“ธนาคารเงาจีน” เบี้ยวหนี้ 2 หมื่นล้านหยวน วิกฤติอสังหาฯ เสี่ยงลุกลามเขย่าระบบการเงินทั้งประเทศ

เมื่อครู่นี้ ผู้เขียนได้มีโอกาสอ่านข่าวหนึ่งจากเว็บไซต์ต่างประเทศ ซึ่งนับว่าน่ากังวลอย่างยิ่งต่อทิศทางเสถียรภาพทางการเงินของประเทศจีน และอาจส่งผลสะเทือนต่อเศรษฐกิจโลกในวงกว้าง

สำนักข่าวบลูมเบิร์ก รายงานว่า บริษัท “เจ้อเจียง เจ้อจิน แอสเซท โอเปอร์เรชัน จำกัด” (Zhejiang Zhejin Asset Operation Co.) ซึ่งถูกจัดอยู่ในกลุ่มที่เรียกว่า “ธนาคารเงา” (Shadow Banking) ของจีน ได้เกิดกรณี ผิดนัดชำระเงินไถ่ถอนผลิตภัณฑ์บริหารความมั่งคั่ง (WMP) คิดเป็นมูลค่าสูงถึง ประมาณ 20,000 ล้านหยวน หรือเกือบ 90,000 ล้านบาท

เหตุการณ์ดังกล่าวไม่ใช่เพียงปัญหาการเงินของบริษัทใดบริษัทหนึ่ง หากแต่เป็น สัญญาณเตือนอันตรายว่า วิกฤติภาคอสังหาริมทรัพย์ของจีนที่ยืดเยื้อมานาน กำลังลุกลามเข้าสู่ภาคการเงินอย่างชัดเจน ผ่านระบบธนาคารเงาที่ขาดความโปร่งใส

แหล่งข่าวระบุว่า นักลงทุนซึ่งถือผลิตภัณฑ์ WMP ที่จำหน่ายผ่านบริษัทดังกล่าว ไม่สามารถรับเงินไถ่ถอนตามกำหนดได้ตั้งแต่ปลายเดือนพฤศจิกายนที่ผ่านมา โดยเอกสารที่บลูมเบิร์กตรวจสอบพบว่า สินทรัพย์อ้างอิงของผลิตภัณฑ์เหล่านี้ คือ สิทธิเรียกร้องหนี้ของผู้พัฒนาอสังหาริมทรัพย์ในเครือ “ซันริเวอร์ โฮลดิ้ง กรุ๊ป”

ผลกระทบจากกรณีนี้ ลุกลามไปยังนักลงทุนหลายพันถึงเกือบหนึ่งหมื่นราย ซึ่งส่วนใหญ่เป็น ข้าราชการ พนักงานรัฐวิสาหกิจ และผู้มีรายได้ประจำ สถานการณ์ยิ่งตึงเครียด เมื่อเกิดการแห่ร้องขอถอนเงิน ส่งผลให้แพลตฟอร์มต้องประกาศ “ระงับการไถ่ถอนชั่วคราว” เพื่อประคองสภาพคล่อง

เว็บไซต์เศรษฐกิจชื่อดังของจีนอย่าง Caixin รายงานเพิ่มเติมว่า นักลงทุนจำนวนมากได้รวมตัวกันเรียกร้องคำชี้แจงและแผนการชำระเงินคืน ท่ามกลางความไม่ชัดเจนจากบริษัทและหน่วยงานกำกับดูแล

บลูมเบิร์กวิเคราะห์ว่า เหตุการณ์ครั้งนี้สะท้อน ปัญหาเชิงโครงสร้างที่ฝังรากลึกในระบบธนาคารเงาของจีน ซึ่งแตกต่างจากธนาคารพาณิชย์ทั่วไปที่ต้องอยู่ภายใต้กฎเกณฑ์ด้านเงินกองทุนและการกันสำรองความเสี่ยงอย่างเข้มงวด

ธนาคารเงาเหล่านี้ดำเนินธุรกิจภายใต้ข้อกำกับที่ผ่อนคลายกว่า ทำให้เมื่อภาคอสังหาริมทรัพย์สะดุด แรงกระแทกจึงถ่ายทอดเข้าสู่ภาคการเงินได้อย่างรวดเร็ว และควบคุมได้ยาก

สถานการณ์ยิ่งน่ากังวล เมื่อไม่นานมานี้ บริษัทอสังหาริมทรัพย์รายใหญ่อย่าง China Vanke ยังประสบปัญหาถูกปฏิเสธการเลื่อนชำระหนี้หุ้นกู้ และมีเวลาผ่อนผันเพียงไม่กี่วันก่อนเข้าสู่ภาวะผิดนัด

รายงานระบุว่า นักลงทุนจำนวนไม่น้อยตัดสินใจลงทุนใน WMP เหล่านี้ เนื่องจากเข้าใจว่าแพลตฟอร์มดังกล่าว มีหน่วยงานของรัฐถือหุ้นอยู่บางส่วน อย่างไรก็ตาม ภายหลังการปรับโครงสร้างในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา บริษัทกลับกลายเป็นกิจการที่ เอกชนถือหุ้นเป็นหลัก และถูกใช้เป็น ช่องทางระดมทุนสำคัญของกลุ่มซันริเวอร์

ยิ่งไปกว่านั้น ทางการท้องถิ่นได้ เพิกถอนคุณสมบัติของแพลตฟอร์มนี้ในการเป็นตลาดซื้อขายสินทรัพย์ทางการเงิน ตั้งแต่เดือนตุลาคม 2024 แล้ว แต่ข้อมูลดังกล่าวกลับไม่แพร่หลายถึงนักลงทุนรายย่อยอย่างทั่วถึง

หน่วยงานกำกับดูแลของจีนตระหนักถึงปัญหาธนาคารเงามานาน และเคยออกมาตรการเข้มงวดตั้งแต่ปี 2018 แต่กรณีล่าสุดในมณฑลเจ้อเจียงสะท้อนชัดว่า
“ความเสี่ยงยังไม่หมดไป และอาจบั่นทอนความเชื่อมั่นของประชาชนต่อระบบการเงินทั้งระบบ”

ขณะนี้ ทางการมณฑลเจ้อเจียงได้ตั้ง คณะทำงานพิเศษ เพื่อรักษาเสถียรภาพทางการเงินและสังคม อย่างไรก็ตาม แหล่งข่าวยอมรับว่า ยังต้องใช้เวลาอีกระยะหนึ่ง ก่อนจะสามารถเสนอแนวทางชำระเงินคืนที่เป็นรูปธรรมให้กับนักลงทุนได้

เหตุการณ์นี้ไม่ใช่เพียงข่าวเศรษฐกิจต่างประเทศธรรมดา หากแต่เป็น สัญญาณเตือนว่า วิกฤติอสังหาริมทรัพย์จีนกำลังขยับจาก “ปัญหาเฉพาะจุด” ไปสู่ “ความเสี่ยงเชิงระบบ” ซึ่งโลกทั้งใบจำเป็นต้องจับตาอย่างใกล้ชิด

ที่มา: Bloomberg, Caixin