กว่าจะมาเป็น สมเด็จฮุน เซน ?

เส้นทางชีวิต ‘ฮุน เซน’ จากโค่นล้ม ‘เขมรแดง’ สู่ผู้กุมอำนาจกัมพูชา
.
เกือบ 40 ปีที่กุมอำนาจ ทั้งประเทศอยู่ในมือของสมเด็จอัครมหาเสนาบดีเดโช ฮุน เซน อดีตนายกรัฐมนตรีแห่งประเทศกัมพูชา จากเด็กหนุ่มจากครอบครัวยากจน ผู้เคยจับปืนร่วมขบวนการเขมรแดง สู่ผู้หักหลังอุดมการณ์และพรรคพวกที่เคยร่วมรบกันมา ไปเข้ากับกองทัพเวียดนามเพื่อโค่นล้มระบอบเขมรแดง
.
‘การหักหลัง’ ในครั้งนั้นไม่ใช่เพียงการเปลี่ยนข้าง แต่เป็นจุดเริ่มต้นของการไต่เต้าขึ้นสู่ ‘อำนาจ’ ที่กุมทั้งประเทศอย่างไร้ขีดจำกัด
.
นับตั้งแต่ ‘สมเด็จฮุน เซน’ ได้ครองตำแหน่งนายกรัฐมนตรีในช่วงปี 1985 เขาก็ไม่เคยปล่อยตำแหน่งและอำนาจในการควบคุมประเทศนี้หลุดมืออีกเลย แม้จะแพ้การเลือกตั้งในปี 1993 แต่ ‘สมเด็จฮุน เซน’ ได้ใช้วิธีการข่มขู่คู่แข่งว่า หากพรรคประชาชนกัมพูชา (CPP) ถูกกันออกจากอำนาจอาจนำไปสู่สงครามกลางเมืองอีกครั้ง จึงทำให้เกิดการร่วมรัฐบาล กลายเป็นประวัติศาสตร์การเมืองโลก เมื่อ 1 ประเทศ มีนายกฯ 2 คนในเวลาเดียวกัน เพื่อรักษาอำนาจของตนเองไว้ แล้วค่อยๆ ยึดทุกอย่างด้วยวิธีที่อาจดูนิ่มนวล แต่แท้จริงคือการใช้ความรุนแรง ที่เรียกว่าการ ‘รัฐประหารนิ่ม’
.
ภายใต้การปกครองของ ‘สมเด็จฮุน เซน’ ตลอดหลายทศวรรษที่ผ่านมานั้น เขาบงการทุกอย่างในกัมพูชาให้เป็นดั่งใจ ผู้เห็นต่างไม่มีเสียงในประเทศ ทั้งยุบพรรคฝ่ายค้าน ปิดสื่ออิสระ คุกคามผู้ที่ออกมาวิพากษ์วิจารณ์ หรือแค่พูดความจริงเกี่ยวกับเขาและประเทศ
.
แม้ในปี 2023 ‘สมเด็จฮุน เซน’ จะประกาศวางมือจากตำแหน่งนายกรัฐมนตรี และส่งไม้ต่อให้ลูกชาย ‘ฮุน มาเนต’ ขึ้นเป็นผู้นำคนใหม่ แต่อำนาจเบื้องหลังก็ยังคงอยู่ในมือ ทั้งยังดำรงตำแหน่งผู้นำพรรค และประธานวุฒิสภา ที่มีอำนาจในการปลดนายกฯ ได้
.
การเปลี่ยนผ่านครั้งนี้จึงไม่ใช่การเปิดประตูสู่ยุคใหม่ แต่เป็นการสืบทอดอำนาจผ่านสายเลือด จากชายผู้เคยลุกขึ้นต่อต้านเผด็จการในอดีต สู่คนที่กลายเป็นเผด็จการเสียเอง