ปมชายแดนไทย-กัมพูชา “หนองจาน–หนองหญ้าแก้ว” กับคำถามที่ยังไร้คำตอบ

ปมชายแดนไทย-กัมพูชา “หนองจาน–หนองหญ้าแก้ว” กับคำถามที่ยังไร้คำตอบ

ปัญหาชายแดนระหว่างไทยกับกัมพูชา โดยเฉพาะในพื้นที่ “บ้านหนองจาน” และ “บ้านหนองหญ้าแก้ว” ยังคงเป็นเรื่องที่สร้างความไม่พอใจให้กับประชาชนไม่น้อย เพราะแม้จะผ่านมาหลายปี แต่สถานการณ์ก็ยังไม่เคยคลี่คลายอย่างแท้จริง — แถมกลับดูเหมือนว่า “เรากำลังเสียเปรียบมากขึ้นเรื่อย ๆ”

กัมพูชายังคงเดินเกม “แนบเนียนแต่ได้ผล” ด้วยการส่งมวลชนและสิ่งปลูกสร้างเข้าไปในพื้นที่พิพาททีละน้อย ใช้วิธีสร้างความเคยชินให้โลกลืมว่า ที่ดินผืนนั้นเคยเป็นของไทย ส่วนฝ่ายไทยกลับทำได้เพียง “ประท้วง” และ “ส่งหนังสือทักท้วง” ซึ่งในทางปฏิบัติแล้วไม่ได้เปลี่ยนอะไรเลย

สิ่งที่คนไทยหลายคนคาใจ คือเรื่อง “การสร้างรั้ว” — รั้วที่อยู่ในพื้นที่ซึ่งเป็นอธิปไตยของไทย 100% แต่กลับต้อง “ขออนุญาต” จากกัมพูชาให้ทำได้หรือไม่ ทั้งที่ตามหลักกฎหมายระหว่างประเทศ ไทยมีสิทธิ์เต็มที่ในการบริหารจัดการพื้นที่ของตัวเอง แต่กลับกลายเป็นว่า “เรากลัวจะกระทบความสัมพันธ์” หรือ “รอการเห็นชอบจากคณะกรรมการเขตแดนร่วม (JBC)” ซึ่งอีกฝ่ายก็มักอ้างว่า “ยังไม่พร้อมคุย” เสมอ

หลายฝ่ายตั้งข้อสังเกตว่า สิ่งที่ทำให้ไทยไม่กล้าขยับหรือดำเนินการอย่างเด็ดขาด อาจไม่ใช่เพียงเหตุผลทางการทูต แต่เป็นเพราะมี “ผลประโยชน์ทับซ้อน” อยู่เบื้องหลัง — โดยเฉพาะข่าวลือเรื่อง “ขบวนการสแกมเมอร์” ในกัมพูชา ที่มีเครือข่ายโยงใยถึงผู้มีอำนาจในไทย

มีการวิเคราะห์ว่า กลุ่มอิทธิพลในกัมพูชาซึ่งอยู่ภายใต้อำนาจของ “ฮุน เซน” อาจถือ “ความลับ” หรือ “หลักฐานทางการเงิน” ของบุคคลบางกลุ่มในไทยไว้ และใช้สิ่งนี้เป็นเครื่องมือกดดันให้ฝ่ายไทย “นิ่งเฉย” ต่อการละเมิดอธิปไตยตามแนวชายแดน เพราะเงินที่ไหลเวียนในเครือข่ายสแกมเมอร์มีมูลค่านับพันล้านบาทต่อเดือน บางวันมีการโอนกันเป็นสิบล้านบาทในแต่ละเครือข่าย ซึ่งส่วนหนึ่งเชื่อว่าถูกใช้ “ซื้อความเงียบ” และ “ความภักดี” ของคนบางกลุ่มในไทย

ผลคือ ไทยตกอยู่ในภาวะที่ “ไม่กล้าแม้แต่จะตรวจสอบบัญชีดำ” ที่สหรัฐฯ เคยส่งข้อมูลมาให้ ว่ามีใครบ้างที่เกี่ยวข้องกับการฟอกเงินหรือร่วมขบวนการข้ามชาติ เพราะหากเปิดโปงจริง ๆ อาจกระทบไปถึงผู้มีอำนาจบางรายในบ้านเราเอง

ขณะที่ฝั่งกัมพูชา ยังคงเดินเกมระยะยาวอย่างมั่นใจ ใช้ประชาชนและสิ่งปลูกสร้างเป็นเครื่องมือขยายอาณาเขตทีละนิด ภายใต้คำพูดว่า “อยู่ร่วมกันอย่างสันติ” แต่ในทางปฏิบัติ กลับกลายเป็น “การรุกคืบอย่างเงียบ ๆ”

คำถามที่คนไทยอยากรู้ที่สุดตอนนี้คือ —

เราจะต้องยอมเสียพื้นที่แบบนี้ไปอีกนานแค่ไหน?

และ ใครกันแน่ที่ได้ประโยชน์จากความนิ่งเงียบของรัฐไทย?

จนถึงวันนี้ ปม “หนองจาน–หนองหญ้าแก้ว” จึงไม่ใช่แค่ปัญหาชายแดนธรรมดาอีกต่อไป แต่เป็น “กระจกสะท้อนความอ่อนแอ” ของระบบอำนาจในประเทศ ที่ปล่อยให้ผลประโยชน์ส่วนตนมาบดบังอธิปไตยของชาติอย่างน่าเศร้า