ทำไมในสังคมของคนกัมพูชา จึงใช้ "จระเข้" แทนคำด่าสูงสุด ที่ร้ายกาจและรุนแรงมากที่สุดแล้ว

ถ้าเพื่อนๆเคยฟังการโต้เถียงหรือคำด่าทอในภาษาพูดของชาวกัมพูชา หลายคนอาจสะดุดหูกับคำว่า “จระเข้” ที่ถูกใช้ด่าคนอื่นอยู่บ่อย ๆ จนสงสัยว่า ทำไมต้องเป็นสัตว์ชนิดนี้ และทำไมมันถึงถูกมองว่าเป็นคำหยาบรุนแรงนัก

คำตอบไม่ได้อยู่แค่ที่ตัวจระเข้ แต่มันอยู่ที่ ความหมายเชิงสัญลักษณ์ที่ฝังอยู่ในวัฒนธรรมเขมรมาเป็นร้อย ๆ ปี

ในสังคมเขมรแบบดั้งเดิม จระเข้ไม่ใช่แค่สัตว์เลื้อยคลานตัวใหญ่ในน้ำ แต่เป็นตัวแทนของ ความโหดร้าย ความเจ้าเล่ห์ และการลอบทำร้าย จระเข้เป็นสัตว์ที่ “นิ่ง เงียบ ซ่อนตัว” แล้วจู่โจมเหยื่อแบบไม่ให้ตั้งตัว ภาพลักษณ์แบบนี้ทำให้มันถูกนำไปเปรียบกับมนุษย์ที่ หน้าไหว้หลังหลอก ไม่จริงใจ แฝงอันตราย หรือพร้อมจะหักหลังได้ทุกเมื่อ

เมื่อเรียกใครสักคนว่า “จระเข้” ในบริบทของภาษาเขมร จึงไม่ได้หมายถึงแค่ “สัตว์” แต่เป็นการสื่อว่า

คน ๆ นั้น ไร้ศีลธรรม หลอกลวง เห็นแก่ตัว และอันตรายต่อสังคม

ซึ่งถือว่ารุนแรงมากในเชิงคุณค่าทางศีลธรรม

อีกเหตุผลหนึ่งที่ทำให้คำนี้แรง คือ ระบบคุณค่าทางสังคมของเขมรให้ความสำคัญกับเกียรติ ศักดิ์ศรี และภาพลักษณ์ของความเป็นมนุษย์สูงมาก การด่าใครว่าเป็นสัตว์อยู่แล้วถือว่าดูหมิ่น แต่การเลือก “จระเข้” ซึ่งเป็นสัตว์นักล่า เลือดเย็น และถูกมองว่าไร้เมตตา ก็เท่ากับเป็นการ ลดทอนความเป็นมนุษย์ลงอย่างรุนแรง

ในนิทานพื้นบ้านและเรื่องเล่าของเขมร จระเข้ก็มักถูกวางบทบาทเป็นฝ่ายร้าย เป็นตัวแทนของความชั่วร้ายหรือภัยที่แฝงอยู่ในน้ำ เรื่องเล่าเหล่านี้ถูกถ่ายทอดจากรุ่นสู่รุ่น ทำให้ภาพจำของจระเข้ในฐานะ “สิ่งชั่วร้าย” ฝังแน่นในจิตสำนึกของผู้คนโดยไม่รู้ตัว

เมื่อเวลาผ่านไป คำว่า “จระเข้” จึงไม่ใช่แค่คำเปรียบเปรยธรรมดา แต่กลายเป็น คำด่าที่ตีตราคน ๆ หนึ่งว่าเลวในเชิงนิสัยและจิตใจ ไม่ใช่แค่ทำผิดพลาดเล็กน้อย แต่เป็นคนที่ไม่ควรไว้วางใจในระดับพื้นฐาน

ที่สำคัญคือ ในบริบทการทะเลาะหรือการเมือง คำนี้มักถูกใช้เพื่อ ทำลายความชอบธรรมของอีกฝ่าย โดยสื่อว่า อีกฝ่ายไม่ได้เป็น “คนดีของสังคม” แต่เป็นภัยที่ต้องระวัง ซึ่งทำให้คำด่านี้ยิ่งทวีความรุนแรงทางความหมาย

ถ้ามองเปรียบเทียบกับภาษาไทย เราเองก็มีคำด่าสัตว์ที่แรง เช่น “หมา” หรือ “เ...้ย” ซึ่งไม่ได้แรงเพราะตัวสัตว์ แต่แรงเพราะ คุณค่าที่สังคมใส่ให้มัน เช่นเดียวกัน ในสังคมเขมร “จระเข้” ก็ทำหน้าที่แบบนั้น

ดังนั้น เหตุผลที่คนเขมรนิยมใช้คำว่า “จระเข้” เป็นคำด่ารุนแรง ไม่ใช่เพราะเกลียดสัตว์ชนิดนี้เป็นพิเศษ แต่เพราะมันเป็น สัญลักษณ์ของความเลวร้ายที่สังคมร่วมกันรับรู้และเข้าใจตรงกัน การเรียกใครว่า “จระเข้” จึงเท่ากับตัดสินตัวตนและศีลธรรมของคนนั้นในคราวเดียว

เข้าใจตรงนี้แล้ว เราจะเห็นว่า ภาษาไม่ใช่แค่คำพูด แต่เป็นกระจกสะท้อนความคิด ความเชื่อ และประวัติศาสตร์ของผู้คน และคำด่าบางคำ…แรงไม่ใช่เพราะเสียงที่พูดออกมา แต่เพราะความหมายที่สังคมใส่ไว้ข้างในนั่นเอง

*************************************************************

ส่วนคนไทยเรานั้นมักจะเปรียบเทียบกับสิ่งที่เลวร้ายคล้ายๆกัน กับ ตัวเ...้ย หรือ วรนุช ไม่ก็อสรพิษ แทนนั่นเองเด้อครับเด้อ