ปลดล็อกเหล้า 53 ปีสั่นสะเทือน! ไทยเปิดขายเพิ่ม 14.00–17.00 น. แล้วจะดีจริงหรือ? มองลึกบทเรียน ‘ฟินแลนด์–สวีเดน–ซาอุฯ’ ก่อนนโยบายพาเศรษฐกิจรุ่ง หรือสังคมพัง!

เมื่อครู่นี้ดิฉันได้อ่านข่าวหนึ่ง
เป็นข่าวที่ต้องบอกว่า สะดุ้งตาม ๆ กันทั้งประเทศ โดยเฉพาะผู้ประกอบการที่เฝ้ารอการขยายเวลา ‘ขายเครื่องดื่มแอลกอฮอล์’ มานานหลายสิบปี

หลังจากที่ประเทศไทยบังคับใช้กฎจำกัดเวลาขายมานานถึง 53 ปี ล่าสุดภาครัฐได้ “ปลดล็อก” ให้ขายเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ในช่วง 14:00–17:00 น. แบบทดลองใช้ 180 วัน ซึ่งแน่นอนว่า สร้างเสียงฮือฮาไปทั่วทั้งสังคม

แต่สิ่งที่ดิฉันสนใจมาก คือ เมื่อพิจารณาเทียบกับต่างประเทศแล้ว เราจะได้อะไร? เสี่ยงอะไร? และอนาคตจะพาเราไปทางไหนกันแน่

ปลดล็อก…แต่ไม่ใช่ขายเสรี

รองนายกรัฐมนตรีคุณโสภณ ซารัมย์ ชี้ชัดว่า นี่คือ “ปลดล็อก” เพื่อช่วยเศรษฐกิจและการท่องเที่ยว ไม่ใช่ “เปิดเสรี” ใครอยากขายก็ขายได้
ร้านต้อง จดทะเบียน เท่านั้น
สถานบริการก็สามารถเปิดขายเพิ่ม พร้อมอนุญาตให้นั่งดื่มยาวได้ถึง 01.00 น.

แต่ขณะเดียวกัน ภาคสาธารณสุขและเครือข่ายงดเหล้าต่างพากันกังวลถึงอุบัติเหตุ เมาแล้วขับ และโรคเรื้อรังที่จะเพิ่มขึ้นในระยะยาว

รัฐจึงต้องประเมินผลหลังใช้นโยบายไป 6 เดือน ว่าจะ “ไปต่อหรือพอแค่นี้”

แล้วต่างประเทศเขาทำอย่างไรกัน?

ดิฉันลองดูกรณีศึกษาของ 3 ประเทศใหญ่ ได้ข้อคิดที่น่าสนใจมาก

🇫🇮 ฟินแลนด์ 

ฟินแลนด์เข้มสุด ๆ มานานหลายสิบปี เครื่องดื่มแรงกว่า 3.5% ต้องซื้อจากร้านรัฐเท่านั้น
แต่เพื่อกระตุ้นเศรษฐกิจ ปี 2561 จึงเริ่มผ่อนปรน เปิดให้ร้านสะดวกซื้อขายได้ถึง 5.5%
ร้านเหล้าของรัฐก็ขยายเวลา เปิดถึง 21.00 น.

แต่ในขณะเดียวกัน รัฐก็ขึ้นภาษี 6–7% ไม่ใช่ผ่อนอย่างเดียว
เรียกว่า “ผ่อนประตูหนึ่ง แต่ใส่เบรกอีกสามชั้น”

🇸🇪 สวีเดน 

สวีเดนก็ผูกขาดการขายเหมือนฟินแลนด์ แต่ล่าสุดอนุญาตให้ไร่เกษตรที่ผลิตแอลกอฮอล์ สามารถขายนักท่องเที่ยวได้
แต่มีเงื่อนไขเด็ดมาก – ผู้ซื้อทุกคนต้องผ่านการอบรมเรื่องโทษของแอลกอฮอล์
รัฐหวังให้คนตระหนักรู้ก่อนดื่ม
ใช้ทดลองถึง 6 ปี ก่อนตัดสินใจว่าจะถาวรไหม

🇸🇦 ซาอุดีอาระเบีย 

เดิมทีห้ามอย่างเด็ดขาด แต่ในยุคปฏิรูป Vision 2030
มีรายงานว่าชาวต่างชาติในบางพื้นที่สามารถซื้อเหล้าได้แล้ว
เพื่อดึงดูดแรงงานและต่างชาติระดับพรีเมียม
แต่ในสังคมยังมีเสียงคัดค้านหนักมาก เพราะขัดหลักศาสนา

สิ่งที่ดิฉันอยากชวนคิด

การปลดล็อกครั้งนี้ ไม่ใช่แค่เรื่อง “ขายเหล้าได้อีก 3 ชั่วโมง”
แต่เป็นการเปลี่ยนวิธีคิดของประเทศ
เปลี่ยนภาพรวมเศรษฐกิจ
และอาจเปลี่ยนพฤติกรรมคนไทยในวงกว้าง

แต่ในขณะเดียวกัน
เราก็ต้องไม่มองข้ามผลกระทบด้านสุขภาพ ความปลอดภัยบนท้องถนน และการเข้าถึงของเยาวชน

ต่างประเทศที่เขาปรับกฎหมายส่วนใหญ่ มีการประเมิน มีเงื่อนไข มีระบบกำกับ
มิใช่เปิดทีเดียวจนควบคุมไม่ได้

ท้ายที่สุด ดิฉันคิดว่า…

นโยบายนี้ดีหรือไม่ดี ไม่ได้อยู่ที่ “เวลาเปิดขาย”
แต่อยู่ที่ว่า
ประเทศไทยมีระบบควบคุมดีแค่ไหน
คนในสังคมพร้อมรับผิดชอบแค่ไหน
และรัฐจะประเมินผลอย่างตรงไปตรงมาแค่ไหน

เพราะถ้า “ได้ไม่คุ้มเสีย”
ดิฉันเชื่อว่า สังคมไทยไม่มีวันยอมให้กฎหมายเช่นนี้เดินหน้าไปแบบถาวรแน่นอนค่ะ