ทำความรู้จัก..อนุสัญญาออตตาวา

"อนุสัญญาออตตาวา" คือ อนุสัญญาว่าด้วยการห้ามใช้, การสะสม, การผลิต, โอนย้าย และการทำลายทุ่นระเบิดสังหารบุคคล ปี ค.ศ. 1997 หรือที่เรียกกันอย่างไม่เป็นทางการว่าอนุสัญญาออตตาวา หรือมักเรียกสั้น ๆ ว่าอนุสัญญาห้ามทุ่นระเบิด มีเป้าหมายเพื่อขจัดทุ่นระเบิดสังหารบุคคล (APL) ทั่วโลก

ซึ่งในเดือนมีนาคม ค.ศ. 2025 มี 165 ประเทศ ที่ให้สัตยาบันหรือเข้าร่วมสนธิสัญญาดังกล่าว โดยประเทศมหาอำนาจซึ่งเคยเป็นผู้ผลิตทุ่นระเบิดในอดีตและปัจจุบันที่ไม่ใช่ภาคีของสนธิสัญญานี้ ได้แก่ สหรัฐ, จีน และรัสเซีย ส่วนประเทศอื่น ๆ ที่ไม่ได้ลงนาม ได้แก่ อินเดีย และปากีสถาน

นอกจากนี้ ท่ามกลางสงครามรัสเซีย-ยูเครน แม้ว่ารัสเซียจะเป็นประเทศคู่สงครามที่ไม่ได้ลงนาม และมีการใช้ทุ่นระเบิด ประเทศยูเครนก็ไม่ปฏิบัติตามสนธิสัญญาดังกล่าวด้วยเช่นกัน รวมถึงในปี ค.ศ. 2025 ทางประเทศโปแลนด์, ลิทัวเนีย, ลัตเวีย, เอสโตเนีย และฟินแลนด์ ได้ประกาศเจตนาที่จะถอนตัวจากอนุสัญญออตตาวาอีกด้วย แม้ว่าอนุสัญญาจะระบุว่าอนุสัญญาจะต้องมีผลบังคับใช้จนกว่าความขัดแย้งจะสิ้นสุดก็ตาม

แล้วถ้าประเทศไหนไม่ทำตาม จะเกิดอะไรขึ้น?
อนุสัญญาออตตาวาไม่ได้มีมาตรการลงโทษทางเศรษฐกิจโดยตรง แต่เน้นไปที่ "แรงกดดันทางสังคมและการเมือง" เป็นหลัก อาจแค่ถูกประณามจาก สหประชาชาติ และกลุ่มภาคประชาสังคมที่รณรงค์เรื่องนี้ (ICBL) เท่านั้น และอาจไม่ได้รับการสนับสนุนในด้านอื่น ๆ เช่น การช่วยเหลือผู้ประสบภัย เป็นต้น

นั่นแสดงให้เห็นว่า อนุสัญญาออตตาวา ไม่ได้รับประกันว่าจะไม่เกิดการใช้ทุ่นระเบิดสังหาร และไม่ได้รับประกันว่าผู้ที่ใช้ทุ่นระเบิดจะได้รับบทลงโทษอย่างจริงจัง