างนั้นนานถึงร้อยล้านปี

สิ่งที่น่าทึ่งที่สุดคือ มดในยุคนั้นไม่ได้เป็นแค่แมลงเดี่ยว ๆ ที่เดินไปมาอย่างไร้แบบแผน แต่มันมีพฤติกรรมทางสังคมที่ซับซ้อนแล้ว นักวิทยาศาสตร์เชื่อว่ามดในยุคแรกเริ่มมีโครงสร้างสังคม มีการแบ่งหน้าที่ มีการป้องกันอาณาเขต และมี “สงครามมด” เกิดขึ้นจริง

ส่วนปลวกทหารเองก็ไม่ใช่ตัวธรรมดา พวกมันคือหน่วยป้องกันแนวหน้า มีกรามแข็งแรงไว้ต่อสู้กับศัตรู การที่ทั้งสองชนิดถูกพบในอำพันในท่าทางเหมือนกำลังปะทะกัน จึงเป็นหลักฐานชั้นเยี่ยมว่า “สงครามระหว่างแมลง” เป็นเรื่องจริง และเกิดขึ้นมาตั้งแต่ยุคดึกดำบรรพ์

มันทำให้เรารู้สึกว่า โลกใบนี้ไม่ได้เพิ่งจะเต็มไปด้วยการแข่งขันและการแย่งชิงทรัพยากรในยุคมนุษย์ แต่ธรรมชาติได้ออกแบบเกมเอาตัวรอดนี้มานานแสนนานแล้ว ใต้เงาของไดโนเสาร์ ใต้รากไม้ใหญ่ และท่ามกลางผืนป่าโบราณ แมลงตัวเล็ก ๆ ก็กำลังทำสงครามของมันอย่างจริงจังไม่แพ้สิ่งมีชีวิตขนาดยักษ์

อำพันจึงไม่ใช่แค่ก้อนหินสวย ๆ สีเหลืองทอง แต่เป็นเหมือนไทม์แคปซูล เป็นกล้องถ่ายภาพของธรรมชาติ ที่บันทึกวินาทีหนึ่งของโลกยุคโบราณไว้ให้มนุษย์ยุคปัจจุบันได้เห็น

ภาพมดกับปลวกที่ถูกแช่แข็งในท่าต่อสู้นี้ ทำให้เรามองแมลงต่างออกไป จากสิ่งมีชีวิตเล็ก ๆ ที่เราอาจมองข้าม กลายเป็นนักรบตัวจิ๋วที่มีสังคม มียุทธศาสตร์ และมีประวัติศาสตร์ยาวนานกว่ามนุษย์หลายสิบล้านปี

มันเหมือนเรากำลังแอบดูสนามรบจากอดีตกาล ผ่านหน้าต่างใส ๆ ของอำพัน และได้เห็นว่า “สงคราม” ไม่ใช่สิ่งที่มนุษย์สร้างขึ้นเป็นกลุ่มแรก แต่เป็นส่วนหนึ่งของการดำรงอยู่ของสิ่งมีชีวิตบนโลกนี้มาตั้งแต่ยุคที่โลกยังเป็นของไดโนเสาร์

เล็กจิ๋ว…แต่ยิ่งใหญ่ในเชิงวิวัฒนาการ
เงียบงัน…แต่เต็มไปด้วยเรื่องราว
และถูกเก็บรักษาไว้ในอำพัน เพื่อเล่าเรื่องสงครามของแมลงจากยุคครีเทเชียสให้มนุษย์ในศตวรรษนี้ได้ฟัง