แผนสันติภาพทรัมป์: ความเป็นไปได้และกับดักสำหรับอิสราเอลและปาเลสไตน์

ในช่วงที่โลกกำลังพยายามมองหาทางออกให้ความขัดแย้งอิสราเอล–ปาเลสไตน์ แผนสันติภาพฉบับล่าสุดที่มีชื่อของอดีตประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์กลับกลายเป็นจุดสนใจสำคัญอีกครั้ง หนึ่งเพราะทรัมป์มักวางตัวเองเป็น “ดีลเมกเกอร์” และสอง เพราะแผนนี้ต่างจากแผนเดิม ๆ ตรงที่ไม่ใช่ข้อเสนอเชิงอุดมคติ แต่เป็นแผนแบบ “ธุรกิจ” — ให้ตัวเลือก พร้อมแรงจูงใจ และมีเส้นทางผูกกับผลประโยชน์มหาศาล

แต่คำถามสำคัญคือ: มันใช้ได้จริงหรือ? หรือเป็นเพียงโครงสร้างที่ดูดีแต่ใช้งานไม่ได้ในโลกจริง?

ดิฉันขอแยกเป็นสองส่วนใหญ่ — “ความเป็นไปได้” และ “กับดัก”

1) ความเป็นไปได้: จุดแข็งของแผนที่อาจทำให้เรื่องนี้เดินหน้าได้จริง

1.1 โครงสร้างแบบค่อยเป็นค่อยไป (Incremental Path)

แผนนี้ไม่พูดถึง “รัฐปาเลสไตน์ทันที” แต่เสนอเงื่อนไขที่ชัดเจน เช่น การปลดอาวุธกาซา การปฏิรูปโครงสร้างปาเลสไตน์ และการรับรองความมั่นคงของอิสราเอลก่อน

โมเดลนี้มีข้อดีคือมันลดความตึงเครียดจากคำว่า “Statehood” ซึ่งมักทำให้ฝ่ายขวาในอิสราเอลเดือดทันที แต่ก็ยังเปิดช่องให้เกิดรัฐในอนาคต

พูดง่าย ๆ คือ มันไม่ปิดประตูใส่ใคร 100% — แต่เปิดแบบระมัดระวัง

1.2 ขาใหญ่สนับสนุน

สหรัฐฯ มีบทบาทเหมือนถือรีโมตคุมเสียงเจรจา ซึ่งส่งผลจริง เพราะอิสราเอลต้องรักษาพันธมิตรด้านความมั่นคง ส่วนปาเลสไตน์ต้องการเงินทุนเพื่อการฟื้นฟู

การมีวอชิงตันเป็น “เจ้าภาพ” ทำให้โครงการน่าเชื่อถือมากขึ้น โดยเฉพาะเรื่องงบหลายพันล้านดอลลาร์สำหรับฟื้นฟูกาซา

1.3 บอร์ดสันติภาพที่ออกแบบให้ใครก็ปฏิเสธยาก

บอร์ดนี้เป็นตัวกลางคอยกำกับการฟื้นฟูและการปฏิรูปของปาเลสไตน์

อิสราเอลชอบเพราะควบคุมความเสี่ยงด้านความมั่นคง

ประเทศผู้บริจาคชอบเพราะมีระบบตรวจสอบเงิน

ส่วนปาเลสไตน์… แม้ไม่ปลื้ม แต่ก็เป็นทางรอดในสถานการณ์ที่ทุกอย่างกำลังพัง

1.4 ฝ่ายอาหรับหลายประเทศเริ่มเปิดใจ

หลังหลายชาติในอ่าวปรับสัมพันธ์กับอิสราเอล ความคิดเรื่อง “จัดโต๊ะเจรจาใหม่” ก็ไม่ใช่เรื่องไกลตัวอีกต่อไป

พวกเขาเห็นประโยชน์ชัดเจน คือความมั่นคง เศรษฐกิจ และอิทธิพลในภูมิภาค

2) กับดัก: จุดเสี่ยงที่อาจทำให้แผนนี้ตายตั้งแต่ยังไม่เริ่ม

แม้จะมีจุดดี แต่แผนของทรัมป์ก็มีกับดักระดับระเบิดซ่อนอยู่เต็มไปหมดค่ะ ปีเตอร์ลองดูทีละข้อ…

2.1 ความไม่ไว้วางใจฝังลึกทั้งสองฝั่ง

อิสราเอลไม่เชื่อว่าปาเลสไตน์จะควบคุมกลุ่มติดอาวุธได้

ปาเลสไตน์ไม่เชื่อว่าอิสราเอลจะทำตามสัญญาเรื่องเขตแดน การตั้งถิ่นฐาน หรือการถอนทหาร

และในโลกการเมืองตะวันออกกลาง “ศรัทธาขาด” คือจุดเริ่มต้นของความล้มเหลว

2.2 ฝ่ายขวาจัดในอิสราเอลพร้อมจุดไฟทุกวินาที

Ben-Gvir, Smotrich และกลุ่มขวาสุดโต่งถือเป็นตัวละครที่พร้อม “คว่ำโต๊ะ” ได้ทันที

พวกเขาไม่ยอมรับรัฐปาเลสไตน์ “ไม่ว่าจะเงื่อนไขไหน”

และเพียงแค่คำว่า “เส้นทางไปสู่รัฐปาเลสไตน์” ก็ทำให้พวกเขาโกรธเป็นฟืนเป็นไฟแล้ว

ความเสี่ยง: รัฐบาลเนทันยาฮูอาจล่มได้ทุกวัน

2.3 ฝ่ายปาเลสไตน์เองก็แตกเป็นกลุ่มย่อย

ปาเลสไตน์ไม่ได้มีเสียงเดียว

มีฟิลิสติน (PA), ฮามาส, กลุ่มติดอาวุธอื่น ๆ และกลุ่มพลัดถิ่นอีก

บางกลุ่มมองแผนทรัมป์เป็น “ของขวัญให้กับอิสราเอล”

บางกลุ่มก็พร้อมเจรจาเพราะไม่มีทางเลือก

ถ้าไม่มีความเป็นเอกภาพ แผนก็เดินไม่ได้

2.4 ปัญหาเดิมที่แผนนี้ไม่ได้ตอบ

• สถานะของเยรูซาเล็ม
• เขตแดนระยะยาว
• สิทธิผู้ลี้ภัย
• การตั้งถิ่นฐานใหม่
  แผนทรัมป์มัก “เลี่ยงประเด็นหนัก” ทำให้มันอาจเป็นเพียงโครงสร้างที่ดีแต่ไม่ตอบโจทย์ความขัดแย้งจริง

2.5 ปัจจัยทรัมป์เอง คือความเสี่ยง

แผนนี้ผูกกับภาพลักษณ์ของทรัมป์อย่างจัง

ถ้าการเมืองภายในสหรัฐฯ เปลี่ยนแม้แต่นิดเดียว แผนอาจถูกล้ม หรือถูกเขียนใหม่

มันไม่ใช่นโยบายแบบ “รัฐต่อรัฐ” แต่เป็น “ผู้นำต่อผู้นำ” ซึ่งไม่มั่นคงในระยะยาว

3) แล้วจริง ๆ มันจะไปถึงไหน? — ดิฉันมุมมองแบบตรงไปตรงมา

ดิฉันมองว่าแผนนี้มี “โครงสร้างใช้งานได้” แต่ “บริบทไม่พร้อม”

ถ้าทุกฝ่ายใจเย็น เปิดโต๊ะ และให้เวลาระบบตรวจสอบทำงาน แผนอาจกลายเป็นรากฐานสำคัญของสันติภาพในอีก 10–20 ปี

แต่ถ้าฝ่ายขวาในอิสราเอลยังแข็งกร้าว

และฝ่ายปาเลสไตน์ยังแตกแยก

รวมถึงทรัมป์ใช้แผนนี้เป็นเครื่องมือการเมืองมากกว่าเครื่องมือสร้างสันติภาพ

โครงการนี้ก็อาจลงเอยแบบเดิม — อยู่ในห้องเอกสารสวย ๆ แต่ไม่เคยถูกนำไปใช้จริง

4) สรุป: เส้นทางที่ดูเปิด แต่เดินยากมาก

• ข้อดี: มีโครงสร้างความมั่นคง เงินทุน และพันธมิตรนานาชาติ
• ข้อเสีย: ความไม่ไว้วางใจ การเมืองภายใน และประเด็นใหญ่ที่ยังไม่ได้แก้

แผนนี้เป็นเหมือนถนนใหม่ที่สร้างเสร็จแล้ว แต่รถสองคันที่ต้องใช้ถนนเส้นนี้ยังไม่หายโกรธกันเลย

ดิฉันเชื่อว่าจุดเปลี่ยนสำคัญอยู่ที่ “ฝ่ายอิสราเอลขวาจัด” และ “ความเป็นหนึ่งของปาเลสไตน์”

หากสองปัจจัยนี้ไม่ขยับ แม้สหรัฐฯ จะสนับสนุนแค่ไหน แผนก็ไปไม่ถึงเส้นชัยค่ะ