โลมาอะเมซอนตายหมู่! 🐬 น้ำ 41 องศา เหตุการณ์เตือนภัย 'ทะเลสาบเดือด' จากภาวะโลกร้อน

เหตุการณ์สลดที่ทะเลสาบเทเฟ (Lake Tefe) รัฐอะเมซอนของบราซิลเมื่อเดือนกันยายนปีที่แล้ว ได้กลายเป็นสัญญาณเตือนภัยที่น่าตกใจที่สุดของภาวะโลกร้อนในเขตร้อน เมื่ออุณหภูมิน้ำในทะเลสาบพุ่งสูงถึง 41 องศาเซลเซียส ซึ่งร้อนกว่าอ่างน้ำวนทั่วไป ส่งผลให้โลมาน้ำจืดกว่า 153 ตัวต้องจบชีวิตลงอย่างน่าเศร้า เหตุการณ์นี้ได้รับการบันทึกและเผยแพร่ในวารสารวิชาการ "Science" เมื่อวันที่ 7 พฤศจิกายนที่ผ่านมา ตรงกับช่วงที่การประชุมสุดยอดด้านสภาพภูมิอากาศแห่งสหประชาชาติ COP30 จัดขึ้นในบราซิลพอดี ยิ่งตอกย้ำถึงผลกระทบร้ายแรงที่กำลังเกิดขึ้นกับระบบนิเวศเขตร้อน

งานวิจัยนี้นำโดย อายัน ฟลายส์ชมานน์ (Ayan Fleischmann) นักอุทกวิทยาจากสถาบันเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืนมามิราอัว (Mamiraua Institute for Sustainable Development) ของบราซิล เขาเล่าถึงภาพที่น่าสะเทือนใจเมื่อพบซากโลมาแม่น้ำอะเมซอน (Amazon River Dolphin หรือโลมาสีชมพู) และโลมาทูคูซี (tucuxi) จำนวนมากลอยเกลื่อนอยู่ริมทะเลสาบ "น้ำร้อนจนแทบจะจุ่มนิ้วลงไปไม่ได้" เขากล่าว

องค์การกองทุนสัตว์ป่าโลกสากล (WWF) สาขาบราซิล รายงานว่า ภายในสัปดาห์เดียว (23 กันยายน 2023) พบโลมาเสียชีวิตรวม 153 ตัว แบ่งเป็นโลมาสีชมพู 130 ตัว และโลมาทูคูซี 23 ตัว ทั้งสองชนิดจัดอยู่ในบัญชีสิ่งมีชีวิตที่ใกล้สูญพันธุ์ของ IUCN และโลมาทูคูซียังเป็นที่เคารพของคนท้องถิ่นในฐานะผู้พิทักษ์แม่น้ำและสัญลักษณ์แห่งความโชคดี 

จากการสำรวจทะเลสาบ 10 แห่งในใจกลางอะเมซอน ทีมวิจัยพบว่ามี 5 แห่งที่มีอุณหภูมิน้ำในช่วงกลางวันสูงเกิน 37 องศาเซลเซียส ขณะที่อุณหภูมิน้ำปกติของทะเลสาบอะเมซอนมักอยู่ที่ประมาณ 29-30 องศาเซลเซียส

ทะเลสาบเทเฟได้รับผลกระทบรุนแรงที่สุด เนื่องจากระดับน้ำลดลงถึง 75% และอุณหภูมิที่ 41 องศาเซลเซียสไม่ได้จำกัดอยู่แค่ผิวน้ำ แต่ยังคงร้อนระอุไปถึงความลึก 2 เมตร ปัจจัยที่ทำให้เกิดสภาวะ "หม้อต้ม" นี้มาจาก 4 ปัจจัยหลักที่ทำงานร่วมกัน:

1. แสงแดดที่ร้อนจัด: ให้ความร้อนโดยตรง

2. สภาพน้ำตื้น: ทำให้น้ำเก็บความร้อนได้ง่ายและระบายความร้อนได้ยาก

3. ความเร็วลมต่ำ: ไม่มีลมช่วยพัดพาความร้อนออกไป

4. ความขุ่นของน้ำสูง: น้ำขุ่นจะดูดซับความร้อนได้ดีขึ้น

นอกจากนี้ ยังพบความผันผวนของอุณหภูมิระหว่างกลางวันและกลางคืนที่รุนแรงมาก โดยลดลงจาก 41 องศาในตอนกลางวันเหลือเพียง 27 องศาในตอนกลางคืน ซึ่งเป็นอีกหนึ่งความเครียดทางชีวภาพที่สิ่งมีชีวิตไม่สามารถปรับตัวได้ 

ภัยพิบัติครั้งนี้ไม่ได้จำกัดอยู่แค่โลมาเท่านั้น แต่ยังรวมถึงปลาจำนวนมากที่ตาย รวมถึงการระบาดของสาหร่ายที่ทำให้ทะเลสาบกลายเป็นสีแดง ซึ่งเป็นสัญญาณของวิกฤตทางนิเวศวิทยาและสังคมอย่างครบถ้วน

ข้อมูลดาวเทียมของ NASA ย้อนหลังไปตั้งแต่ปี 1990 เปิดเผยแนวโน้มที่น่าตกใจ: อุณหภูมิเฉลี่ยของทะเลสาบในเขตอะเมซอนเพิ่มขึ้นประมาณ 0.6 องศาเซลเซียสทุกสิบปี ซึ่งสูงกว่าค่าเฉลี่ยทั่วโลกมาก สะท้อนให้เห็นว่าภูมิภาคเขตร้อนกำลังเผชิญกับแรงกดดันจากภาวะโลกร้อนโดยตรงและรุนแรงที่สุด

ศาสตราจารย์ เดวิด ฮันนาห์ (David Hannah) แห่งมหาวิทยาลัยเบอร์มิงแฮม เน้นย้ำว่า ภัยแล้งและอุณหภูมิสุดขั้วมักเกิดขึ้นพร้อมกัน ซึ่งไม่เพียงแต่ทำให้น้ำร้อนขึ้นอย่างรวดเร็วเท่านั้น แต่ยังทำให้การไหลของแม่น้ำช้าลง ซึ่งยิ่งเพิ่มความเสี่ยงต่อสิ่งมีชีวิตในน้ำ "ปรากฏการณ์นี้จะเกิดถี่ขึ้นและรุนแรงขึ้นในอนาคต" เขากล่าวเตือน

นักวิจัยอย่าง ฟลายส์ชมานน์ สรุปว่า "ภาวะฉุกเฉินด้านสภาพอากาศได้มาถึงแล้ว นี่ไม่ใช่แค่คำเตือน แต่มันกำลังเกิดขึ้นจริง" และเรียกร้องให้มีการจัดตั้งโครงการติดตามตรวจสอบทะเลสาบในระยะยาวอย่างเป็นระบบ โดยเน้นย้ำถึงความสำคัญของการมีส่วนร่วมของชุมชนพื้นเมืองและประชาชนที่อาศัยอยู่ริมแม่น้ำในการจัดการสิ่งแวดล้อม เหตุการณ์ในอะเมซอนครั้งนี้คือบทเรียนอันแสนเจ็บปวดที่ทั่วโลกต้องตระหนักว่า ภาวะโลกร้อนไม่ใช่ภัยคุกคามในอนาคต แต่เป็นวิกฤตที่กำลังเกิดขึ้นในปัจจุบัน