นักกฎหมายอธิบาย “น้ำท่วมหาดใหญ่” ผู้ประสบภัยฟ้องหน่วยงานรัฐได้แค่ไหน

เมื่อครู่นี้ดิฉันได้อ่านข่าวหนึ่งเกี่ยวกับความเห็นของนักกฎหมายต่อเหตุการณ์น้ำท่วมใหญ่ในภาคใต้และในพื้นที่หาดใหญ่ ซึ่งสร้างความเสียหายหนักและมีผู้เสียชีวิตจำนวนมาก ทำให้ประชาชนจำนวนไม่น้อยตั้งคำถามว่า “เราฟ้องรัฐได้ไหม ในเมื่อบ้านพัง รถพัง ทรัพย์สินจมหาย แต่เหมือนการจัดการวิกฤตไม่ทันการณ์?”

ฟ้องรัฐได้ไหม? ฟ้องได้ แต่ต้องพิสูจน์ก่อนว่า…

นักกฎหมายอธิบายว่า หากผู้ประสบภัยจะฟ้องร้องเอาความรับผิดจากหน่วยงานรัฐ ต้องพิสูจน์ให้ได้ 2 ขั้นตอนสำคัญ คือ

1. หน่วยงานนั้น “มีหน้าที่โดยตรง” เกี่ยวกับเหตุการณ์ที่เกิดขึ้น
เช่น ถ้าเป็นเรื่องน้ำท่วม หน่วยงานที่เกี่ยวข้องคือ

กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย (ปภ.)

นายกรัฐมนตรี

และหน่วยงานท้องถิ่น เช่น เทศบาล

2. หน่วยงานนั้น “ละเลยหน้าที่” หรือทำงานล่าช้าเกินสมควรจนเกิดความเสียหาย
ซึ่งในขั้นนี้…นักกฎหมายบอกว่าพิสูจน์ค่อนข้างยากค่ะ
เพราะเหตุการณ์น้ำท่วมครั้งนี้เป็นฝนเกินคาดการณ์ ต่อให้หน่วยงานทำเต็มที่ ก็อาจท่วมอยู่ดี

ปี 2554 ก็เคยมีการฟ้องในประเด็นลักษณะเดียวกัน ปรากฏว่าแพ้คดี

ฟ้องเรื่องน้ำท่วมตรง ๆ โอกาสชนะน้อย – แต่ฟ้องเรื่อง “เตือนภัยล่าช้า” มีลุ้นกว่า

นักกฎหมายเสนอว่า หากอยากฟ้องจริง ๆ ไม่ควรตั้งประเด็นว่า
“รัฐทำให้น้ำท่วม”
แต่ควรตั้งว่า
“ระบบเตือนภัยไร้ประสิทธิภาพ ทำให้ประชาชนไม่มีเวลาป้องกันตัว”

เหตุผลคือ

กรมอุตุนิยมวิทยาออกประกาศเตือนล่วงหน้าแล้ว → ฟ้องยาก

แต่กรณีของ ปภ. แม้จะมีการส่ง Cell Broadcast จริง
ทว่า ส่งช้า และวันที่ 22 พ.ย. กลับแจ้งแค่ “ระดับ 2” ซึ่งเป็นเพียงการเฝ้าระวัง ไม่ใช่คำสั่งอพยพ
จึงมีความเป็นไปได้ทั้งชนะและแพ้คดี ประเมิน 50-50

เทศบาล = หน่วยงานที่โอกาสถูกฟ้องมากที่สุด

เพราะอย่างที่ทราบกันดี ชาวบ้านในพื้นที่มักเชื่อข้อมูลจากเทศบาลมากที่สุด
และมีรายงานว่าบางพื้นที่มีการ “ยืนยันว่าเอาอยู่ น้ำไม่ท่วม”
ทำให้ชาวบ้านไม่อพยพทันการณ์

การฟ้องเทศบาลจึงมีโอกาสชนะสูงกว่า ปภ. เพราะ

เทศบาลเป็นผู้ที่ประชาชนไว้ใจที่สุด

หากมีการประเมินผิดพลาดหรือให้ข้อมูลคลาดเคลื่อน ถือเป็นเหตุที่ทำให้ประชาชนเดือดร้อน

แต่ก็ต้องพิสูจน์ก่อนว่า
เทศบาลเอง “มีหน้าที่ป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย”
ซึ่งสามารถอ้างตาม พ.ร.บ.ป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย พ.ศ. 2550 ได้ค่ะ

จะฟ้องหลายหน่วยงานพร้อมกันก็ได้

นักกฎหมายบอกว่า ไม่จำเป็นต้องเลือกฟ้องหน่วยงานเดียว
ถ้าคิดว่าหลายหน่วยงานมีส่วนผิดพลาด ก็สามารถฟ้องรวมได้

สรุป

ฟ้องได้ แต่ต้องมีหลักฐานชัดเจนว่าหน่วยงาน “ละเลยหน้าที่” จริง ๆ

การฟ้องว่า “ทำให้เกิดน้ำท่วม” แทบไม่มีโอกาสชนะ

แต่การฟ้องว่า “เตือนภัยล่าช้า/เตือนผิดพลาด” มีความเป็นไปได้มากกว่า

เทศบาลเป็นหน่วยที่มีความเสี่ยงถูกฟ้องสูงสุด เพราะให้ข้อมูลผิดทำให้ชาวบ้านไม่อพยพ

ฟ้องหลายหน่วยงานพร้อมกันก็ทำได้

ส่วนตัวดิฉันคิดว่า เรื่องนี้เป็นบทเรียนสำคัญเกี่ยวกับระบบเตือนภัยและการสื่อสารจากหน่วยงานรัฐค่ะ เพราะชีวิตและทรัพย์สินของประชาชนต้องได้รับความคุ้มครองอย่างดีที่สุด

หากใครได้รับผลกระทบ ก็หวังว่าข้อมูลนี้จะเป็นประโยชน์ในการตัดสินใจนะคะ😊