กระจ่างศาสตร์!! วีโต้ (Veto) แท้จริงคือ สิ่งนี้

เมือ่หาข้อมูลใน google แบบผ่านก็จะพบว่า วีโต้ คือ "วีโต้ปราบเต้า" เป็นสโลแกนทางการตลาดของผลิตภัณฑ์วีโต้ (Veto) ซึ่งเป็นผลิตภัณฑ์ที่ใช้สำหรับลดกลิ่นกายบริเวณขาหนีบและรักแร้ของคนทั่วไป โดยเฉพาะผู้ชาย ตามที่ระบุไว้ในบทความของ BrandAge. สโลแกนนี้เน้นที่ปัญหาเรื่องกลิ่นกายของคน เพื่อให้ผู้บริโภคหันมาใช้ผลิตภัณฑ์วีโต้เพื่อลดปมด้อยของตัวเอง. 

แต่จริงๆไม่ใช่กับที่เราหาอยู่จากข่าวกรณี อำนาจ รมว.สธ. วีโต้มติแพทยสภาปมชั้น 14 แนะไปถามคนในกลุ่มไลน์หลุดได้อย่างไร ปูดคนตอบแชต YES มีตำแหน่งสูงมากในแพทยสภา เชื่อไร้ปัญหาหากมีจรรยาบรรณในวิชาชีพตัวเอง ต้องหยุดเลือกข้าง 

ทักษิณ ชินวัตร  ให้สัมภาษณ์ถึงกรณีการวีโต้มติแพทยสภา เรื่องชั้น 14 ว่า ก็เป็นอำนาจหน้าที่ของรัฐมนตรีว่า ก. สาธารณสุข ส่วนจะเป็นผลดีกับตนเองหรือไม่นั้น ไม่ทราบ แล้วแต่คนจะมอง ส่วนที่มีคนสงสัยว่าได้ไลน์หลุดมาอย่างไร ก็ต้องไปถามคนในกลุ่มไม่งั้นไม่หลุดหรอก....

วีโต้ (Veto) นั้นเป็นศัพท์เฉพาะที่ใช้เรียก “อำนาจในการยับยั้ง” หรือการขัดขวางไม่ให้มติหรือข้อเสนอใด ๆ มีผลบังคับใช้ แม้จะมีเสียงส่วนใหญ่สนับสนุนก็ตาม โดยผู้ที่มีสิทธิ์วีโต้จะสามารถหยุดกระบวนการตัดสินใจได้ทันที ถือเป็นกลไก “ฝ่ายเดียว” ที่มีผลเหนือกว่าเสียงข้างมากในที่ประชุมหรือองค์กรนั้น

เช่น ที่จะหยุดยั้งมิให้ประกาศใช้ร่างกฎหมายเป็นกฎหมาย และมีการรับรองไว้ในรัฐธรรมนูญ อำนาจนี้ยังอาจพบได้ในการปกครองระดับอื่นนอกเหนือจากระดับชาติ เช่น ระดับท้องถิ่น และระดับระหว่างประเทศ

การยับยั้งในบางกรณีอาจถูกลบล้างได้ด้วยคะแนนเสียงข้างมากพิเศษ เช่น ในสหรัฐ สภาผู้แทนราษฎรและวุฒิสภาอาจลบล้างการยับยั้งของประธานาธิบดีได้ด้วยคะแนนเสียง 2 ใน 3 ของสมาชิกทั้งหมดของตน

แต่ในบางกรณี การยับยั้งก็มีผลเด็ดขาด ซึ่งมิอาจถูกลบล้างได้ เช่น ในระดับระหว่างประเทศ สมาชิกถาวรของคณะมนตรีความมั่นคงแห่งสหประชาชาติมีอำนาจยับยั้งข้อมติของคณะมนตรีความมั่นคงได้โดยเด็ดขาด

นอกจากนี้ ในบางกรณี อำนาจยับยั้งมีไว้ใช้หยุดยั้งมิให้เกิดความเปลี่ยนแปลงต่อสถานะที่เป็นอยู่ แต่ในบางกรณี อำนาจยับยั้งสามารถใช้ไปในทางริเริ่มความเปลี่ยนแปลงก็ได้ ดังในกรณีของประเทศอินเดียซึ่งประธานาธิบดีสามารถยับยั้งร่างกฎหมายด้วยการกำหนดให้แก้ไขเพิ่มเติมร่างนั้นอีกที

คำว่า "veto" ในภาษาอังกฤษนั้น มีที่จากภาษาละติน แปลว่า "ข้าห้าม" (I forbid) แนวคิดเรื่องอำนาจยับยั้งมีต้นกำเนิดมาจากอารยธรรมโรมโบราณ

ซึ่งผู้ดำรงตำแหน่งกงสุลโรมันคนหนึ่งสามารถยับยั้งการดำเนินการทางทหารหรือพลเรือนของอีกคนหนึ่ง และผู้ดำรงตำแหน่งในทรีบูนมีอำนาจฝ่ายเดียวที่จะยับยั้งการดำเนินการใด ๆ ของแมจิสเตรตโรมัน หรือยับยั้งกฎหมายผ่านความเห็นชอบของวุฒิสภาโรมันแล้วได้