'ไขมันพอกตับ' โรคฮิตของคนยุคใหม่

'ไขมันพอกตับ' โรคฮิตของคนยุคใหม่ โดย นพ.อนุพงศ์ ตั้งอรุณสันติ

โดยปกติไขมันในร่างกายจะเป็นแหล่งพลังงาน เมื่อไหร่ที่เกิดการอดอาหาร ร่างกายก็จะดึงไขมันมาใช้เป็นพลังงานทดแทน

โดยแหล่งที่เก็บไขมันในร่างกาย จะมีอยู่ 2 แหล่งใหญ่ๆ คือ หน้าท้องหรือที่พุง และอีกแหล่งซึ่งเป็นแหล่งที่ใหญ่ก็คือที่ตับ ไขมันที่ตับนี่นับว่าเป็นแหล่งพลังงานที่ใหญ่ที่สุด หากเกิดการสะสมของไขมันที่ตับมากๆ ก็จะเกิดภาวะไขมันพอกตับ ซึ่งไขมันนั้นก็เกิดมาจากการที่เราทานอาหารไขมันสูง ดื่มแอลกฮอล์นั้นเอง ซึ่งถ้าเกิดภาวะไขมันพอกตับก็จะส่งผลให้เกิดปัญหาสุขภาพ และเป็นตัวการสำคัญที่ก่อให้เกิดโรคตับแข็ง และมะเร็งตับ

หากมีภาวะของไขมันพอกตับ คือการสะสมของไขมันเข้าไปในเซลล์ตับต่อเนื่องเป็นเวลานาน ก็จะส่งผลให้เกิดการอักเสบของเนื้อตับได้และส่งผลกระทบต่อระบบต่างๆ ในร่างกายตามมา ทำให้เกิดโรคแทรกซ้อนอื่นๆ โดยเฉพาะโรคเรื้อรังต่างๆ อาจเป็นโรคที่เป็นอยู่เดิม เช่น โรคเบาหวาน ตับอักเสบจากไวรัสชนิดต่างๆ โรคอ้วน ไขมันในเลือดสูง ความดัน โลหิตสูง หลอดเลือดหัวใจตีบ หากมีการอักเสบของตับเป็นเวลานาน ก็ส่งผลให้เกิดการทำลายของเซลล์ตับและการมีแทนที่ด้วยพังผืด จนในที่สุดจะทำให้เกิดตับแข็ง และเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิด มะเร็งตับได้

อาการของโรค

สำหรับอาการของโรคไขมันพอกตับนั้น เป็นสิ่งที่น่าเป็นห่วงเพราะ ส่วนใหญ่ในระยะแรกๆ ของโรค นั้นไม่แสดงอาการ หรือหากมีอาการก็อาจเป็นอาการที่ไม่เฉพาะเจาะจงมากพอที่จะบ่งบอกโรคได้ เช่น อ่อนเพลีย คลื่นไส้เล็กน้อย รู้สึกตึงบริเวณใต้ชายโครงขวา เนื่องจากโรคที่เกี่ยวกับตับนั้น เป็นโรคที่มีการดำเนินโรคค่อนข้างช้าไม่ใช่ว่าใช้เวลาแค่ 1 หรือ 2 ปีจะเกิดปัญหา แต่ต้องใช้เวลานานกว่าโรคจะดำเนินไปอีกขั้น โดยส่วนใหญ่การตรวจพบโรคไขมันพอกตับจึงมักพบเมื่อผู้ป่วยเข้ารับการเจาะเลือดตรวจสุขภาพประจำปีหรือตรวจทางการแพทย์ด้วยเหตุผลอื่นๆ ซึ่งในบางรายพอเริ่มตรวจพบก็อาจกลายเป็นภาวะตับแข็งแล้วก็เป็นได้

เราสามารถป้องกัน วินิจฉัยว่ามีไขมันภาวะพอกตับหรือไม่ได้อย่างไร ?

การตรวจวินิจฉัยภาวะไขมันพอกสะสมในตับทำได้โดยการตรวจเลือด ตรวจอัลตร้าซาวด์ช่องท้องส่วนบน หรือการตรวจวัดปริมาณไขมันในตับ ซึ่งในปัจจุบันไม่จำเป็นที่ต้องตรวจโดยการเจาะตรวจเนื้อตับแล้ว เนื่องจากสามารถใช้การตรวจด้วยเครื่องมือพิเศษเพื่อเปรียบเทียบปริมาณไขมันในตับได้ที่เรียกว่า ( Fibro Scan-CAP)

ใครบ้างที่ควรตรวจไฟโบรสแกน?

ผู้ป่วยโรคตับที่มีผลเลือดค่าการทำงานตับ AST/ALT มากกว่า 1 เพราะมีโอกาสเป็นโรคตับแข็ง

มีเชื้อไวรัสตับอักเสบ บี และ ซี ดื่มเหล้าเป็นเวลานาน ทานยา, สมุนไพร ติดต่อกันเป็นเวลานาน ผู้ป่วยโรคเบาหวาน ซึ่งจะมีความเสี่ยงเป็นมะเร็งตับมากกว่าคนปรกติ ถึง 4 เท่า อ้วนลงพุง หรือน้ำหนักเกิน กลุ่มภาวะไขมันพอกตับที่อายุมากกว่า 45 ปี ข้อดีของการตรวจตรวจตับด้วยไฟโบรสแกน (Fibro Scan)

ตรวจง่าย ได้ผลเร็ว ไม่ได้รับความเจ็บปวดใดๆ สามารถช่วยวินิจฉัยผู้ที่เป็นตับแข็งในระยะเริ่มแรก เพื่อติดตามผล และประเมินระดับความรุนแรงของตับแข็ง และช่วยในการวางแผนรักษาต่อไป อาจใช้แทนการเจาะเนื้อตับในผู้ป่วยที่มีข้อห้าม หรือปฎิเสธการเจาะตับ ประเมินปริมาณไขมันสะสมในตับสำหรับผู้ป่วยที่มีโรคไขมันเกาะตับ (Fatty Liver) ได้พร้อมกันภายในครั้งเดียว

เพราะภาวะไขมันพอกตับเพิ่มความเสี่ยงของการเกิดภาวะตับแข็งและมะเร็งตับ เราจึงควรดูแลสุขภาพร่างกาย โดยการควบคุมน้ำหนักให้เหมาะสม ควบคุมอาหารและออกกำลังกายให้สม่ำเสมอ และหลีกเลี่ยงการดื่มแอลกอฮอล์