จีน เลิกมาตรการยกเว้นภาษีสำหรับยาและอุปกรณ์คุมกำเนิดที่มีมานานกว่า 3 ทศวรรษตั้งแต่วันที่ 1 ม.ค. ปี 2026

ช่วงนี้ถ้าใครติดตามข่าวจีน จะเริ่มเห็นว่ารัฐบาลเขาขยับแรงขึ้นเรื่อยๆ เรื่อง “การเพิ่มจำนวนเด็กเกิดใหม่” ล่าสุดมีข่าวที่ฟังแล้วทั้งแปลก ทั้งชวนถก นั่นคือ จีนยกเลิกมาตรการยกเว้นภาษีสำหรับยาและอุปกรณ์คุมกำเนิด ที่ใช้มานานกว่า 30 ปี และเริ่มบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 2026 เป็นต้นไป

พูดง่ายๆ คือ ต่อไปนี้ ถุงยางอนามัยและยาคุมกำเนิดจะโดนเก็บภาษีมูลค่าเพิ่ม 13% ซึ่งเป็นอัตรามาตรฐานเดียวกับสินค้าอุปโภคบริโภคทั่วไป แนวคิดของรัฐก็ค่อนข้างตรงไปตรงมา ลดแรงจูงใจในการคุมกำเนิด หวังให้คนมีลูกมากขึ้น ในประเทศที่กำลังเผชิญวิกฤตประชากรลดลงอย่างจริงจัง

ต้องยอมรับว่าจีนตอนนี้กำลังเจอปัญหาหนัก ประชากรลดลงต่อเนื่องเป็นปีที่ 3 แล้วในปี 2024 และนักประชากรศาสตร์หลายคนก็เตือนตรงกันว่า แนวโน้มนี้ยังไม่น่าจะหยุดง่ายๆ แม้จีนจะเป็นเศรษฐกิจใหญ่อันดับ 2 ของโลก แต่ถ้าคนวัยแรงงานหดหาย ระบบเศรษฐกิจและสวัสดิการในระยะยาวก็สั่นคลอนได้เหมือนกัน

ก่อนหน้านี้ จีนก็พยายามออกมาตรการ “สายอ่อน” มาแล้วหลายอย่าง เช่น ยกเว้นภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาสำหรับเงินอุดหนุนค่าเลี้ยงดูเด็ก และเริ่มจ่ายเงินอุดหนุนรายปีให้ครอบครัวที่มีลูก ตั้งแต่ปีที่แล้ว นอกจากนี้ ในปี 2024 ยังมีมาตรการที่ฟังดูค่อนข้างจีนมากๆ อย่างการ กระตุ้นให้วิทยาลัยและมหาวิทยาลัยจัดการเรียนการสอนเรื่อง “ความรัก” เพื่อปลูกฝังมุมมองเชิงบวกต่อการแต่งงาน ความรัก การมีบุตร และชีวิตครอบครัว

ผู้นำระดับสูงของจีนเองก็ออกมาย้ำเรื่องนี้อีกครั้ง ในการประชุมงานเศรษฐกิจส่วนกลางประจำปีเมื่อเดือนก่อน โดยให้คำมั่นว่าจะผลักดัน “ทัศนคติเชิงบวกเกี่ยวกับการแต่งงานและการมีบุตร” อย่างจริงจัง เพื่อพยุงอัตราการเกิดไม่ให้ทรุดลงไปกว่านี้

ถ้ามองย้อนกลับไป ปัญหานี้ไม่ได้เกิดขึ้นชั่วข้ามคืน อัตราการเกิดของจีนลดลงมาต่อเนื่องหลายทศวรรษ ผลพวงสำคัญก็มาจาก นโยบายลูกคนเดียว ที่ใช้ยาวตั้งแต่ปี 1980 ถึง 2015 ซึ่งแม้จะช่วยควบคุมประชากรในช่วงหนึ่ง แต่ก็ทิ้งรอยแผลใหญ่ไว้กับโครงสร้างสังคมในระยะยาว บวกกับการขยายตัวของเมืองอย่างรวดเร็ว ทำให้รูปแบบชีวิตคนเปลี่ยนไปโดยสิ้นเชิง

และถึงรัฐจะอยากให้คนมีลูกแค่ไหน ความจริงอีกด้านก็หนีไม่พ้น ค่าใช้จ่ายในการเลี้ยงดูและการศึกษาที่สูงลิ่ว ความไม่มั่นคงของงาน และเศรษฐกิจที่ชะลอตัว ปัจจัยเหล่านี้ทำให้คนหนุ่มสาวจีนจำนวนมากรู้สึกว่า การแต่งงานหรือมีลูกคือภาระมากกว่าความฝัน

สุดท้าย มาตรการเก็บภาษีถุงยางและยาคุมกำเนิด อาจสะท้อนความจริงอย่างหนึ่งว่า จีนกำลังเริ่ม “หมดมุก” และต้องลองทุกทางเท่าที่ทำได้ คำถามคือ วิธีนี้จะช่วยให้เด็กเกิดมากขึ้นจริงหรือไม่ หรือจะกลายเป็นแค่สัญลักษณ์ของความพยายาม ในสังคมที่ปัญหาหลักอาจไม่ใช่เรื่องการคุมกำเนิด แต่เป็นความกังวลต่ออนาคตของคนรุ่นใหม่เสียมากกว่า.