ตกใจ! วิศวกรเผยโครงสร้างอาคาร สตง. พังเพราะเหล็กแบบนี้?

วิศวกรอาสา วิเคราะห์สาเหตุ อาคาร สตง. ถล่ม หลังแผ่นดินไหว 28 มี.ค. 2568 วัสดุก่อสร้างมีปัญหาหรือไม่?

จากเหตุการณ์แผ่นดินไหวเมื่อวันที่ 28 มีนาคม 2568 ที่สร้างความเสียหายเป็นวงกว้างในกรุงเทพฯ นอกจากการสั่นสะเทือนของตึกสูงหลายแห่งแล้ว ยังเกิดโศกนาฏกรรมครั้งใหญ่จากการถล่มของอาคารสำนักงานการตรวจเงินแผ่นดิน (สตง.) ซึ่งอยู่ระหว่างการก่อสร้าง ส่งผลให้มีคนงานจำนวนมากติดอยู่ใต้ซากปรักหักพัง

ขณะนี้ เจ้าหน้าที่กู้ภัยกำลังเร่งค้นหาผู้รอดชีวิตและกู้ร่างผู้เสียชีวิตจากใต้ซากอาคารอย่างเต็มกำลัง ขณะที่หน่วยงานที่เกี่ยวข้องกำลังเร่งตรวจสอบสาเหตุการถล่มของอาคารดังกล่าว ซึ่งเป็นโครงการที่ใช้งบประมาณกว่า 2,000 ล้านบาท

เหตุการณ์นี้ได้สร้างคำถามมากมายในสังคม โดยเฉพาะเรื่องมาตรฐานของโครงสร้างอาคารและวัสดุที่ใช้ก่อสร้างว่าได้มาตรฐานเพียงพอหรือไม่ ล่าสุด ผู้ใช้เฟซบุ๊กรายหนึ่ง ซึ่งเป็นวิศวกรจิตอาสาและมีความรู้เรื่องโครงสร้างเหล็ก ได้ออกมาให้ความเห็นและวิเคราะห์ถึงสาเหตุของการพังถล่มของอาคาร สตง. โดยเฉพาะในส่วนของเหล็กที่ใช้ในโครงสร้าง

วิเคราะห์คุณภาพเหล็กโครงสร้าง – ปัญหาของเหล็ก DB.32 SD.50

วิศวกรอาสารายนี้ได้ให้ข้อมูลว่า อาคาร สตง. ใช้เหล็ก DB.32 SD.50 ซึ่งเป็นเหล็กที่เคยมีปัญหามาก่อน โดยเฉพาะในการใช้งานที่เกี่ยวข้องกับโครงสร้างของอาคารสูง ซึ่งต้องรองรับแรงสั่นสะเทือนและแรงบิดตัวของอาคาร

เขาเปิดเผยว่า จากประสบการณ์ทำงานโครงการรถไฟฟ้าใต้ดิน เหล็กชนิดนี้มักพบปัญหาค่าผลทดสอบจากห้องทดลอง (Lab Test) ที่มีค่า Yield ต่ำ หมายความว่า เหล็กอาจรับแรงดึงได้น้อยกว่าที่ควร แม้ค่า Strength จะผ่านเกณฑ์ที่กำหนด โดยผลทดสอบพบว่า Strength เกิน 5,000 kg/cm² แต่ค่า Bending หรือค่าความสามารถในการรับแรงดัดโค้งมีปัญหา

สิ่งที่น่ากังวลคือ เหล็กประเภทนี้มีโครงสร้างแบบ "แข็งนอก อ่อนใน" ซึ่งหมายความว่าพื้นผิวด้านนอกของเหล็กมีความแข็งแรงมากกว่าด้านใน เมื่อเกิดการบิดตัวหรือแรงดึงสูง เหล็กอาจเกิดการปริแตกเป็นสองชิ้น และรอยแตกจะมีลักษณะเป็นกรวย (Conical Fracture) ซึ่งหากมีการบิดตัวซ้ำๆ รอยร้าวจะลึกเข้าไปในหน้าตัดของเหล็ก ส่งผลให้หน้าตัดเหล็กลดลง และความสามารถในการรับแรง (Strength) จะลดลงทันที

เขายังกล่าวเสริมว่า เหล็กชนิดนี้ไม่เหมาะกับอาคารสูงที่ต้องรองรับการขยับตัวของโครงสร้าง ซึ่งเป็นปัจจัยสำคัญที่ต้องพิจารณาเมื่อเกิดแผ่นดินไหว

ปัญหาของเหล็กเส้นที่ใช้ในโครงการก่อสร้าง – เป็นเหล็กเก่าหรือไม่?

นอกจากประเด็นเรื่องเหล็ก DB.32 SD.50 แล้ว วิศวกรอาสายังชี้ให้เห็นถึงปัญหาของเหล็กเส้นที่พบในซากอาคาร โดยระบุว่า แม้ว่าเหล็กที่ใช้จะเป็นเหล็กจากโรงงานที่ได้มาตรฐาน มอก. (มาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม) แต่ก็มีข้อสังเกตว่า มีเหล็กบางยี่ห้อที่เป็นเหล็กรีไซเคิล (Recycled Steel) ซึ่งผ่านกระบวนการเติมธาตุเพื่อเพิ่มความแข็งและความเหนียว

เหล็กรีไซเคิลมักมีปัญหาเรื่องคุณภาพที่ไม่สม่ำเสมอ โดยเฉพาะเมื่อใช้ในโครงการที่ต้องการมาตรฐานสูง เช่น อาคารสำนักงานหรืออาคารสูง วิศวกรตั้งข้อสังเกตว่า จุดสำคัญที่ต้องพิจารณาคือ การทดสอบคุณภาพของเหล็กในแต่ละรอบของการผลิต (Heat Number)

คำถามที่ต้องการคำตอบ ได้แก่:

1. มีการสุ่มทดสอบเหล็กที่หน้างาน (Material on Site) หรือไม่?

2. มีการส่งผลทดสอบเหล็กจากห้องทดลองของสถาบันมาตรฐานก่อนนำมาใช้ในโครงการหรือไม่?

3. กระบวนการตรวจสอบของ มอก. มีความเข้มงวดเพียงพอหรือไม่?

กระแสวิพากษ์วิจารณ์จากชาวเน็ตและผู้เชี่ยวชาญ

หลังจากโพสต์ของวิศวกรอาสาถูกเผยแพร่ในโลกออนไลน์ ก็มีชาวเน็ตจำนวนมากเข้ามาแสดงความคิดเห็น บางคนแสดงความเป็นห่วงเกี่ยวกับมาตรฐานการก่อสร้างอาคารในประเทศไทย โดยเฉพาะโครงการขนาดใหญ่ที่ใช้งบประมาณจำนวนมาก แต่กลับพบปัญหาในเรื่องของวัสดุก่อสร้าง

ผู้ใช้เฟซบุ๊กรายหนึ่งกล่าวว่า "งบ 2,000 ล้าน แต่ใช้เหล็กที่มีปัญหานี่มันแปลกๆ นะ ใครเป็นผู้ตรวจสอบโครงการนี้?" ขณะที่บางคนตั้งข้อสังเกตว่า การใช้เหล็กที่มีมาตรฐานต่ำอาจเป็นผลมาจากปัญหาการทุจริตในวงการก่อสร้าง

ทางด้านผู้เชี่ยวชาญด้านโครงสร้างอาคารและวิศวกรรมโยธาได้ออกมาให้ความเห็นว่า นอกจากเรื่องคุณภาพของเหล็กแล้ว การออกแบบโครงสร้างอาคารให้รองรับแรงสั่นสะเทือนจากแผ่นดินไหวก็เป็นปัจจัยสำคัญ หากอาคารไม่ได้ออกแบบให้สามารถดูดซับแรงสั่นสะเทือนได้ดีพอ อาจนำไปสู่การพังถล่มได้ง่ายขึ้น

จากเหตุการณ์ที่เกิดขึ้น มีการเรียกร้องให้ภาครัฐและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเข้ามาตรวจสอบมาตรฐานวัสดุก่อสร้างและการควบคุมคุณภาพในโครงการขนาดใหญ่ให้เข้มงวดมากขึ้น เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดโศกนาฏกรรมเช่นนี้อีกในอนาคต

ขณะเดียวกัน ผู้เชี่ยวชาญด้านแผ่นดินไหวยังเตือนว่า ประเทศไทยอาจต้องเตรียมพร้อมรับมือกับแผ่นดินไหวที่อาจเกิดขึ้นอีก โดยเฉพาะในกรุงเทพฯ ที่มีอาคารสูงจำนวนมาก การกำหนดมาตรฐานการก่อสร้างใหม่ให้สามารถรองรับแรงสั่นสะเทือนจากแผ่นดินไหวได้ดีขึ้นจึงเป็นเรื่องที่ต้องให้ความสำคัญ