เบื้องหลังสีส้มสดใส... อันตรายจาก "สีผสมอาหาร" ในชาไทยที่ไม่ได้มีเพียงสีสัน

เบื้องหลังสีส้มสดใส... อันตรายจาก "สีผสมอาหาร" ในชาไทยที่ไม่ได้มีเพียงสีสัน

​ชาไทย เป็นหนึ่งในเครื่องดื่มที่ได้รับความนิยมอย่างสูง ด้วยรสชาติเข้มข้น หอมมัน และมีเอกลักษณ์โดดเด่นที่สำคัญคือ สีส้มสดใส ที่ดึงดูดสายตาอย่างมาก อย่างไรก็ตาม สีส้มที่ชวนดื่มนี้เองที่มักเป็นประเด็นถกเถียงด้านสุขภาพ เนื่องจากสีที่เข้มข้นเกินจริงส่วนใหญ่มิได้มาจากใบชาตามธรรมชาติ แต่มาจาก สีผสมอาหารสังเคราะห์

​สีส้มมาจากไหน? ทำความรู้จักกับ Sunset Yellow FCF

​สีส้มที่นิยมใช้ในชาไทย คือ Sunset Yellow FCF (ซันเซ็ต เยลโลว์ เอฟซีเอฟ) ซึ่งเป็นสีผสมอาหารสังเคราะห์ในกลุ่ม Azo Dye ที่ให้สีเหลืองส้มเข้ม สีชนิดนี้ได้รับอนุญาตให้ใช้ในอุตสาหกรรมอาหารอย่างแพร่หลายทั่วโลก รวมถึงประเทศไทย ภายใต้การควบคุมของสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.)

​มาตรฐานและความปลอดภัย

​ตามมาตรฐานสากลและกฎหมายไทย กำหนดให้มีการใช้สีผสมอาหารในปริมาณที่จำกัดและปลอดภัย โดยในประเทศไทยอนุญาตให้ใช้ Sunset Yellow FCF ในชาปรุงสำเร็จได้ไม่เกิน 100 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัม การบริโภคชาไทยที่ใช้สีตามมาตรฐานนี้จึงถือว่า ปลอดภัยสำหรับผู้บริโภคทั่วไป เนื่องจากเป็นปริมาณที่ร่างกายสามารถขับออกได้โดยไม่ก่อให้เกิดการสะสมที่เป็นอันตราย

​ความเสี่ยงที่ซ่อนอยู่: เมื่อบริโภคเกินขนาด

​ปัญหาด้านสุขภาพไม่ได้อยู่ที่ตัวสีเอง หากแต่เป็น "ปริมาณ" ที่ได้รับเข้าสู่ร่างกาย โดยเฉพาะในกรณีที่มีการใช้สีในปริมาณที่สูงเกินกว่ามาตรฐานที่กฎหมายกำหนด

​ภาวะสมาธิสั้นในเด็ก: มีงานวิจัยบางส่วนที่ชี้ให้เห็นความเชื่อมโยงระหว่างการบริโภคสีในกลุ่ม Azo Dye ในปริมาณสูง กับภาวะ สมาธิสั้น (Hyperactivity) หรือพฤติกรรมอยู่ไม่นิ่งในเด็กที่มีความไวต่อสารเหล่านี้

​อาการแพ้: ในผู้ที่มีประวัติแพ้สีหรือสารเคมีบางชนิด การบริโภคสีผสมอาหารในปริมาณมากอาจกระตุ้นให้เกิดอาการแพ้ เช่น ผื่นคัน หรืออาการระคายเคือง

​ความเสี่ยงจากการสะสม: หากมีการบริโภคผลิตภัณฑ์ที่มีการใส่สีเกินขนาดอย่างต่อเนื่องเป็นระยะเวลานาน อาจทำให้ร่างกายได้รับสารเคมีในปริมาณที่เกินกว่าที่ตับและไตจะสามารถขับออกได้ ซึ่งอาจนำไปสู่ผลกระทบต่อสุขภาพในระยะยาว

​ความเสี่ยงด้านสุขภาพอื่น ๆ ที่ต้องตระหนัก

​อันตรายที่แท้จริงของชาไทยที่ส่งผลกระทบต่อสุขภาพอย่างชัดเจนและรวดเร็วอาจไม่ใช่แค่สี แต่เป็นปริมาณของส่วนผสมอื่น ๆ ที่ถูกเติมเข้าไปเพื่อเพิ่มรสชาติความอร่อย:

​น้ำตาล: ชาไทยมักมีปริมาณน้ำตาลสูงมาก หลายสูตรมีน้ำตาลเกินกว่าปริมาณที่องค์การอนามัยโลกแนะนำต่อวัน ซึ่งเป็นปัจจัยเสี่ยงหลักของโรคเบาหวานและโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDs)

​ไขมันทรานส์/ไขมันอิ่มตัว: การใช้ครีมเทียม หรือนมข้นหวานในปริมาณมาก ทำให้เครื่องดื่มมีปริมาณไขมันสูง ซึ่งส่งผลเสียต่อระดับคอเลสเตอรอลและความเสี่ยงต่อโรคหัวใจและหลอดเลือด

​การบริโภคอย่างมีสติ: ทางออกที่ปลอดภัย

​เพื่อความอร่อยควบคู่ไปกับสุขภาพที่ดี ผู้บริโภคควรเลือกทางเลือกที่ปลอดภัยกว่า:

​ลดความถี่ในการดื่ม: บริโภคชาไทยที่สีจัดจ้านเป็นครั้งคราว ไม่ควรเป็นเครื่องดื่มประจำวัน

​สังเกตสี: เลือกเครื่องดื่มที่มีสีอ่อนลง หรือสอบถามผู้ขายว่ามีการใช้สีผสมอาหารหรือไม่ หรือเลือกชาไทยที่ชงจากใบชาแท้ ๆ ที่มีสีน้ำตาลทองตามธรรมชาติ

​ลดหวาน มัน: สั่งแบบ "หวานน้อย" หรือ "ไม่ใส่ครีมเทียม" เพื่อลดความเสี่ยงจากน้ำตาลและไขมัน ซึ่งเป็นปัจจัยที่ส่งผลต่อสุขภาพที่ร้ายแรงกว่า

​การเข้าใจที่มาและปริมาณของสีผสมอาหารในอาหารที่เราบริโภคเป็นสิ่งสำคัญ แม้ว่าสีส้มในชาไทยส่วนใหญ่จะปลอดภัยภายใต้การควบคุม แต่การบริโภคอย่างมีสติและตระหนักถึงส่วนผสมอื่น ๆ จะช่วยให้เราเพลิดเพลินกับชาไทยแก้วโปรดได้อย่างไร้กังวล