พระแม่แห่งศิลปะไทย "อัคราภิรักษศิลปิน" สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง

พระแม่แห่งศิลปะไทย "อัคราภิรักษศิลปิน" สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง

     ศิลปวัฒนธรรม ถือเป็นรากฐานสำคัญของความเป็นไทย สะท้อนถึงภูมิปัญญา ความประณีตงดงาม และเอกลักษณ์ของชาติไทยในทุกยุคทุกสมัย ทั้งงานหัตถกรรม ผ้าไหม เครื่องจักสาน นาฏศิลป์ ดนตรี และการแต่งกายแบบไทย ล้วนสะท้อนถึงความคิดสร้างสรรค์ ความประณีต และความร่วมแรงร่วมใจของชุมชนต่าง ๆ  สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ทรงตระหนักถึงคุณค่าของศิลปวัฒนธรรมไทยดังกล่าว ทรงอุทิศพระวรกายและพระวิริยะอุตสาหะในการอนุรักษ์ ฟื้นฟู ส่งเสริม และเผยแพร่ศิลปวัฒนธรรมไทยให้คงอยู่สืบไป

     ด้วยพระมหากรุณาธิคุณอันยิ่งใหญ่ รัฐบาลไทยโดยกระทรวงวัฒนธรรมได้ถวายพระราชสมัญญา “อัคราภิรักษศิลปิน” แด่สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ (ในเวลานั้น) เมื่อวันที่ 21 สิงหาคม พุทธศักราช 2555 เพื่อเฉลิมพระเกียรติในฐานะที่พระองค์ทรงเป็นผู้พิทักษ์และอุปถัมภ์ศิลปวัฒนธรรมไทยอย่างสูงสุด

     คำว่า “อัคราภิรักษศิลปิน” หมายถึง “ศิลปินผู้ยิ่งใหญ่ ผู้ทรงอุปถัมภ์และพิทักษ์ศิลปวัฒนธรรมของชาติ” 

     สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง พระองค์ทรงเป็นศิลปินผู้เปี่ยมด้วยพระอัจฉริยภาพ พระวิสัยทัศน์ และพระเมตตา ทรงใช้ศิลปวัฒนธรรมเป็นเครื่องมือในการพัฒนาคุณภาพชีวิตของประชาชน พร้อมทั้งธำรงไว้ซึ่งความงดงามและเอกลักษณ์ของความเป็นไทย ด้วยทรงตระหนักถึงความสำคัญของศิลปวัฒนธรรมไทยเป็นหัวใจของชาติ ทรงดำเนินพระราชกรณียกิจอย่างรอบด้าน เพื่อฟื้นฟู ส่งเสริม และเผยแพร่ศิลปวัฒนธรรมไทยให้คงอยู่คู่แผ่นดิน

     พระองค์ทรงห่วงใยประชาชนในชนบท จึงพระราชทานพระราชดำริให้จัดตั้ง มูลนิธิส่งเสริมศิลปาชีพในพระบรมราชินูปถัมภ์ ขึ้น เพื่อสนับสนุนราษฎรให้มีอาชีพและรายได้เสริมจากงานหัตถกรรมพื้นบ้าน อาทิ การทอผ้า การจักสาน การทำเครื่องเงิน เครื่องปั้นดินเผา และงานศิลป์อื่น ๆ มูลนิธิส่งเสริมศิลปาชีพไม่เพียงช่วยสร้างรายได้ให้แก่ประชาชน แต่ยังเป็นศูนย์กลางในการฟื้นฟูภูมิปัญญาท้องถิ่นและส่งเสริมการสืบสานงานศิลปวัฒนธรรมอย่างยั่งยืน ช่วยสร้างแรงบันดาลใจให้คนรุ่นใหม่สนใจและรักษาศิลปวัฒนธรรมไทยต่อไป

     ทรงเน้นการพัฒนางานหัตถกรรมให้มี คุณภาพและเอกลักษณ์สูง ได้เสด็จเยี่ยมราษฎรตามภูมิภาคต่าง ๆ เพื่อทอดพระเนตรกระบวนการผลิตด้วยพระองค์เอง พร้อมทั้งพระราชทานข้อแนะนำในการปรับปรุงลวดลาย สีสัน และเทคนิคการผลิตให้เหมาะสมกับยุคสมัย โดยคงความประณีตแบบไทยดั้งเดิม

     สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ทรงสนับสนุนงานหัตถกรรมหลากหลายประเภท โดยเฉพาะ ผ้าไหมและผ้าฝ้ายไทย การทอผ้าไทยไม่เพียงเป็นอาชีพสร้างรายได้ แต่ยังสะท้อนถึงภูมิปัญญาและเอกลักษณ์ของชุมชนต่าง ๆ นอกจากนี้ ยังทรงสนับสนุน เครื่องจักสาน เครื่องเงิน เครื่องปั้นดินเผา งานแกะสลักไม้ และงานปัก เพื่อให้เป็นสินค้าที่มีคุณภาพและเอกลักษณ์ ส่งผลให้เกิดชื่อเสียงทั้งในประเทศและระดับนานาชาติ

     นอกจากนี้ พระองค์ทรงให้ความสำคัญกับ ศิลปะการแสดงไทย เช่น นาฏศิลป์ โขน ละครไทย และดนตรีไทย ทรงสนับสนุนให้เยาวชนและประชาชนทั่วไปได้เรียนรู้และภาคภูมิใจในศิลปวัฒนธรรมไทย ทั้งยังทรงเป็นแบบอย่างในการแต่งกายด้วย ผ้าไทย ให้เหมาะสมกับกาลเทศะและสง่างาม ส่งผลให้ผ้าไทยกลับมาได้รับความนิยมและเป็นที่รู้จักในระดับสากล ทรงเผยแพร่ ศิลปวัฒนธรรมไทยสู่ระดับนานาชาติ โดยนำผ้าไหมไทยและงานหัตถกรรมต่าง ๆ ออกสู่สายตาชาวโลก ทำให้ผ้าไทยและศิลปวัฒนธรรมไทยได้รับการยกย่องชื่นชมจากผู้คนทั่วโลก

     พระราชกรณียกิจของสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง สร้างผลสำเร็จที่เป็นรูปธรรมทั้งในระดับชุมชนและระดับประเทศ พระองค์ทรงเป็นทั้งศิลปินผู้อุปถัมภ์ ผู้ฟื้นฟู และผู้เผยแพร่งานศิลปวัฒนธรรมไทย ทรงใช้ศิลปวัฒนธรรมเป็นเครื่องมือในการสร้างคุณค่าและคุณภาพชีวิตให้แก่ประชาชน พร้อมทั้งสร้างแรงบันดาลใจให้คนไทยทุกคนรักษาและสืบสานความงดงามของภูมิปัญญาไทยต่อไป

     พระองค์จึงทรงคู่ควรอย่างยิ่งกับพระราชสมัญญา “อัคราภิรักษศิลปิน” ศิลปินผู้ยิ่งใหญ่ ผู้ทรงพิทักษ์ศิลปวัฒนธรรมไทยให้คงอยู่คู่แผ่นดินไทยตราบนานเท่านาน